Danıştay 9. Daire E.2022/976 K.2023/4574

Dava konusu istem: Davacı şirket adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin, davacının maliki olduğu İstanbul ili Kadıköy ilçesi ... Mahallesi ... Sokak ... Pafta ... Ada ... Parselde kayıtlı taşınmaza ait 2019 yılı emlak (arsa) vergisi, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin 433.472,18-TL’lik kısmının iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı şirket tarafından, Kadıköy Belediye Başkanlığı Takdir Kıymet Komisyonu'nun asgari ölçüde arsa m² birim değerlerinin belirlenmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı kararının ilgili kısmına karşı açılan davanın ...

Vergi Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı ile süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği, 2018 yılına ait arsa vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı tahakkuklarına karşı açılan davanın ...

Vergi Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği, 2019 yılı emlak vergisi tahakkuklarına karşı ise dava açılmadığı, ödeme emirlerine karşı ileri sürülebilecek itiraz sebepleri de sınırlı olduğundan, arsa m² birim değerinin fahiş miktarda arttırıldığına yönelik iddianın bu davada incelenmesinin mümkün olmadığı, davacı adına düzenlenen ödeme emrinin dava konusu edilen kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

2018 yılı için takdir edilen arsa m² birim değerinin emlak Vergisi Kanunu'nun geçici 23. maddesinde belirlenen sınırdan fazla olduğu, yapılan artışın sosyal devlet ilkesine aykırı olduğu, ödeme emrinin dava konusu edilen kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararına belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin, davacının maliki olduğu İstanbul ili Kadıköy ilçesi ... Mahallesi ... Sokak ... Pafta ... Ada ... Parselde kayıtlı taşınmaza ait 2019/1-2 dönem emlak (arsa) vergisi, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin 433.472,18-TL’lik kısmının iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 54. maddesinde, müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının tahsil dairesince cebren tahsil edileceği, 55. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan şeklinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, 58. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan şeklinde de kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesi nezdinde dava açabileceği düzenlenmiştir.

Emlak Vergisi Kanununun 28.11.2017 tarih ve 7061 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değiştirilen Geçici 23. maddesinde:

"Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri, 2017 yılı için uygulanan birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınır. Takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29 uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanır.

Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen değerler dikkate alınarak uygulanır.

Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir." hükümleri yer almaktadır.

26.12.2017 tarih ve 30282 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin 6. maddesinin 2. fıkrasında, arsa ve arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ilişkin ait birimin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonunca belirlenen birim değerinin esas alınacağı düzenlenmiştir.

72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin;

"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde: bu tebliğin amacının, Emlak Vergisi Kanununa eklenen geçici 23 üncü maddenin uygulamasına yönelik hususları açıklamak olduğu,

"Belediyelerce 2018 yılı emlak vergi değerinin hesabında yapılacak işlemler" başlıklı 5. maddesinde :

(1) 2017 yılında, takdir komisyonlarınca 2018 yılı için asgari ölçüde arsa ve

Arazi metrekare birim değerlerine ilişkin takdirler yapıldığı

(2) 7061 sayılı Kanunla 1319 sayılı Kanuna eklenen geçici 23 üncü madde hükmü gereği;

a) Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve

arazi metrekare birim değerleri, belediyeler tarafından 2017 yılında uygulanan birim değerlerle karşılaştırılacağı

b) 2018 yılı için takdir edilen birim değerler, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin

%50’sinden fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50 fazlasının esas alınacağı,

c) İlgili belediyelerce bu değerler esas alınarak Tebliğde yer verilen açıklamalar

çerçevesinde emlak vergi değeri hesaplanacağı

(3) İkinci fıkrada belirtilen işlemler 2017 yılında takdir komisyonlarınca takdir edilen birim

değerler üzerinden yapılacak olup ayrıca takdir komisyonlarınca yeni bir takdir işlemi

yapılmayacağı

(4) Arsa takdir komisyonunca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa

metrekare birim değeri 2017 yılında uygulanan birim değerin %50’sinden fazlasını aşıyorsa,2018 yılına ilişkin arsa metrekare birim değeri geçici 23 üncü madde hükmü gereğince aşağıda yer alan örnekteki gibi hesaplanacağı belirtilmiştir.

"Diğer hususlar" başlıklı 6. maddesinde ise;

(1) Takdir komisyonlarınca 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve

arazi metrekare birim değerlerine karşı açılan davalar neticesinde, mahkemelerce takdir

komisyonu kararlarıyla belirlenen metrekare birim değerlerin;

a) İptal edilmesi sonucu takdir komisyonları tarafından yeni bir değer belirlenmesi,

b) Kısmen iptal ve kısmen tasdik edilmesi,

c) Tasdik edilmesi,

halleri sonucu oluşan bu değerler 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50’sinden

fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina, arsa ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınarak emlak vergi değerleri ilgili belediyelerce bu Tebliğde açıklanan esaslar çerçevesinde hesaplanacağı

(2) Arsa veya arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak

oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ait birim değerin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonlarınca belirlenen birim değerlerin esas alınacağı,

(3) Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas

alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de 1319 sayılı Kanunun geçici 23. maddesine göre hesaplanan değerlerin esas alınacağı düzenlenmiştir.

Emlak Vergisi Kanunun vergi değeri başlıklı 29. maddesinde ise;

Vergi değeri;

a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre,

b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir.

Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur.

33 üncü maddeye (8 numaralı fıkra hariç) göre mükellefiyet tesisi gereken hallerde vergi değerinin hesaplanmasında, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasına göre belirlenen arsa ve arazi birim değerleri, takdir işleminin yapıldığı yılı takip eden ikinci yıldan başlamak suretiyle her yıl, bir önceki yıl birim değerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle dikkate alınacağı yönündedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda hükümlerine yer verilen Emlak Vergisi Kanunu ile bu Kanunun uygulanması amacıyla hazırlanan anılan Tebliğ hükümlerinin incelenmesinden.

Emlak Vergisi Kanunu'nun geçici 23. maddesiyle getirilen düzenlemeyle, kanun koyucu tarafından, takdir komisyonlarınca her dört yılda belirlenen arsa metrekare birim değerlerinin fahiş olarak artırılmasına bir sınırlama getirilmek istenildiği ve bununda 2017 yılında uygulanmış birim değeri varsa bu değerin %50'sini geçemeyeceği yönünde emredici kural konularak sağlanmaya çalışıldığı,

buna göre takdir komisyonları tarafından 2018 yılı emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerindeki artışın, 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50'sinden fazlasını aştığı takdirde, 2018 yılı emlak vergisinin hesabında 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50 fazlasının esas alınması gerektiği açıktır.

Genel takdir dönemini izleyen 2019, 2020 ve 2021 yılları için ise bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle belirleneceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 2018 yılına kadar, uyuşmazlığa konu taşınmaz için ...

Sokak arsa metrekare birim değeri esas alınarak emlak vergisinin tahakkuk ettirildiği, 2018 yılı için ise davalı idarenin, uyuşmazlığa konu taşınmazın üzerine ticari amaçlı işyeri olarak kullanılmak üzere 48 adet ofis ve işyerinden oluşan iki bloğun inşa edildiğinden ve eşitlik ilkesinin gözetildiğinden bahisle olması gereken sokak değerinin (olayda Batman Sokak) dışında özel bir değer belirlediği,

uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu parsele özgü "... pafta ... ada ... parsel" adı altında ayrı bir arsa m² birim değerinin belirlendiği ve bu değer esas alınmak suretiyle tahakkuk ettirilen 2019/1-2. dönemine ilişkin emlak vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunması ait katkı payının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin 2019 yılı emlak (arsa) vergisi, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin 433.472,18-TL’lik kısmının iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarda hükümlerine yer verilen yasa maddesi ile Tebliğ hükümlerine göre, taşınmaz için 2017 yılında uygulanmış bir vergi değeri bulunması halinde, 2018 ve sonraki yıllar için yapılacak artışın, 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50' sini aşamayacağı ve bu hükmünde 2018 genel takdir döneminden başlamak üzere 4 yıl süreyle uygulanacağının açık ve kesin olarak belirtilmiş olması karşısında, davalı belediyece çeşitli yöntemlerle,

yasada oransal olarak ve geçici süreyle getirilen bu düzenlemenin uygulanmaması suretiyle yapılan tahakkukta hukuka uyarlık bulunmadığından ve bu durum ödeme emrine itiraz sebepleri arasında sayılan "borcum yoktur" kapsamında sayılacağından davacı adına düzenlenen ödeme emrinin dava konusu edilen kısmında hukuka uyarlık bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Uyuşmazlıkta vergisi ihtilaflı taşınmaz için 2017 yılında uygulanan birim değeri "...

Sokak"a ilişkin arsa metrekare birim değeri olup, bu değer 2017 yılı için 2.018,20-TL olarak belirlendiğinden, 2018 yılı için uygulanacak değer, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. madde uyarınca bu değerin %50' sini aşamayacağından, Yasanın bu emredici hükmüne göre tespit edilecek 2018 yılını takip eden dava konusu 2019 yılı için de, bir önceki yıl değerleme oranının yarısı oranında artış yapılabileceği yönündeki hükümler dikkate alınarak, ödeme emrinin anılan kısmının yukarıdaki hesaplama şekline göre bulunacak tutara isabet eden kısmına yönelik bir belirleme yapılarak karar verileceği tabidir.

Nitekim, davacı adına 2018/1. ve 2. taksiti için düzenlenen ödeme emirlerine karşı açılan davaların reddine ilişkin karar Dairemizin iş bu dosya ile aynı tarihte ve aynı gerekçe ile bozulmuştur.