Danıştay 9. Daire E.2023/1867 K.2023/3974

Dava konusu istem: … Tur. Tic. İşl. A.Ş.'nin ödenmeyen vergi borçları nedeniyle ortağı olduğu davacı şirketteki ortaklık, kar payı gibi hak ve alacaklarına haciz konulması amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 79. maddesi uyarınca kendisine haciz bildirisi tebliğ edilen davacının süresinde itiraz etmemesi üzerine borç zimmetinde sayılarak davacı adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. Vergi Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla.

Mahkemece verilen ara karara davacı tarafından verilen cevapta, haciz bildirisinin tebliğinden, bir yılı aşkın bir süre sonra haberdar olunması nedeniyle herhangi bir menfi tespit davası açılmadığının belirtildiği, aynı tarihli ara karar ile davalı idareden, asıl borçlu şirketin davacıdan herhangi bir hak ve alacağının varlığının tespit edilip edilmediğinin sorularak buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, davalı idarenin cevabi yazısında, asıl borçlu şirketin davacının ortağı olduğu hususunun Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi sorgulamalarından tespit edildiğinin belirtildiği, kamu borcu bulunan.

Tur. Tic. İşl. A.Ş. tarafından, davacı şirket nezdinde bulunan ortaklığı nedeniyle herhangi bir kar payı alacağı bulunduğu yolunda bir bildirimde bulunulmadığı gibi davalı idare tarafından da bu hususta hiçbir tespit yapılmadığından, asıl borçlu şirketin davacı şirketin %25 hisseye sahip ortağı olması durumu tek başına davacıdan alacağı olduğunun kabulü için yeterli olmadığı,

bu durumda haciz bildirisinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde tahsil dairesine itirazda bulunulmamış ve yine haciz bildirisinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde menfi tespit davası açılmamış ise de, asıl borçlu şirketin davacı şirketin ortağı olması hususu dışında davacının kamu borçlusuna borcu olduğuna dair tespit yapılmaksızın tebliğ edilen haciz bildirisine dayanılarak düzenlenen ödeme emrine karşı ileri sürülen iddia, "böyle bir borcun olmadığı" kapsamında bulunduğundan, dava konusu ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dava konusu ödeme emrinin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının borçlu olup olmadığı ile borçlu ise borcun miktarı hususunda davalı idarece yapılması gereken tespitin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 79. maddesi kapsamında haciz bildirisi safhasında olduğu,

bu bakımdan Kanunda belirtilen usule uyulmaksızın itiraz süresinin geçirildiği taraflar arasında ihtilafsız olan olayda, haciz bildirisinde açıkça borcun davacının zimmetinde sayılacağının bildirilmesi ve 6183 sayılı Kanun'un 79. maddesiyle, yedi günlük sürede alacaklı tahsil dairesine itirazda bulunmayan üçüncü şahıslara, haciz bildirisinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemelerde menfi tespit davası açma ve haciz bildirisinin tebliğ edildiği tarih itibarıyla borçlu olmadığını veya malı elinde bulundurmadığını ispat etme imkânı tanınmış olmasına rağmen, davacı tarafından bu yolun da kullanılmadığı,

bu durumda davacının ödeme emrine itirazının 'borcu yoktur' kapsamında değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla davacı adına 6183 sayılı Kanun'un 79/3. maddesi hükmüne dayanılarak mal elinde borç zimmetinde sayılmak suretiyle ödeme emri düzenlenmesinde hukuka aykırılık, istinafa konu Vergi Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, davalı istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

... Tur. Tic. İşl. A.Ş.'nin şirketin ortağı olduğu, anılan şirkete herhangi bir borçlarının bulunmadığı, 2016 yılından itibaren sürekli zarar ettikleri ve bu durumun kurumlar vergisi beyannameleriyle de sabit olduğu, dolayısıyla ortağa kar dağıtımında bulunulmasının söz konusu olmadığı, öte yandan 2016-2022 yıllarına ilişkin mizanların "ortaklara borçlar" hesabı incelendiğinde ... Tur. Tic. İşl.

A.Ş.'ye herhangi bir borçlarının bulunmadığının görüleceği; bununla birlikte haciz bildirisinden çok sonra haberdar olunması nedeniyle 7 günlük süre içinde itiraz edilemediği, ancak benzer uyuşmazlıklarda, borcun varlığına ve miktarına ilişkin somut bir tespitte bulunulmadan ödeme emri tanzim ve tebliğinin hukuka aykırı olduğunun içtihat edildiği, ileri sürdüğü iddialarının "borcum yoktur" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabul edilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dava dosyasının tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin esasına geçildi;

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Tur. Tic. İşl. A.Ş.'nin ödenmeyen vergi borçları nedeniyle ortağı olduğu davacı şirketteki ortaklık, kar payı gibi hak ve alacaklarına haciz konulması amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 79. maddesi uyarınca kendisine haciz bildirisi tebliğ edilen davacının süresinde itiraz etmemesi üzerine borç zimmetinde sayılarak davacı adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "haciz" başlıklı 62. maddesinin 1. fıkrasında; borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı hükme bağlanmış, aynı Kanunun "üçüncü şahıslardaki menkul malların, alacak ve hakların haczi" başlıklı 79. maddesinin 3. fıkrasında da;

borçlunun alacağı veya üçüncü şahıstaki bir malı haczedilip de üçüncü şahıs, borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haczin tebliğinden önce borcun ödendiği veya malın tüketildiği ya da kusuru olmaksızın telef olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise durumu, haciz bildirisinin kendisine tebliğinden 7 gün içinde tahsil dairesine yazılı olarak bildirmek zorunda olduğu,

bildirmediği takdirde mal elinde ve borç zimmetinde sayılacağı ve hakkında bu Kanun hükümlerinin tatbik olunacağı, menkul malların aynen teslimi mümkün olmadığı takdirde değerinin ödeneceği, üçüncü şahısların genel hükümler gereğince asıl borçluya rücu haklarının saklı olduğu hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen madde hükümlerine göre amme borçlusunun üçüncü şahıslardaki alacakları üzerine haciz uygulanabilmesi için, amme borçlusunun üçüncü şahıs nezdinde alacağının bulunduğunu bildirmiş olması veya idarece borçlu şirketin bu şahıslardan alacağı olduğunun tespit edilmesi ve tespit edilen tutar için haciz konulması gerekmektedir.

Olayda, ... Tur. Tic. İşl. A.Ş.'nin Vergi Dairesi'ne 5.815.579,11-TL tutarında muhtelif vergi borcu olduğundan bahisle ortağı olduğu davacı şirket nezdinde bulunan ortaklık, kar payı gibi tüm hak ve alacaklarına haciz konulması amacıyla, 6183 sayılı Kanun'un 79. maddesi uyarınca davacı adına düzenlenen … tarih ve … sayılı haciz bildirisinin 13/04/2021 tarihinde tebliğ edildiği, tebliğ tarihinden itibaren 7 günlük süre içerisinde haciz bildirimine itiraz edilmemesi üzerine borç davacının zimmetinde kabul edilmek suretiyle dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar yukarıda açıklanan madde hükmü uyarınca davacı tarafından haciz bildiriminin tebliğinden itibaren 7 gün içinde tahsil dairesine yazılı beyanda bulunulmamış ise de; davacının borcu olduğuna ve borcun miktarına ilişkin somut bir tespitte bulunulmayıp, asıl borçlu ... Tur. Tic. İşl.

A.Ş.'nin davacı şirkete ortaklığından hareketle davacı şirketteki ortaklık, kar payı gibi hak ve alacaklarına haciz konulması amacıyla 6183 sayılı Kanun'un 79. maddesinin uygulanması yoluna gidildiği, bu durumda, yukarıda açıklanan 6183 sayılı Kanun'un 62. maddesinin 1. fıkrasında haciz için öngörülen koşulun oluşmadığı, dolayısıyla 6183 sayılı Kanun'un 79. maddesinin 3. fıkrası hükmüne dayanılarak, davacının mal elinde borç zimmetinde sayılmak suretiyle düzenlenen ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığından,

davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu kabul edip anılan kararı kaldırarak davanın reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.