Danıştay 9. Daire E.2023/1936 K.2023/5778

2-(DAVALI)... İdaresi Başkanlığı-... VEKİLİ : Av. ...

3-(DAVALI YANINDA MÜDAHİL ) : ... Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğünce ihale edilen ... ihale kayıt nolu “İnş.23 Referanslı 2,4,6,10,11,14,18,19,20 ve 22. Bölge Müdürlükleri Sorumluluk Alanında Bulunan Trafo Merkezlerinde Yapılması Planlanan Muhtelif Bakım Onarım ve Yapım İşi”ne ilişkin olarak ödenen ihale kararı ve sözleşme damga vergisinin tecil faiziyle birlikte iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin, ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmı yönünden, uyuşmazlığa konu ihale kararını alan Türkiye Elektrik İletim A.Ş.'nin 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı, ve damga vergisinden muaf tutulmadığı, dolayısıyla, mükellefi ve sorumlusu olduğu "ihale kararı" damga vergisinden dolayı davacıdan ihale kararı damga vergisi tahsil edilmesinin mükellefiyette hata halini oluşturduğundan, mükellefi olmadığı ihale kararı damga vergisinin davacıdan tahsil edilmesinde yasal uyarlık görülmediği,

tahsil edilen ihale kararı damga vergisinin tecil faizi ile birlikte iadesi istemine gelince; taleple bağlı kalınarak, tahsil tarihinden düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edileceği tarihe kadar geçen süre için tecil faizi oranında hesaplanacak faizin de ihale kararına ait damga vergisi ile birlikte iade edilmesi gerektiği, dava konusu işlemin, sözleşme damga vergisine ilişkin kısmı yönünden ise 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 3. maddesinde, damga vergisi mükellefinin sözleşmeyi imza edenler olduğu ve ödenmesi gereken damga vergisinin de bu kişilerce ödenmesi gerektiği, 24. maddesinde de,

birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu olduğu kurala bağlanmış olup, uyuşmazlığın çözümünün, müteselsilen sorumluluğun yorumlanmasına bağlı bulunduğu, ortada ilk bakışta anlaşılabilecek açık bir vergilendirme hatasından söz etmenin mümkün olmadığı, vergilendirme işlemine karşı süresinde açılacak davada incelenebilecek iddiaların, 213 sayılı Kanun'un 122 ve 124. maddelerinde vergi hataları için öngörülen idari başvuru yolu izlenerek tesis edilen işleme karşı açılan davada incelenmesine olanak bulunmadığından,

ödenen sözleşme damga vergisi kısmı yönünden dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu işlemin ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmının iptaline, ödenen ihale kararı damga vergisinin tahsil tarihinden itibaren tecil faizi oranında hesaplanan faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

DAVALI İDARENİN İDDİALARI

Yargılama aşamasında verilen dilekçelerde yer alan açıklamalar ve re'sen gözetilecek hususlar doğrultusunda kararın bozulması istenilmektedir.

MÜDAHİLİN İDDİALARI

Davacı şirketin sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunması nedeniyle ihale kararına ait damga vergisinin ödenmesinden sorumlu olduğu, ihale kararının damga vergisine tabi olduğu, vergilendirme işleminde vergi hatası bulunmadığı, sözleşme bedeline dahil olan sözleşme giderleri arasında damga vergisi de bulunduğu ve bu giderin sözleşme ile davacı şirketçe üstlenildiği, birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu olduğu, iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

İhaleyi yapan kurum resmi daire sıfatına haiz olmadığından ihale kararı ve ihale sözleşmesinin damga vergisine tabi olmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. Davacı ve müdahilin savunması yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun bir vergi güvenlik önlemi olan sorumluluk müessesesine ilişkin düzenlemeleri ile verginin mükellefi ve sürekli damga vergisi mükellefiyetine ilişkin düzenlemeleri kapsamında olayın değerlendirilmesinden, şirket türü olarak anonim şirket olan davacının ihale kararında imzası bulunmasa da sürekli damga vergisi mükellefiyetinin bir gereği olarak ilgilisi olduğu diğer bir ifadeyle kendisi hakkında alınan ihale kararına ilişkin verginin beyan ve ödenmesinden sorumlu olduğu,

birden fazla kişi tarafından imza edilen sözleşmeye ait verginin tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu oldukları, dolayısıyla vergilendirme işlemlerinde vergi hatası bulunmadığı sonucuna varılması nedeniyle davayı kısmen kabul eden kısmen reddeden Vergi Mahkemesi kararının, ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmına yönelik davalı ve müdahil tarafından, sözleşme damga vergisine ilişkin kısmına yönelik ise davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmında hukuka uyarlık,

sözleşme damga vergisine ilişkin kısmında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin reddi, davalı ve müdahilin temyiz istemlerinin kabulü ile temyiz edilen kararın ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmının bozulması, sözleşme damga vergisine ilişkin kısmının ise yukarıda açıklanan nedenlerle değişik gerekçeyle onanması gerektiği gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğünce ihale edilen ... ihale kayıt nolu “İnş.23 Referanslı 2,4,6,10,11,14,18,19,20 ve 22. Bölge Müdürlükleri Sorumluluk Alanında Bulunan Trafo Merkezlerinde Yapılması Planlanan Muhtelif Bakım Onarım ve Yapım İşi”ne ilişkin olarak ödenen ihale kararı ve sözleşme damga vergisinin tecil faiziyle birlikte iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde; bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi tutulacağı, bu Kanundaki kağıtlar teriminin, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği.

2. maddesinde, vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin de damga vergisine tabi olduğu.

3. maddesinde; damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenlerin olacağı, resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, Kanunun 8. maddesinde; bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu,

bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı,Kanuna ekli (1) sayılı Tablonun l-Akitlerle ilgili kağıtlar bölümünün A/1.maddesinde belli parayı ihtiva eden kağıtların damga vergisine tabi olacağı, aynı tablonun "II-Kararlar ve mazbatalar" bölümünün 2. maddesinde, ihale kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararlarının damga vergisine tabi olduğu, hükmüne yer verilmiştir.

488 sayılı Kanun'un 22. maddesinin (a) bendinde de; makbuz karşılığı ödemelerde Maliye Bakanlığınca belirlenen mükellefler, kurum ve kuruluşlar tarafından bir ay içinde düzenlenen kağıtların vergisinin, ertesi ayın yirminci günü akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve yirmialtıncı günü akşamına kadar ödeneceği, Maliye Bakanlığının, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu, 24. maddesinin 2. fıkrasında birden fazla kişi tarafından imza edilen kagıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenler müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 3. fıkrasında ise.

22. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanların, taraf oldukları işlemlere ilişkin kağıtlara ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumlu oldukları, verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi durumunda vergi, ceza ve fer'ilerinin, vergi için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere, bu fıkrada belirtilen kişilerden alınacağı belirtilmiştir.

Ayrıca 04/02/2005 tarih ve 25717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 43 seri nolu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile daha önce yayımlanan 16 seri nolu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nde sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yer alan anonim şirketlerin sürekli damga vergisi mükellefiyetinin devam ettiği açıklanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; 488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmayan ve damga vergisinden muaf tutulmayan makamlarca alınan ihale kararlarına ilişkin damga vergisinin mükellefinin ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan ihale makamları olduğu, ancak anonim şirketler gibi sürekli damga vergisi mükelleflerinin, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmaması ve kararda imzaları bulunmamasına rağmen sürekli damga vergisi mükellefiyetleri gereği ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu, birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu oldukları anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesince, ihale kararı damga vergisi yönünden, Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü'nün 488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı ve damga vergisinden muaf tutulmadığı sonucuna varıldığından, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan Elektrik Üretim A.Ş.

Genel Müdürlüğü olduğundan, mükellefi ve sorumlusu olmayan davacı adına "ihale karar pulu" adı altında damga vergisi tahsil edilmesinde isabet görülmediği; sözleşme damga vergisi yönünden, birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu olduğu kurala bağlanmış olup, uyuşmazlığın çözümünün, müteselsilen sorumluluğun yorumlanmasına bağlı bulunduğundan ortada ilk bakışta anlaşılabilecek açık bir vergilendirme hatasından söz etmenin mümkün olmadığı;

gerekçesiyle davayı kısmen kabul eden kısmen reddeden Vergi Mahkemesi kararının ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmına yönelik davalı ve müdahilin sözleşme damga vergisine ilişkin kısmına yönelik ise davacının istinaf başvurusu reddedilmiş ise de; yukarıda belirtildiği üzere, davacı şirketin ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmasa da ihale kararının tarafı olması ve sürekli damga vergisi mükellefiyeti gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fırkası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu,

birden fazla kişi tarafından imza edilen sözleşmeye ait verginin tamamından ise imza edenlerin müteselsilen sorumlu oldukları, dolayısıyla vergilendirme işlemlerinde vergi hatası bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda; düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, davayı kısmen kabul eden kısmen reddeden Vergi Mahkemesi kararının ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmına yönelik davalı ve müdahil tarafından, sözleşme damga vergisine ilişkin kısmına yönelik ise davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmında hukuka uyarlık, sözleşme damga vergisine ilişkin kısmında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.