Danıştay 9. Daire E.2023/2 K.2024/6581

Dava konusu istem: ... Ambalaj A.Ş.'ye ait, Konya İli, Selçuklu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ve ... sayılı parsel üzerinde yer alan fabrika binası ve arsa nitelikli taşınmazın, anılan şirkete kayyım olarak atanan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yapılan ihale neticesinde davacı tarafından satın alınması nedeniyle Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından ödenmesi gereken tapu harcının da kendilerinden tahsil edildiğinden bahisle, satıcıya ait 669.92754-TL tapu harcının yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun 5411 sayılı Kanunun 140. maddesi gereğince vergi, resim ve harçlardan muaf olmasının münhasıran faaliyet izni kaldırılan veya tasfiyeleri Fon eliyle yürütülen bankalara ilişkin işlemlerde geçerli olduğu, Fon'un kayyımlık görevini yürüttüğü ...

Ambalaj A.Ş.'nin ise TMSF'ye devredilen kurumlar arasında yer almadığı ve bu durumda ortada Fon tarafından takip edilen ve Fon'a ait bir alacaktan da söz edilemeyeceği, ticaret sicil gazetesine göre anılan şirketin sicil kaydının devam ettiğinin görüldüğü, ayrıca söz konusu şirketin 5411 sayılı Kanun'un 140. maddesi kapsamında sayılan kuruluşlar arasında yer almadığı, bu durumda ihale yoluyla satış işleminde her iki taraf açısından da tapu harcının ödenmesi gerektiği, mükellefiyete ilişkin özel sözleşmelerin vergi idaresini bağlamayacağının açık bir yasal kural olduğu,

anılan maddeye istinaden tüm masraf ve giderlerin ihaleyi kazanan davacı tarafından ödenmesi gerektiğinin ihale şartnamesinin imzalanmasıyla kabul edildiği, davacının ödemiş olduğu tapu harcına ilişkin banka dekontunda ödeme ... Ambalaj A.Ş. adına yapılırken ihtirazı kayıt şerhi düşülmediği ve söz konusu tutarın şartnameye istinaden muhatabının davacı şirket olduğundan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından, ... Ambalaj Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün satışı sonrasında taşınmazların davacı şirkete devri esnasında taşınmazların tapu sicilinde ... Ambalaj A.Ş. adına tescilli olması nedeniyle taşınmazların devrinde devreden ... Ambalaj A.Ş. gözükmekte ise de, ... Ambalaj A.Ş.’nin tüm mal, hak ve varlıklarının ...

Ambalaj Ticari ve İktisadi Bütünlüğü oluşturalarak satışının Fon tarafından yapılması karşısında işlemin gerçekte tarafının Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu olduğundan ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ise 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 140. maddesine göre her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğundan, davacıdan tapu devri esnasında tapu satım harcı tahsilinde vergilendirme hatası bulunması nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ve davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında isabet görülmediği,

öte yandan, davalı idare Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun tapu (satım) harcından muaf olmadığını iddia etmekte olup, söz konusu durumda dava konusu tapu (satım) harcı mükellefinin davacı değil fon olması gerektiğinden, davacıdan tahsil edilen tapu (satım) harcında yine vergilendirme hatası yapıldığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davacı istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

... Ambalaj A.Ş.'nin 5411 sayılı Kanunun 140. maddesinde sayılan kuruluşlar (bankalar) arasında yer almadığı, Fonun adı geçen şirkette sadece kayyımlık görevini yürüttüğü ve bu görev dışında Fona devir de söz konusu olmadığı, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun bir alacağından söz edilemeyeceği, istisna şartlarının oluşmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Ambalaj A.Ş.'ye ait, Konya İli, Selçuklu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ve ... sayılı parsel üzerinde yer alan fabrika binası ve arsa nitelikli taşınmazın, anılan şirkete kayyım olarak atanan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yapılan ihale neticesinde davacıya satışı nedeniyle, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından ödenmesi gereken tapu harcının da kendilerinden tahsil edildiğinden bahisle, satıcıya ait 669.927.54-TL tapu harcının yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak belirtilmiştir. İptal davasının subjektif ehliyet koşulu "menfaat ihlali" olarak öngörülmüştür.

2577 sayılı Yasa'nın 2/1-a maddesindeki düzenleme ile idarenin tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde; tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı târifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tâbi olduğu, 58. maddesinde; tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli târifede belirtilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifenin 20/a maddesinde ise; gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlâk vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şüyûun izâlesi hallerinde satış bedeli, istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harcı alınacağı hükmüne yer verilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116. maddesinde vergi hatasının, vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden, haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olduğu belirtilmiş, vergilendirme hatalarını düzenleyen 118/3. maddesinde, açık olarak vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasının, mevzuda hata olduğu düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; tapu harcının mükellefinin gayrimenkullerin ivaz karşılığında devir ve iktisabında devir eden ve devir alan olarak belirlendiği görülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden; ... Ambalaj A.Ş.'ye ait, Konya İli, Selçuklu ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada ve ... sayılı parsel üzerinde yer alan fabrika binası ve arsa nitelikli taşınmazın, anılan şirkete kayyım olarak atanan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yapılan ihale neticesinde 19/01/2021 tarihinde davacı şirkete 57.500.000-TL bedelle ihale edildiği, Fon Kurulunun 12/02/2021 tarihli kararı ile ihalenin onaylandığı, anılan taşınmazın mülkiyetinin 15/02/2021 tarihi itibariyle alıcı davacı şirkete geçtiği, bunun üzerine 26/04/2021 tarihinde kendisi adına tahakkuk eden binde 20 oranında ve 669.927,54-TL tutarlı tapu harcının, 03/05/2021 tarihinde ise satıcı (...

Ambalaj A.Ş.) adına tahakuk eden binde 20 oranında ve 669.927,54-TL tutarlı tapu harcının rızaen alınan ihale sonucunda ihtirazi kayıt konulmadan davacı şirket tarafından ödendiği, akabinde davacı şirket tarafından 09/06/2021 tarihinde Alaadin Vergi Dairesi Müdürlüğüne yapılan başvurusu ile tapu harcının tamamının kendileri tarafından ödendiği, bütün aşamalarda Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ile muhatap oldukları bu nedenle satıcı konumunda olan ve harçtan muaf olduğu ileri sürülen kuruma ait olan tapu harcının kendilerinden tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğundan bahisle, bu kısmın iadesinin istenildiği,

anılan başvurunun reddi üzerine açılan iptal davasında, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E. ..., K:... sayılı merciine tevdi kararı üzerine, dilekçe ve ekleri kendisine tevdi edilen davalı idarece tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemle şikayet başvurusunun reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, devir eden (satıcı) ... Ambalaj A.Ş. adına tahakkuk eden tapu harcının iadesi istemiyle başvuruda bulunan davacı devralan (alıcı) şirketin adına tesis ettirdiği düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair işleme karşı açtığı davada ehliyetli olduğu ancak, rızaen alınan ihale sonucu ihtirazi kayıt konulmaksızın satıcı adına ödenen tapu harcının adına tahakkuk etmeyen ve mükellefi olmayan davacı tarafından Fon'un harçtan muaf olduğundan bahisle iadesi istenilemeyeceğinden, alıcı ile satıcı arasında yapılan anlaşma gereği söz konusu harcın davacı tarafından ödenmiş olması da harcın mükellefini değiştirmeyeceğinden, Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.