Danıştay 9. Daire E.2023/2088 K.2023/3363

Dava konusu istem: … Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğünce ihale edilen … , … , … , … , … , … , … , … , … ihale kayıt numaralı "TM Yapım İşi"ni üstlenen davacı tarafından, ihale kararı nedeniyle ödenen toplam 1.942.560,31-TL tutarındaki damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen damga vergisinin ödeme tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun’da öngörülen oranda faiz uygulanarak iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I ve II sayılı cetvellerde genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idareleri sayılmış olup, uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan.

İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'nün bu idareler içinde yer almadığı gibi bu kurumun, damga vergisi yönünden resmi daire sayılacağı ya da muaf olduğu yönünde bir başka Kanun ya da Kanun Hükmünde Kararnamede düzenleme bulunmadığı, dolayısıyla uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan kurumun 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı ve damga vergisinden muaf tutulmadığı sonucuna varıldığı,

ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü olduğundan, mükellefi ve sorumlusu olmayan davacı şirketten "ihale karar pulu" adı altında damga vergisi tahsil edilmesinde ve dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, damga vergisinin tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

DAVALI İDARENİN İDDİALARI

Damga vergisinin mükellefinin ihale makamı olduğu, ihale makamınca verginin beyan edilip ödendiği, vergi uygulamasından doğmayan bir uygulama nedeniyle damga vergisi kadar bir tutarın ihale makamınca davacıdan tahsil edildiği, dolayısıyla tahsilatı yapanın vergi idaresi olmadığı, ihale makamınca beyan edilip ödenen verginin kimden nasıl finanse ettiğinin vergi uygulaması yönünden araştırma gibi bir zorunluluğun olmadığı,hususları dikkate alındığında özel hukuk hükümleri kapsamında ihale makamından istenilmesi gereken tutar için vergi idaresinin davalı konumda bulunmasının hukuki dayanağının bulunmadığı, ihale kararının damga vergisine tabi olduğu, vergilendirmede vergi hatası bulunmadığı, faize ilişkin hükmün yasal dayanaktan yoksun olduğu, iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

MÜDAHİLİN (DAVALI YANINDA) İDDİALARI: İhale kararının damga vergisine tabi olduğu, yüklenici ile yapılan sözleşmede vergisel yükümlülüğün ihtirazı kayıt konulmaksızın yüklenici tarafından üstlenildiği, damga vergisinin vergi sorumlusu sıfatıyla beyan edilip ödendiği, sürekli damga vergisi mükellefiyeti gereği davacı şirketin ihale kararı damga vergisinin beyan ve ödenmesinden sorumlu olduğu, iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının ihale kararına ilişkin damga vergisinin iadesine ilişkin kısmı, olayda şirket türü olarak limited şirket olan davacının sürekli damga vergisi mükellefiyetinin bulunduğu hususunun davalı idare tarafından ortaya konulmaması karşısında, usul ve hukuka uygun olup davalının ve müdahilin bu kısma yönelik temyiz istemlerinin reddi gerektiği;

faize ilişkin kısmının ise, mali idarenin hukuka aykırı olarak tahsil ettiği vergi nedeniyle uğranılan zararın davacı tarafından faiz adı altında ve hukuki mahiyeti ve oranı tecil faizinden farklı bir faiz türü olan kanuni faiziyle birlikte iadesinin talep edilmesi nedeniyle talebe bağlılık ilkesi uyarınca talep sonucundan fazlasına karar verilemeyeceğinden, kanuni faiz oranında hesaplanacak faize hükmedilmesi gerekirken, tecil faizi oranında hesaplanacak faize hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı ise de, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden,

temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının faize ilişkin kısmının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dava dosyasının tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin esasına geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… İletim A.Ş. Genel Müdürlüğünce ihale edilen … , … , … , … , … , … , … , … , … ihale kayıt numaralı "TM Yapım İşi"ni üstlenen davacı tarafından, ihale kararı nedeniyle ödenen toplam 1.942.560,31-TL tutarındaki damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ödenen damga vergisinin ödeme tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun’da öngörülen oranda faiz uygulanarak iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa Mahkemesinin 10/02/2011 tarih ve E:2008/58, K: 2011/37 sayılı iptal kararı üzerine, 15/06/2012 tarihli ve 28324 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6322 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla yeniden düzenlenen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112. maddesinin 4. fıkrasında "fazla veya yersiz olarak tahsil edilen vergilerin, fazla veya yersiz tahsilatın, mükelleften kaynaklanması halinde düzeltmeye dair müracaat tarihi,

diğer hallerde verginin tahsili tarihinden düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için aynı dönemde 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz ile birlikte, 120. madde hükümlerine göre mükellefe red ve iade edileceği düzenlenmiştir.

3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni Faiz" başlıklı 1/1. maddesinde; Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse yıllık, bu Kanun'da belirtilen oranda ödeme yapılacağı, 2/1.maddesinde ise "Bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için 1 inci maddede belirlenen orana göre temerrüt faizi ödemeye mecburdur." kuralı bulunmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında: "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptali ile damga vergisinin iadesine ilişkin kısmı, usul ve hukuka uygun olup, bu kısma ilişkin ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin, Bölge İdare Mahkemesi kararının faize ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;

Mükelleflerden fazla ve yersiz olarak tahsil edilen vergilerin iadesi durumunda, iade edilen tutarlara hangi oranda faiz ödeneceği hususu 15/06/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6322 sayılı Kanun ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun değişik 112/4. maddesinde yeniden düzenlenmiş ve fazla ve yersiz tahsil edilen vergilerin 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faiziyle iade edileceği açıkça kurala bağlanmıştır.

Olayda, davacıdan tahsil edilen damga vergisinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112/4. maddesinin yürürlüğe girdiği 15/06/2012 tarihinden sonra tahsil edildiği, davacı tarafından ise haksız tahsil edilen damga vergisinin ödeme tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun’da öngörülen oranda faiz uygulanarak iadesi talebiyle davanın açıldığının görüldüğü, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112/4. maddesinin yürürlüğe girdiği 15/06/2012 tarihinden sonra tahsil edilen damga vergisinin 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizin iadesinin talep konusu edilmesine yasal engel bulunmadığı,

ancak davacı tarafından dava dilekçesinde damga vergisinin açıkça 3095 sayılı Kanun’da öngörülen oranda faiz uygulanarak hesaplanacak faizin iadesinin talep konusu edildiği, talebe bağlılık ilkesi uyarınca da talepten fazlasına karar verilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, tahsil tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’da öngörülen oranda faiz uygulanarak hesaplanacak faizin iadesine hükmedilmesi gerekirken, tecil faizi ödenmesine hükmeden Vergi mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.