Danıştay 9. Daire E.2023/2753 K.2023/4933

Dava konusu istem: Davacı şirketten tahsil edilen hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücreti üzerinden hesaplanıp ödenen 2018, 2019, 2020 yıllarına ilişkin katma değer vergilerinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve ödenen katma değer vergilerinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; olayda, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu 97. maddesi uyarınca, Kanunda harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmetlerin ücrete tabi olduğu, ücret alınabilmesi için öncelikle ilgililerden bir hizmet talebi gelmesi ve bu hizmetin harç veya katılma payına konu edilmemiş olması gerektiği, toprak kazısının taşınması için belediyelerce yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesinin ise zemin açma izni ve toprak hafriyatı harcına tabi olduğunun Kanunda açıkça düzenlendiği,

dolayısıyla bu hususun Kanunda açıkça düzenlendiği ve Kanunun lafzından açıkça anlaşıldığı, hukuki yorum gerektirmediği dikkate alındığında olayda açık bir vergilendirme hatası bulunduğu, harç olarak tahsil edilmesi gereken bedelin ücret adı altında tahsil edilmesinin verginin konusunda (mevzuda hata) hata olduğunun kanaatine varıldığı, bu durumda, ücret adı altında tahsil edilen hafriyat toprağı inşaat atığı döküm bedelinin aslında harç olduğu ve olayda açık bir vergilendirme hatası bulunduğu anlaşıldığından, hafriyat toprağı inşaat atığı döküm bedeli üzerinden tahsil edilen katma değer vergisinin de dayanağı kalmadığından,

davacı şirket tarafından hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücreti üzerinden ödenen katma değer vergilerinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme ve şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan, davacı şirketten tahsil edilen katma değer vergisinin hukuka aykırılığı yargı kararıyla tespit edilmiş olup, davacı şirket verginin tahsil edildiği tarihten itibaren bu tutarın kullanımından mahrum kaldığından;

haksız yere alınan vergi nedeniyle yoksun kalınan tutarın, tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacı şirkete ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemim iptali ile tahsil edilen katma değer vergisinin ödenme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte davacı şirkete iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Davacıdan "hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücreti" adı altında tahsil edilen tutarların harç niteliğinde olup olmadığı hususu hukuki yorumla çözümlenebilecek nitelikte olduğundan, olayda açık bir vergi hatası bulunmadığının sonucuna varıldığı,

bu durumda, davacı iddiaları ve bu iddialar çerçevesinde ortaya çıkan uyuşmazlık, herhangi bir kuşku ya da hukuki tartışmaya meydan bırakmayacak şekilde nitelendirilebilecek açık bir vergi hatası kapsamında olmayıp, hukuki bir ihtilaf niteliğinde olduğundan, diğer bir ifadeyle, ihtilafın çözümü maddi olayların ve mevzuatın değerlendirilmesi ve yorumunu gerektirmesi nedeniyle, uyuşmazlığın, düzeltme ve şikayet kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından dava konusu zımmi ret işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca harç konusu olan bir konuda ücret alınamayacağı, toprak kazısının taşınması için belediyece yer gösterilmesi zemin açma ve toprak hafriyat harcına tabi olduğundan, hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücretinin belediyece talep edilmesinin yerinde olmadığı, dolayısıyla anılan ücret üzerinden katma değer vergisi tahsil edilmesinin açıkça vergi hatası olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Daire kararında belirtilen gerekçeyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketten tahsil edilen hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücreti üzerinden hesaplanıp ödenen 2018, 2019, 2020 yıllarına ilişkin katma değer vergilerinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve ödenen katma değer vergilerinin yasal faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri. 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır.

Bu maddeler uyarınca düzeltilmesi vergi dairelerinden istenebilecek vergi hatasının tanımı ise, aynı Kanunun 116. maddesinde, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak yapılmış, 117. maddesinde, hesap hataları olarak; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer olması.

118. maddesinde de, vergilendirme hataları olarak; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hatalar gösterilmiş bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; düzeltme yolunun, vergiye ilişkin hesaplarda, matrah ve miktar hatası bulunması yahut mükerrer vergi istenmesi şeklinde, vergilendirmede ise, mükellefin şahsında, mükellefiyette, verginin mevzuunda ve döneminde yapılmış hataların varlığı halinde izlenebilecek bir idari başvuru yolu olduğu, vergi yükümlülerince, vergilendirmeye ilişkin bir olayın düzeltme yoluyla yargı önüne getirilebilmesi ve vergi hatasının varlığından söz edilebilmesi için, hukuksal sorun olarak çözümlenmesi gerekmeyen açık ve mutlak bir hata bulunduğunun belirlenebilmesinin gerektiği açıktır.

Başka bir anlatımla, idareden düzeltilmesi istenebilecek vergi hataları, kendisinden düzeltme isteminde bulunulan idari makamın veya uyuşmazlık halinde yargı yerinin, 213 sayılı Kanun'un 3. maddesinde öngörülen yorum tekniklerine başvurulmadan, ilk bakışta anlaşılabilecek açıklıktaki vergilendirme yanlışlıklarıdır.

Dosyasının incelenmesinden; hafriyat işi ile iştigal eden davcının, iki inşaat sahası arasında, bir inşaat sahasından aldığı hafriyatı diğer inşaatın dolgu alanına bırakarak faaliyet yürüttüğü, bu faaliyeti sebebiyle de Ankara Büyükşehir Belediyesince 4.211.091,28-TL tutarında "hafriyat toprağı döküm ücreti" adı altında bedel ile bu bedel üzerinden %18 oranında hesaplanmak suretiyle toplam 757.996,43-TL tutarında katma değer vergisi tahsilatı yapıldığı, davacı tarafından, Ankara Büyükşehir Belediyesince kendilerinden hafriyat toprağı döküm ücreti adı altında tahsilat yapıldığı,

yapılan tahsilatın 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca toprak hafriyat harcı kapsamında olduğu, harç üzerinden de katma değer vergisi alınamayacağından idareleri adına tahsil edilen katma değer vergisinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı (Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğü)'na yapılan düzeltme başvurusunun zımmen reddedilmesi nedeniyle Gelir İdaresi Başkanlığına şikayet başvurusunda bulunulduğu ancak anılan başvurununda zımmen reddedilmesi üzerine hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücreti üzerinden hesaplanıp ödenen katma değer vergilerinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet

başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve ödenen katma değer vergilerinin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesince, davacıdan "hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücreti" adı altında tahsil edilen tutarların harç niteliğinde olup olmadığı hususu hukuki yorumla çözümlenebilecek nitelikte olduğundan olayda açık bir vergi hatası bulunmadığı, yani ihtilafın çözümünün maddi olayların ve mevzuatın değerlendirilmesi ve yorumunu gerektirmesi nedeniyle, uyuşmazlığın, düzeltme ve şikayet kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından dava konusu zımmi ret işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiş ise de;

hukuki değerlendirme yapılmak suretiyle çözümlenebilecek olan katma değer vergisinin üzerinden hesaplandığı hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücretine ilişkin bedelin davacı tarafından, 4.211.091,28-TL tutarındaki hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücretine ait tahakkukun kaldırılması istemiyle dava açılarak ihtilaf konusu yapıldığı ve açılan davanın kabulü yolunda verilen Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idare mahkemelerinin görevli olduğu gereçesiyle,

kabul edilerek Vergi Mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmesi nedeniyle, Vergi Mahkemesince, davanın görev yönünden reddine, dosyanın görevli ve yetkili ...İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesi üzerine,

...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla davanın görüm ve çözümün adli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddi yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla reddedildiği ve dosyanın Danıştay'da temyiz aşamasında olduğu, işbu davada ise, dava konusu edilen tutarın hafriyat toprağı inşaat atığı döküm ücreti üzerinden hesaplanıp tahsil edilen katma değer vergisi olduğu,

fazla ve yersiz tahsil edildiği ileri sürülen bir verginin de 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 117 ve 118. maddeleri uyarınca düzeltme-şikayet kapsamında incelebileceği, bu sebeple de, uyuşmazlık konusu tahsil edilen katma değer vergisinin, davacı tarafından ileri sürülen iddialar doğrultusunda, vergi hatası kapsamında incelenerek, dayanağı bedele ilişkin açılan davada dikkate alınmak suretiyle, bir karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.