Danıştay 9. Daire E.2023/406 K.2023/464

.

Endüstriyel Makine Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili Av… tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığına karşı, … plakalı aracın icra müdürlüğünde yapılan satışına ilişkin ihale sonucunda satış bedelinden %8 yerine %18 oranında katma değer vergisi tahsil edildiğinden bahisle gerekli düzeltme işleminin yapılarak fazladan ödenen katma değer vergisinin iadesi istemiyle Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan 02/09/2022 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işleminin iptali ve fazladan ödenen 102.300,00.-TL verginin tahsil tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davada.

İzmir 1. Vergi Mahkemesinin 20/01/2023 tarih ve E:2023/82, K:2023/54 sayılı kararıyla, yetkili vergi mahkemesinin belirlenmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca Danıştay Başkanlığına gönderilen dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:

Dosyanın incelenmesinden; … plakalı aracın icra müdürlüğünde yapılan satışına ilişkin ihale sonucunda satış bedelinden %8 yerine %18 oranında katma değer vergisi tahsil edildiğinden bahisle gerekli düzeltme işleminin yapılarak fazladan ödenen katma değer vergisinin iadesi istemiyle Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan 02/09/2022 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işleminin iptali ve fazladan ödenen 102.300,00.-TL verginin tahsil tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davada.

"Olayda, davaya konu tahsil edilen katma değer vergisinin 08/12/2020 tarihinde İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı Çeşme Vergi Dairesi Müdürlüğüne yatırıldığı ve düzeltme başvurusunun da Çeşme Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yapıldığı anlaşıldığından, davaya bakmakta söz konusu vergi dairesi müdürlüğünün yargı çevresi bakımından bağlı bulunduğu İzmir Vergi Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle, yetki yönünden reddeden Ankara 3. Vergi Mahkemesinin 08/12/2022 tarih ve E:2022/2140, K:2022/2642 sayılı kararıyla dosyanın İzmir Vergi Mahkemesine gönderildiği,

İzmir 1. Vergi Mahkemesinin 20/01/2023 tarih ve E:2023/82, K:2023/54 sayılı kararıyla da; "(...) dava konusu edilen, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na yapılan başvurunun zımnen reddi yolundaki işlemin iptali ve fazladan ödenen verginin iadesi istemine yönelik davanın görüm ve çözümünde; davacının başvurusunun, herhangi bir vergi dairesine yapılan düzeltme talebinin reddine ilişkin işleme yönelik olmaması nedeniyle şikayet başvurusu kapsamında değerlendirilmesine hukuksal olanak bulunmadığından,

işlemi tesis eden merciin bulunduğu yerdeki Ankara Vergi Mahkemesinin yetkili bulunması ve anılan mahkemece dosyanın yetkisizlik kararıyla Mahkememize gönderilmiş olması karşısında, yetki uyuşmazlığının çözümlenmesi ve yetkili mahkemenin belirlenmesi için dava dosyasının Danıştay'a gönderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle, davanın yetki yönünden reddedildiği ve yetkili mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Danıştay Başkanlığına gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, vergi uyuşmazlıklarında yetkiyi belirleyen 37. maddesinin (b) bendinde, Gümrük Kanunu'na göre alınması gereken vergilerle Vergi Usul Kanunu gereğince şikayet yoluyla vergi düzeltme taleplerinin reddine ilişkin işlemlerde; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesinin yetkili olduğu düzenlenmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 4. maddesinde vergi dairesi; mükellefi tespit eden, vergiyi tarh eden, tahakkuk ettiren ve tahsil eden daire olarak tanımlanmış ve vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hataları düzeltme yetkisinin vergi dairesi müdürüne ait olduğu aynı Kanun'un 120. maddesinde öngörülmüştür.

Aynı Kanun'un 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri; 123. maddesinde, vergi dairesinin ilgili servisinin, düzeltme talebini kendi mütalaasını da ilave ederek, düzeltme merciine göndereceği, düzeltme merciinin talebi yerinde gördüğü takdirde, düzeltmenin yapılmasını emredeceği; yerinde görmediği takdirde, keyfiyetin düzeltmeyi isteyene yazı ile tebliğ olunacağı, 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır.

5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde "şikayet başvurularını karara bağlamak" başkanlığın görevleri arasında sayılmış olup, aynı Kanun’un 23. maddesinde, vergi dairesi başkanlıkları ve vergi dairesi müdürlükleri başkanlığın taşra teşkilatı olarak belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, düzeltme yetkisinin vergi dairesi müdüründe olduğu açık olmakla birlikte, Kanunda düzeltme talebinin reddi halinde şikayet yolu öngörülmüş olduğundan, bu yetkinin nihai ve mutlak bir yetki olduğundan söz edilmesine olanak bulunmamaktadır. Zira, üst makam olan Gelir İdaresi Başkanlığı'nın, şikayet başvurusunu haklı görmesi halinde, hiyerarşik yapı içerisinde bu hatanın düzeltilmesi için talimat verebileceği ve bu talimat üzerine düzeltme işleminin yetkili vergi dairesince yerine getirileceği tabiidir. Dolayısıyla, vergi dairesine başvuru yapılmadan şikayet yoluna başvurulması halinde, Gelir İdaresi Başkanlığınca tesis edilen ve idari davaya konu olabilecek şikayet işleminin dava konusu edilmesine hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Olayda; davacının Gelir İdaresi Başkanlığına yaptığı başvurunun zımmen reddi üzerine bu işleme karşı dava açtığı, söz konusu başvurunun 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 124. maddesi uyarınca şikayet başvurusu olarak yapıldığı dikkate alındığında, dava konusu işlemin şikayet başvurusunun zımnen reddi işlemi olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu katma değer vergisinin Çeşme Vergi Dairesi Müdürlüğünce tarh ve tahakkuk ettirildiği anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 37. maddesinin (b) bendi uyarınca, bu davanın çözümünde, vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren Çeşme Vergi Dairesi Müdürlüğünün bulunduğu İzmir ilinin, idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu yer vergi mahkemesi olan İzmir Vergi Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.