Danıştay 9. Daire E.2023/4077 K.2024/7033

Dava konusu istem: ... Nakliye Petrol Tur. Tem. Elektrik Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla kanunu temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu ödeme emri içeriğinde yer alan söz konusu alacak kalemlerine ilişkin olarak, davacıya kanuni temsilci sıfatıyla ödeme emri düzenlenmeden önce asıl borçlu ... Nakliye Petrol Tur. Tem. Elektrik Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında ödeme emirlerinin düzenlenerek şirketin elektronik tebligat adresine tebliğ edildiği, ödeme emri içeriğinde yer alan borçların vadesi içerisinde ödenmediği, şirket hakkında yapılan malvarlığı araştırmasında da şirketin borçlarını karşılayacak malvarlığına rastlanılmadığı görüldüğünden, dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Şirketin kanuni temsilcisi olarak davacı gözükse de şirketle ilgili tüm yetkilerin ...'e devredildiği, davacının bu sebeple vergi ziyaına sebep olan herhangi bir fiilinin olmadığı, ödeme emri içeriği borçların zamanaşımına uğradığı, asıl borçlu şirket hakkındaki takip işlemleri sonuçlandırılmadan kanuni temsilcinin takip edilemeyeceği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Nakliye Petrol Tur. Tem. Elektrik Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla kanunu temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükellef veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı ifade edilmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un "Kanundaki terimler" başlıklı 3. maddesinde.

Amme borçlusu veya borçlu terimi; amme alacağını ödemek mecburiyetinde olan hakiki ve hükmi şahısları ve bunların kanuni temsilci veya mirasçılarını ve vergi mükelleflerini, vergi sorumlusunu, kefili ve yabancı şahıs ve kurumlar temsilcilerini, tahsil edilemeyen amme alacağı teriminin, amme borçlusunun bu Kanun hükümlerine göre yapılan mal varlığı araştırması sonucunda haczi kabil herhangi bir mal varlığının bulunmaması, haczedilen mal varlığının satılarak paraya çevrilmesine rağmen satış bedelinin amme alacağını karşılamaması gibi nedenlerle tahsil edilemeyen amme alacaklarını;

tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı teriminin, amme borçlusunun haczedilen mal varlığına bu Kanun hükümlerine göre biçilen değerlerin amme alacağını karşılayamayacağının veya hakkında iflas kararı verilen amme borçlusundan aranılan amme alacağının iflas masasından tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması gibi nedenlerle tahsil dairelerince yürütülen takip muamelelerinin herhangi bir aşamasında amme borçlusundan tahsil edilemeyeceği ortaya çıkan amme alacaklarını ifade ettiği belirtilmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 54. maddesinde, müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının tahsil dairesince cebren tahsil edileceği, 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, 58. maddesinde de kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesi nezdinde dava açabileceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, tüzel kişiliğe sahip şirketlerin vergi borçları nedeniyle öncelikle o şirket adına tarh ve tahakkuk işlemi yapılacağı, borç ödenmediği takdirde şirket adına ödeme emri düzenleneceği ve kamu alacağının şirketten tahsil edilmesi için idarece 6183 sayılı Kanun'da sayılan tüm takip yollarının tüketileceği ve buna rağmen borç şirketten tahsil edilemezse şirket kanuni temsilcisi hakkında takip yollarına başvurulacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının 25/03/2016 tarihinden itibaren tek ortağı ve kanuni temsilcisi olduğu ... Nakliye Petrol Tur. Tem. Elektrik Elekt. San. ve Tic. Ltd.

Şti'nin 2016 yılının muhtelif dönemlerine ilişkin vergi borçlarının tahsili amacıyla düzenlenen on iki adet ödeme emrinin 20/06/2017 ila 23/11/2019 tarihleri arasındaki muhtelif tarihlerde elektronik tebligat yoluyla usulüne uygun tebliğ edildiği, dosya içerisinde yer alan ... tarih ve ... sayılı "Tutanak" başlıklı belgede, sistem üzerinden yapılan malvarlığı araştırmasından sonra vergi borcunun asıl borçlu şirketten tahsilinin mümkün olmadığının belirtildiği, şirketin malvarlığı araştırmasına ilişkin dosyaya sunulan belgelerin ise 16/01/2020 tarihli olduğu, dava konusu ödeme emrinin ise 17/12/2019'da davacıya tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, asıl borçlu şirket adına ödeme emirleri düzenlenmesi, ödeme yapılmaması halinde şirket hakkında malvarlığı araştırması yapılması, bu araştırma sonucu kamu alacağının asıl borçlu şirketten tahsil olanağının kalmadığının tespit edilmesi ve alacağın şirket hakkında kesinleştirilmesinden sonra ancak davacının kanuni temsilci sıfatıyla takibi mümkün olduğundan, asıl borçlu şirket hakkındaki malvarlığı araştırmasının hangi tarihte yapıldığının, ... tarih ve ... sayılı "Tutanak" başlıklı belge ve 16/01/2020 tarihli malvarlığı araştırmaları da dikkate alınmak ve gerekirse davalı idareye sorulmak suretiyle tespit edilerek,

şirket adına takibin usulüne uygun şekilde tamamlandığının ve şirketten tahsili olanaksız hale gelmiş bir borçtan söz edilip edilemeyeceğinin ortaya konulması suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.