Danıştay 9. Daire E.2023/5366 K.2024/2528

Dava konusu istem: 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname uyarınca tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinen Özel ... Eğitim Yayıncılık ve Tic. A.Ş ve ... Özel Eğitim Yay. Tic. A.Ş.'nin vergi borçları nedeniyle kanuni temsilci sıfatıyla davacının taşınmazları üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13/3. maddesi uyarınca uygulanan ihtiyati haciz işleminin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 6183 sayılı Kanun'un 13/3. maddesi dikkate alındığında olağanüstü hal kapsamında asıl borçlu şirket hakkında sicilden silme işleminin gerçekleştiği, davacının da eski şirket yöneticisi olarak kaçması veya mal kaçırması şüphesi altında bulunmasının hayatın olağan akışına uygun olduğu, yüksek tutarlı vergi alacağını güvence altına almak amacıyla ihtiyati haciz işleminin tesis edildiği görüldüğünden, dava konusu ihtiyati haciz işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İhtiyati haciz işlemine dayanak olarak gösterilen 6183 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasının 3. bendinde belirtilen ilgilinin kaçmış olması ya da kaçma, malları kaçırma ve hileli yollara başvurma ihtimalinin dava konusu olayda ne şekilde gerçekleştiği ortaya konulmaksızın tesis edilen ihtiyati haciz işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın kabulüne, ihtiyati haciz işleminin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Olağanüstü hal kapsamında asıl borçlu şirket hakkında sicilden silme işleminin gerçekleştiği, davacının da eski şirket yöneticisi olarak kaçma veya mal kaçırma şüphesi altında bulunmasının hayatın olağan akışına uygun olduğu, bu sebeple kamu alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılan ihtiyati haciz işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname uyarınca tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinen Özel ... Eğitim Yayıncılık ve Tic. A.Ş ve ... Özel Eğitim Yay. Tic. A.Ş.'nin vergi borçları nedeniyle kanuni temsilci sıfatıyla davacının taşınmazları üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13/3. maddesi uyarınca uygulanan ihtiyati haciz işleminin iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "teminat isteme" başlıklı 9. maddesinde.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca kaçakçılık cezası kesilmesini gerektiren haller ile 347. maddesinde sayılan hallere temas eden bir amme alacağının salınması için gerekli muamelelere başlanmış olduğu takdirde vergi incelemesine yetkili memurlarca yapılan ilk hesaplamalara göre belirtilen miktar üzerinden tahsil dairelerince teminat isteneceği, aynı Kanun'un 13. maddesinde, ihtiyati haciz sebeplerinin yedi bent halinde sayıldığı,

bu hallerden herhangi birisinin mevcudiyeti halinde ihtiyati haczin hiçbir müddetle mukayyet olmaksızın alacaklı amme idaresinin mahalli en büyük memurun kararıyla, haczin ne suretle yapılacağına dair olan hükümlere göre derhal tatbik olunacağı, ihtiyati tahakkuk başlığını taşıyan 17. maddesinde de, ihtiyati tahakkuk sebeplerinin üç bent halinde sayıldığı,

bu hallerden birinin bulunması durumunda vergi dairesi müdürünün yazılı isteği üzerine defterdarın, mükellefin henüz tahakkuk etmemiş vergi ve resimlerden Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek olanlarla, bunların zam ve cezalarının derhal tahakkuk ettirilmesi hususunda yazılı emir vereceği, vergi dairesi müdürünün de bu emri derhal tatbik edeceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda bahsedilen hükümlerde sözü edilen teminat isteme, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk, kamu alacağının cebren tahsil ve takip işlemleri olmayıp, icrai muamelelere başlamadan önce tahsile konu amme alacağının tehlikeye girmemesi için korumaya yönelik işlemlerdir. Bu işlemler korumaya yönelik olduğundan, bunların asıl muhatabı amme borçlusu, diğer bir deyişle verginin mükellefi veya sorumlusudur.

İlgili düzenlemelerde, esas amme borçlusu olmayan ortaklar, yönetim kurulu üyeleri, icra komitesi üyeleri, kanuni temsilciler adına teminat isteme, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk gibi amme alacağının korunmasına ilişkin işlemlerin uygulanabileceğine dair bir açıklık bulunmamaktadır. 213 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca kanuni temsilciler ve ortaklar ancak kesinleşen ve şirketin mal varlığından tamamen veya kısmen alınamamış olan borçlarından dolayı sorumlu tutulabileceklerinden, henüz tahakkuk etmemiş vergi borçlarından bu aşamada sorumlu olmaları düşünülemez.

Dosyanın incelenmesinden, 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname gereğince kapatılan asıl borçlu şirketlerin vergi borçları nedeniyle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca 23/09/2016 tarihli olur ile davacı hakkında ihtiyati haciz uygulanmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, amme alacağının asıl borçlusu olmayan kanuni temsilci adına doğrudan teminat, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk gibi amme alacağının korunmasına ilişkin işlemlerin uygulanmasına yasal olanak bulunmadığından, davacı hakkında tesis edilen ihtiyati hacizlerin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davayı reddeden Vergi Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu ihtiyati haciz işleminin dayanağının ortaya konulamadığı gerekçesiyle kabul edip, mahkeme kararın kaldırarak davayı kabul eden Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.