Danıştay 9. Daire E.2023/541 K.2024/2779

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul İli, Başakşehir İlçesi, ... ada ... parselde kain ... Blok ...,...,... nolu; ... Blok ...,..., ... nolu; ... Blok ... nolu; ... Blok ... nolu;...Blok ... nolu; ... Blok ... nolu; ... ada ... parselde kain ... Blok ... nolu ;... Blok ... nolu; ... Blok ...,... nolu; ...Blok ... nolu; ... Blok ... nolu; ... Blok ... nolu; ... Blok ..., ... Blok ..., ... Blok ..., ... Blok ... ve ... Blok ... ve ... nolu bağımsız bölümlerin satışı sırasında ihtirazi kayıtla ödenen 312.361,86-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın tecil faiziyle iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İstanbul Altyapı Ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü yazısından İstanbul İli, Başakşehir İlçesi, 1000 ada 4 parsel ile 994 ada 3 parselin, 6306 sayılı Kanun'un 2/1-c maddesi kapsamında rezerv yapı alanı olarak belirlendiği, İstanbul İli, Başakşehir İlçesi, ... ada ... parsel ile ... ada ... parselde kain bağımsız bölümlerin "Rezerv Yapı Alanı" sınırları içerisinde kaldığı ve bu kapsamda uyuşmazlık konusu bağımsız bölümlerin alım-satım işleminin 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun uyarınca harçtan müstesna olduğu anlaşıldığından,

ödenen tapu harcının iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemde ve davacıdan tapu harcı tahsil edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, olayda haksız yere ödediği tapu harcı nedeniyle mülkiyet hakkı ihlal edilen davacıya 312.361,86-TL'nin ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faizi ile birlikte iadesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, toplam 312.361,86-TL tapu harcının ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Riskli yapılar yıkıldıktan sonra yerine inşaa edilen konutların hak sahibi malikler adına tescil edildikten sonra hak sahibi malikler tarafından satışının yapılması veya kat karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden müteahhitler adına tescil edilen gayrimenkullerin satılması durumunda söz konusu satış işlemlerinden harç aranılacağından zira talep edilen tapu harcına konu satışların uygulama alanındaki hak sahiplerinden birine yapılmaması sebebiyle mükellefin tapu harcından muaf olmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, İstanbul İli, Başakşehir İlçesi, ... ada ... parselde kain ... Blok ...,...,...nolu; ... Blok ...,..., ... nolu; ... Blok ...,...,... nolu; ...Blok ... nolu;... Blok ... nolu; ...Blok ... nolu; ... ada ... parselde kain ... Blok ... nolu ;D Blok ... nolu; ... Blok ...,... nolu; ...Blok ... nolu; ... Blok ... nolu; ... Blok ... nolu; ... Blok ..., ... Blok ..., ... Blok ..., ... Blok ... ve ... Blok ... ve ... nolu bağımsız bölümlerin satışı sırasında ihtirazi kayıtla ödenen 312.361,86-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın tecil faiziyle iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri. 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların, şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır.

Bu maddeler uyarınca düzeltilmesi vergi dairelerinden istenebilecek vergi hatasının tanımı ise aynı Kanun'un 116. maddesinde, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak yapılmış, 117. maddesinde, hesap hataları olarak; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer olması.

118. maddesinde de, vergilendirme hataları olarak; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hatalar gösterilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde; tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı târifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tâbi olduğu, 58. maddesinde; tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli târifede belirtilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifenin 20/a maddesinde ise;

gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlâk vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şüyûun izâlesi hallerinde satış bedeli, istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı,6/a maddesinde de, ifraz, taksim veya birleştirme işlemlerinde kayıtlı değerler üzerinden tapu harcı alınacağı hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 123. maddesinin 1. fıkrasında, özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmayacağı düzenlenmiştir.

775 Sayılı Gecekondu Kanununun 1. maddesinde; "Mevcut gecekonduların ıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekondu yapımının önlenmesi ve bu amaçlarla alınması gereken tedbirler hakkında bu kanun hükümleri uygulanır.", 33. maddesinde ise; "Bu Kanun hükümlerine dayanılarak yapılan ivazlı veya ivazsız devir, temlik, kamulaştırma, alım, satım, kira, geri alma, geri verme, ifraz, tevhit, tescil, cins değişikliği, rehin tesis ve terkini, ıslah, değişiklik, onarım, inşa ve ikmal gibi her türlü işlemler, sözleşmeler, beyannameler ve benzerleri, tasarruf bonosundan ve her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır." hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; taşınmazların ivaz karşılığında devir ve iktisabının harca tabi olduğu, ancak 775 Sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca dönüşüm uygulamaları sonrasında inşa edilen bağımsız bölümlerin ilk satışı, devri ve tescili işlemlerinin vergi ve harçtan muaf olduğu görülmüştür.

Dosyanın incelenmesinden; olayda, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, İstanbul Kentsel Yenileme Dairesi Başkanlığı'nın ...tarih ve ..., ... sayılı yazılarında; İstanbul İli, Başakşehir İlçesi, ... ada ... parsel ve ... ada... parselin yer aldığı alanın 775 Sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca "Gecekondu Önleme Bölgesi" ilan edildiği, davacı tarafından söz konusu parsellerde yer alan bağımsız bölümlerin satışı sırasında ihtirazi kayıtla ödenen 312.361,86-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarların tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu ada ve parsellerin yer aldığı alanların 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun kapsamında rezerv yapı alanı olarak belirlendiği, bu kapsamda uyuşmazlık konusu bağımsız bölümlerin alım-satım işleminin 6306 sayılı Kanun uyarınca harçtan müstesna olduğu gerekçesiyle davanın kabulü yolunda verilen Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de; dava dosyasının ve sunulan belgelerin incelenmesinden;

dava konusu taşınmazların yer aldığı ada ve parsellerin bulunduğu alanların 6306 sayılı Kanun kapsamında rezerv yapı alanı olarak belirlendiğine dair bir bilgiye ulaşılamamış ise de; söz konusu ada ve parsellerin yer aldığı alanların, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, İstanbul Kentsel Yenileme Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ..., ... sayılı yazılarında 775 Sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca "Gecekondu Önleme Bölgesi" ilan edildiği görüldüğünden ve bu sebeple dava konusu bağımsız bölümlerin satış işlemlerinin tapu harcından muaf olduğu anlaşıldığından,

söz konusu bağımsız bölümlerin satışı sırasında ihtirazi kayıtla ödenen 312.361,86-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmamakta olup, davanın yukarıda yazılı gerekçeyle kabulüne ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyla hukuka aykırılık görülmemiştir.