Danıştay 9. Daire E.2023/596 K.2025/1099

Dava konusu istem: Serbest muhasebeci mali müşavir olan davacı adına, ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla müteselsil sorumlu sıfatıyla tahakkuk ettirilen 2017/Mart-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergisi, 2017 yılının tüm dönemlerine ilişkin geçici vergi, 2016 ve 2017 yılı kurumlar vergisi ve bu vergiler üzerinden kesilen vergi ziyaı cezası ve hesaplanan gecikme faizinin kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu ... tarih ve ... ve ... numaralı tahakkuk fişlerinin davalı idarece aynı dönem ve vergilere ilişkin olarak mükerrer düzenlendiği için iptal edildiği anlaşıldığından, davanın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına;

dava konusu tahakkuk fişlerinin kalan kısmı yönünden ise, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 227. maddesine göre mükellefin beyannamelerini imzalayan muhasebecilerin sorumluluğunun, imzaladıkları beyannamelerde yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını oluşturan belgelerle uyumlu olmamasından doğan, bir başka ifadeyle defter kayıt ve belgeleri ile beyannamelerin birbirleriyle tutarsız olmasından kaynaklanan bir sorumluluk olduğu,

incelenen olayda, davacının muhasebe ve mali müşavirlik hizmeti verdiği dönemlerde defter kayıtlarının, dayanağı belgelere uygun olmadığına ilişkin somut tespitler bulunmadığı ve dava konusu tahakkuk fişleri muhteviyatı vergi ve cezaların ilgili olduğu dönemlere ilişkin beyannamelerin de davacı tarafından verilmediği dikkate alındığında, dava konusu ...-..., ..., ..., ...-... numaralı tahakkuk fişlerinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen karar verilmesine yer olmadığına, ...-..., ..., ..., ...-... numaralı tahakkuk fişlerinin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkeme kararının karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının istinaf edilmeksizin kesinleştiği, ... Madencilik San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından düzenlenen faturaların sermayesine nazaran çok yüksek tutarlı olduğunun harici bir araştırma yapılmadan anlaşılabileceği, bu durumun ise söz konusu şirkete muhasebecilik hizmeti icra ettiği sabit olan davacı tarafından şirkete ait beyannameler ile bildirimlerle ilgili yapılan işlemler sırasında gerekli dikkat ve özenin gösterilmediğini doğruladığı dikkate alındığında, muhasebe işlemlerini yaptığı mükellefle ilgili olarak mesleki özen ve sorumluluğu göstermediği açık olan davacı adına ziyaa uğratılan vergi ve kesilen cezalar nedeniyle müşterek ve müteselsil sorumlu sıfatıyla tanzim edilen ...-..., ..., ...,

...-... numaralı tahakkuk fişlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kabule ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tahakkuk fişlerinin yetkisiz vergi dairesi müdürlüğü tarafından düzenlendiği, asıl amme borçlusu adına hukuka uygun bir şekilde tahakkuk etmiş bir amme alacığının bulunup, bulunmadığının araştırılması gerektiği, ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen vergi tekniği raporunun tarafında tebliğ edilmediği, serbest muhasebeci mali müşavirlerin, yeminli mali müşavirler gibi karşıt inceleme ve araştırma yetkisi bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Serbest muhasebeci mali müşavir olan davacı adına, ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla müteselsil sorumlu sıfatıyla tahakkuk ettirilen 2017/Mart-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergisi, 2017 yılının tüm dönemlerine ilişkin geçici vergi, 2016 ve 2017 yılı kurumlar vergisi ve bu vergiler üzerinden kesilen vergi ziyaı cezası ve hesaplanan gecikme faizinin kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 22. maddesinde, verginin tahakkukunun, tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesi olduğu, 25. maddesinde, vergi kanunlarına göre beyan üzerinden alınan vergilerin "tahakkuk fişi" ile tarh ve tahakkuk ettirileceği, bu esasa göre, vergi dairesince beyannamenin alınması üzerine bir tahakuk fişi tanzim olunacağı ve bunun bir nüshası mükellefe veyahut beyannameyi mükellef namına vergi dairesine tevdi edene verileceği, bu suretle vergi tahakkuk etmiş olacağı, tahakkuk fişinin mükellefe verilen nüshası aynı zamanda beyannamenin makbuzu yerine geçeceği, lüzum görülen hallerde beyana dayanan verginin, tahakkuk fişi yerine ihbarname ile tebliğ olunabileceği hüküm altına alınmıştır.

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun 1. maddesinde kanunun amacı, işletmelerde faaliyetlerin ve işlemlerin sağlıklı ve güvenilir bir şekilde işleyişini sağlamak, faaliyet sonuçlarını ilgili mevzuat çerçevesinde denetlemeye, değerlendirmeye tabi tutarak gerçek durumu ilgililerin ve resmi mercilerin istifadesine tarafsız bir şekilde sunmak olarak düzenlenmiş, aynı Kanun'un 2. maddesinin A bendinde, muhasebecilik ve mali müşavirlik mesleğinin konusunun, gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin, genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kâr, zarar tablosu ve beyannameleri ile ilgili diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işler yapmak olduğu belirtilmiştir.

3568 sayılı Kanun'un serbest muhasebeci, serbest muhasebeci ve mali müşavirler ile yeminli mali müşavirlere vermiş olduğu yetkiye ilişkin mali sorumluluğu düzenleyen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 227. maddesinde ise, meslek mensuplarının, imzaladıkları beyannamelerde veya düzenledikleri tasdik raporlarında yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına bağlı olarak salınacak vergi, ceza, gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıdaki düzenlemelerin değerlendirilmesinden, serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirlerin sadece imzaladıkları beyannamelerde veya düzenledikleri tasdik raporlarında yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına bağlı olarak salınacak vergi, ceza, gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulabilecekleri anlaşılmaktadır.

Ancak, meslek mensuplarına yüklenen bu sorumluluk, borçtan sorumluluk olup, beyannameleri ve işlemleri meslek mensuplarınca imzalanıp onaylanan vergi yükümlüleri tarafından ödeme yapılması, bu sorumluluğun miktarını azaltıcı veya kaldırıcı etki yaratmaktadır.

Kaldı ki, bir borçtan müştereken ve müteselsilen sorumlulukta, müteselsil borçlular, tahakkuk etmiş ve vadesi geçmiş alacağın tahsil edilmemiş kısmından, asıl borçluya rücu olanağı bulunmak üzere sorumlu tutulduğundan, yükümlü sıfatıyla ödenmesi gereken bir borcun tarafı da olamazlar.

Tüm bu nedenlerle, bir vergi yükümlüsü adına tahakkuk edip, vadesi geçmiş kamu alacağından 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227. maddesi uyarınca müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulan meslek mensupları hakkında yapılacak takibe, ödeme emri düzenlenerek başlanması yasa gereğidir.

Bu durumda, serbest muhasebeci mali müşavir olan davacı adına, ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti’ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla; ödeme emri düzenlenmek suretiyle takibe başlanması gerekirken, uyuşmazlığa konu tahakkuk fişlerinin tebliğ edilmesi suretiyle takip edilmesinde ve temyize konu kararda hukuka uyarlık görülmemiştir.