Danıştay 9. Daire E.2023/6603 K.2025/1178

İstemin konusu

Davacı adına, okul binası olarak kiraladığı taşınmazın kira gelirini kayıt ve beyan dışı bıraktığından bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re’sen tarh edilen 2015 yılı kurumlar vergisi, 2015/Ekim-Aralık dönemi geçici vergi ve bu vergiler üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle açılan davayı, dava konusu cezalı tarhiyata esas alınan aylık emsal kira bedelinin kiracı kurumun söz konusu taşınmaz için yaptığı harcamalara göre belirlendiği,

vergi inceleme raporunda inceleme esnasında takdir komisyonun aylık kira bedeli olarak takdir edilen emsal kira bedelinin vergilendirmede esas alınmamasına ilişkin olarak herhangi bir belirlemeye yer verilmediği gibi okul olarak kullanılacak binanın ana hatları ile bina havalandırma sistemi, dış cephe ve çatı tamirat tadilat işleri, elektrik ve aydınlanma sistemleri, zemin döşeme işlemleri, bina içi bölme duvar ve işlemlerinin kiracı tarafından yapılması suretiyle kullanılabilir hale getirilmesi karşılığında 5 yıl süreyle kira talep edilemeyeceği hususlarının kararlaştırıldığı gözetildiğinde,

vergilendirmede esas alınacak matrahın belirlenebilmesi için söz konusu harcamaların ne kadarlık kısmının binanın kullanılabilir hale getirilmesi, ne kadarlık kısmının yürütülen faaliyetin gerçekleştirilmesi amacına yönelik olduğuna ilişkin herhangi bir saptamanın yapılmadığının görüldüğü, bu durumda, söz konusu binaya yönelik olarak kiracı kurumun kayıtlarında yer alan tüm harcamaların binanın kullanılabilir hale getirilmesi amacıyla yapıldığından hareketle eksik inceleme ve varsayıma dayalı olarak yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle kabul eden ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunu, kiracı tarafından yapılan iktisadi kıymeti artıracak veya genişletecek nitelikteki harcamalar nedeniyle taşınmazda oluşan değer artışı, Gelir Vergisi Kanunun 72. maddesi uyarınca taşınmazın kiralayana bedelsiz olarak devrolunduğu tarihte aynen tahsil edilmiş kira geliri sayılacağından ve taraflar arasında imzalanan 01/05/2015 tarihli sözleşme ile 26/06/2015 tarihli protokole göre beş yıl olan kira süresinin bitim tarihinden önce devir yapıldığına dair tespit bulunmadığından,

213 sayılı Kanunun 3. maddesinin (B) bendine aykırı olarak, kiracı tarafından yapıldığı saptanan harcama tutarının sekiz aya isabet eden kısmının, kira sözleşmesinin bitim tarihinden önceki bir yıl olan 2015 yılının kira geliri olarak vergilendirilmesinde hukuka uygunluk; dava konusu vergi ve cezaların iptali yolundaki vergi mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddeden ... Bölge İdare Mahkemesi ...

Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kiracı tarafından kira parası karşılığında yapılan harcamanın tutarının kira süresinin 5 yıl olduğu dikkate alındığında davacının bu süreye ilişkin kira geliri olarak kabulü gerektiğinden vergi inceleme raporu uyarınca yapılan işlemin hukuka uygun olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 72.maddesinin değerlendirilmesinden, gayrimenkul sermaye iratlarında, gayri safi hasılatın maddede yazılı mal ve hakların kiraya verilmesinden kiraya verildiği yıla veya geçmiş yıllara ait nakten veya ayın olarak ödenen kira bedeli tutarı olduğu,

ayın olarak tahsil edilen kiranın Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre emsal bedeli ile paraya çevrileceği, kiracı tarafından gayrimenkulu genişletecek veya iktisadi değerini devamlı suretle artırmak amacıyla gayrimenkule ilave edilen kıymetlerin, kira süresi bitiminde bedelsiz olarak kiralayana devri halinde, bu kıymetler kiralayan bakımından bu tarihte ayın olarak tahsil edilmiş kira bedeli olduğu,

kiracı tarafından gayrimenkulu genişletecek veya iktisadi değerini devamlı suretle artırmak amacıyla yapılmayan kira bedeli karşılığında yapılıp gayrimenkule ilave edilen kıymetler bulunması halinde bu kıymetler, kiralayan bakımından kira süresine ait ayın olarak tahsil edilmiş kira bedeli olduğu, gayrimenkullere bedeli karşılığında gayrimenkulu genişletecek veya iktisadi değerini devamlı suretle artıracak nitelikte kıymet ilavesi durumunda bu ilaveler bedel mukabilinde yapıldığından bu kıymetlerin kira süresi sonunda bedelsiz devrinin mevzu bahis olamayacağı anlaşılmaktadır.

Olayda, 01.05.2015 başlangıç tarihli kira sözleşmesinde, kira bedelinin kiraya verilen yerin tadilatı olarak belirlendiği, bu sözleşmeye ek düzenlenen 26.06.2015 tarihli protokol ile de sözleşme konusu taşınmaza yapılması kararlaştırılan işlerin maliyetinin kiracı tarafından karşılanması karşılığında kiraya veren davacının 5 yıl süreyle kira bedeli talep etmeyeceğinin kararlaştırdığı gözetildiğinde,

kira sözleşmesi uyarınca taşınmaza kiracı tarafından ilave edilen kıymetlerin kiracı tarafından gayrimenkulu genişletmek veya iktisadi değerini devamlı suretle artırmak amacıyla değil kira bedeli karşılığında yapılması nedeniyle davacı kiralayanın gayrimenkulüne kiracı tarafından ilave edilen kıymetler, davacı kiralayan bakımından kira sözleşmesi süresine ait ayın olarak tahsil edilmiş kira bedeli olduğu sonucuna varıldığından,

kiracı tarafından söz konusu kıymetler için harcanan ve mali kayıtlarda tutarı belirli olan harcama tutarı ile kira sözleşmesi süresi esas alınarak aylık olarak belirlenen kira bedelinden 2015 yılına karşılık gelen tutarının, davacı kiralayan tarafından kayıt ve beyan dışı bıraktığından bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık, yukarıda yazılı gerekçeyle verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İleri sürülen iddialar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddine ve kararın onanmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 08/04/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 72.maddesinin değerlendirilmesinden, gayrimenkul sermaye iratlarında, gayri safi hasılatın maddede yazılı mal ve hakların kiraya verilmesinden kiraya verildiği yıla veya geçmiş yıllara ait nakten veya ayın olarak ödenen kira bedeli tutarı olduğu,

ayın olarak tahsil edilen kiranın Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre emsal bedeli ile paraya çevrileceği, kiracı tarafından gayrimenkulu genişletecek veya iktisadi değerini devamlı suretle artırmak amacıyla gayrimenkule ilave edilen kıymetlerin, kira süresi bitiminde bedelsiz olarak kiralayana devri halinde, bu kıymetler kiralayan bakımından bu tarihte ayın olarak tahsil edilmiş kira bedeli olduğu,

kiracı tarafından gayrimenkulu genişletecek veya iktisadi değerini devamlı suretle artırmak amacıyla yapılmayan kira bedeli karşılığında yapılıp gayrimenkule ilave edilen kıymetler bulunması halinde bu kıymetler, kiralayan bakımından kira süresine ait ayın olarak tahsil edilmiş kira bedeli olduğu, gayrimenkullere bedeli karşılığında gayrimenkulu genişletecek veya iktisadi değerini devamlı suretle artıracak nitelikte kıymet ilavesi durumunda bu ilaveler bedel mukabilinde yapıldığından bu kıymetlerin kira süresi sonunda bedelsiz devrinin mevzu bahis olamayacağı anlaşılmaktadır.

Olayda, 01.05.2015 başlangıç tarihli kira sözleşmesinde, kira bedelinin kiraya verilen yerin tadilatı olarak belirlendiği, bu sözleşmeye ek düzenlenen 26.06.2015 tarihli protokol ile de sözleşme konusu taşınmaza yapılması kararlaştırılan işlerin maliyetinin kiracı tarafından karşılanması karşılığında kiraya veren davacının 5 yıl süreyle kira bedeli talep etmeyeceğinin kararlaştırdığı gözetildiğinde, kira sözleşmesi uyarınca taşınmaza kiracı tarafından ilave edilen kıymetlerin kiracı tarafından gayrimenkulu genişletmek veya iktisadi değerini devamlı suretle artırmak amacıyla değil tavan,

taban ve duvarların yenilenmesi gibi kiralayanın faaliyet icrasına yönelik tadilatlar olması ve kira bedeli karşılığında yapılması nedeniyle davacı kiralayanın gayrimenkulüne kiracı tarafından ilave edilen kıymetler, davacı kiralayan bakımından kira sözleşmesi süresine ait ayın olarak tahsil edilmiş kira bedeli olduğu sonucuna varıldığından,

kiracı tarafından söz konusu kıymetler için harcanan ve mali kayıtlarda tutarı belirli olan harcama tutarı ile kira sözleşmesi süresi esas alınarak aylık olarak belirlenen kira bedelinden 2015 yılına karşılık gelen tutarının, davacı kiralayan tarafından kayıt ve beyan dışı bıraktığından bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık, yukarıda yazılı gerekçeyle verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.