Danıştay 9. Daire E.2023/8973 K.2024/3385

Dava konusu istem: ... Petrol Sosyal Hizmetler Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.-... Temizlik İnş. Tur. Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. adi ortaklığının bir kısım alımlarını sahte faturalarla belgelendirdiğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca adi ortaklık adına, 2017/Şubat,Nisan,Temmuz-Ağustos, Ekim, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, dava konusu cezalı tarhiyatları içeren ihbarnamelerinin "... Petrol Sosyal Hizmetler Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi-...

Temizlik İnşaat Turizm Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi Adi Ortaklığı" adına düzenlendiği, 3065 sayılı Kanun gereğince ihbarnamelerin müteselsil sorumlu olan ortaklardan herhangi biri adına düzenlenmesi gerektiği, söz konusu ihbarnamelerin adi ortaklık adına düzenlenmesinin 3065 sayılı Kanun'un 44. maddesine uygun düşmediğinden, cezalı tarhiyatlarda hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu özel usulsüzlük yönünden ise;

özel usulsüzlük cezası kesilebilmesi için, öncelikle mal veya hizmet alımında madde metninde sayılan belgelerin verilmediğinin ve alınmadığının belirlenmesi ve belgeleri vermeyen ve almayanların saptandığına ilişkin hukuken geçerli bir tespitin mevcut olması gerektiği, olayda, alışların gerçek bir teslime dayanmayan sahte faturalarla belgelendirildiğinin tespiti üzerine,

bu alışların, başka bir mükelleften gerçekten yapıldığı ve belgesiz teslim alındığından bahisle özel usulsüzlük cezası kesilmesinde, yalnızca sahte faturaları düzenleyen mükellef ile ilgili tespitlerden hareketle ilgili faturaların sahte olduğu iddia edilmiş, ancak sahte faturayla belgelendiği iddia olunan söz konusu mal/hizmet alışlarının gerçekte kimlerden yapıldığına ilişkin hukuken geçerli somut bir tespit yapılmaksızın faturalardaki tutarlar üzerinden yorum ve varsayıma dayalı olarak ceza kesildiğinin görüldüğü,

bu durumda, özel usulsüzlük cezası kesilmesini öngören ve cezanın kesilmesine dair koşulları düzenleyen maddede belirtilen unsurlar uyuşmazlık konusu olayda bir arada gerçekleşmemiş bulunduğundan idari cezalar için de geçerli olan “cezayı gerektiren fiilin tüm unsurları tamam olmadan failin cezalandırılamayacağı” yolundaki genel ceza hukuku ilkesinin varsayım ya da kıyas yoluyla ceza tayinine olanak tanımaması nedeniyle davacı iş ortaklığı adına, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasında da hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne,

cezalı tarhiyatların ve özel usulsüzlük cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdarelerince gerçekleştirilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

:... Petrol Sosyal Hizmetler Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.-... Temizlik İnş. Tur. Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. adi ortaklığının bir kısım alımlarını sahte faturalarla belgelendirdiğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca adi ortaklık adına, 2017/Şubat,Nisan,Temmuz-Ağustos, Ekim, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

Türk Borçlar Kanunu'nun 620. maddesinde, adi ortaklık sözleşmesinin, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşme olduğu ve bir ortaklık, kanunla düzenlenmiş ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımıyorsa, bu bölüm hükümlerine tabi adi ortaklık sayılacağı, 638. maddesinin 3. fıkrasında, ortakların, birlikte veya bir temsilci aracılığı ile bir üçüncü kişiye karşı, ortaklık ilişkisi çerçevesinde üstlendikleri borçlardan, aksi kararlaştırılmamışsa, müteselsilen sorumlu olacakları düzenlenmiş.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 8/a. maddesinde, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, bu işleri yapanların katma değer vergisinin mükellefi olduğu. 44. maddesinde de katma değer vergisinin, bu vergiyle mükellef gerçek veya tüzelkişiler adına tarh olunacağı, şu kadar ki: adi ortaklıklarda, verginin ödenmesinden müteselsilen sorumlu olmak üzere, ortaklardan herhangi birinin tarhiyata muhatap tutulacağı kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmına yönelik ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının, 2017/Şubat,Nisan,Temmuz-Ağustos, Ekim, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerine ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;

Yukarıda yer alan madde hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, adi ortaklıklarda mal teslimi ve hizmet ifası adi ortaklık tarafından yapıldığından, katma değer vergisinin mükellefi adi ortaklık olacak, beyanname ortaklık adına düzenlenecek, ortaklardan birisi tarafından imzalanmak suretiyle vergi dairesine verilecek, ancak verginin ödenmesinden müteselsilen sorumlu olmak üzere, ortaklardan herhangi biri tarhiyata muhatap tutulabilecektir.

Aynı zamanda adi ortaklıklar Vergi Usul Kanunu'nda belirtilen bütün mükellefiyetleri yerine getirmek zorundadırlar. Bu açıdan, Kanun'un belirtmiş olduğu belge düzenine uymaları, yani, fatura, gider pusulası gibi belgeleri bastırmaları, defter tutmaları, kullandıkları defter ve belgeleri zamanaşımı süresi içinde muhafaza ve istenildiğinde ibraz etmeleri gerekmektedir.

Bu durumda, vergi mükellefi olan adi ortaklık adına, mükellefi olduğu vergilerin takibi amacıyla vergi-ceza ihbarnamesi düzenlenebileceğinden, adi ortaklık adına vergi-ceza ihbarnamesi düzenlenemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdaresi Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.