Danıştay 9. Daire E.2024/178 K.2025/3607

Dava konusu istem: ... Gıda İnşaat Taahhüt Elektrik Elektronik Tarım İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla davacı adına, kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, şirket ortağı sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ... sayılı ödeme emirleri yönünden, ödeme emirleri içeriği kamu alacağının öncelikle asıl borçlu şirketten tahsili amacıyla şirket adına düzenlenen ödeme emrinin usulüne uygun olarak elektronik ortamda tebliğ edilmesine rağmen dava konusu edilmeyerek itirazsız kesinleşmesi üzerine vadesinde ödenmeyen kamu alacaklarının, cebren tahsili amacıyla şirket hakkında malvarlığı araştırması yapılmasına rağmen şirketten tahsil edilemeyeceğinin anlaşıldığı,

olayda, asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağının, şirket kuruluş sözleşmesi uyarınca şirketin ortağı olan ve ortaklığı halen devam eden davacıdan takibine yönelik şartların olayda mevcut olduğu sonucuna varıldığından, anılan ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı, 2022/8 sayılı ödeme emri yönünden, ödeme emri içeriğinde yer alan vergi borçlarının sebep unsuru olan defter belge ibraz etmeme fiilinin işlendiği tarihte davacının kanuni temsilci sıfatını haiz olmadığı,

dolayısıyla, şirketin daha sonra görev yapan yöneticilerinin defter belge ibraz etmeme eyleminden davacı sorumlu tutulamayacağından ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen reddine, kısmen kabulüne, 2022/8 sayılı ödeme emrinin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

DAVACININ İDDİALARI

Asıl borçlu şirkete ait ödeme emirlerinin usulüne uygun tebliğ edilmediği iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVALININ İDDİALARI

Asıl borçlu şirketten tahsil imkanı bulunmadığı anlaşılan vergi borçlarının ilgili dönemde şirket ortağı ve kanuni temsilcisi olan davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Taahhüt Elektrik Elektronik Tarım İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla davacı adına, kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, şirket ortağı sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 54. maddesinde, müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının tahsil dairesince cebren tahsil edileceği, 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, 58. maddesinde de kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesi nezdinde dava açabileceği belirtilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Tekerrür" başlıklı 339. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan hâlinde, "Vergi ziyaına sebebiyet vermekten veya usulsüzlükten dolayı ceza kesilen ve cezası kesinleşenlere, cezanın kesinleştiği tarihi takip eden yılın başından başlamak üzere vergi ziyaında beş, usulsüzlükte iki yıl içinde tekrar ceza kesilmesi durumunda, vergi ziyaı cezası yüzde elli, usulsüzlük cezası yüzde yirmibeş oranında artırılmak suretiyle uygulanır." hükmü yer almakta iken; 26/10/2021 tarih ve 31640 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7338 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 38. maddesiyle 213 sayılı Kanun'un "Tekerrür" başlıklı 339. maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“MADDE 339 – Vergi ziyaına sebebiyet vermekten veya usulsüzlükten dolayı ceza kesilen ve cezası kesinleşenlere, vergi ziyaı cezasında cezanın kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren beşinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar, usulsüzlükte cezanın kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren ikinci yılın isabet ettiği takvim yılının sonuna kadar tekrar ceza kesilmesi durumunda, vergi ziyaı cezası yüzde elli, usulsüzlük cezası yüzde yirmibeş oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Şu kadar ki, artırım tutarı kesinleşen cezadan (kesinleşen birden fazla ceza olması durumunda bunlardan tutar itibarıyla en yükseğinden) fazla olamaz.

Birinci fıkrada yer alan beş ve iki yıllık sürelerin hesabında, artırıma esas alınan cezaların kesinleşme tarihi dikkate alınır.”

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, ... sayılı ödeme emirleri ile ... sayılı ödeme emrinin 2016/Ağustos, Ekim, Kasım dönemlerine ilişkin vergi ziyaı cezalarının tekerrür nedeniyle artırılan kısımlarının dışındaki kısmına yönelik taraflarca ileri sürülen iddialar, kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, ... sayılı ödeme emrinin 2016/Ağustos, Ekim, Kasım dönemlerine ilişkin vergi ziyaı cezalarının tekerrür nedeniyle artırılan kısmına yönelik davacı temyiz isteminin incelenmesinden;

Yukarıda yer alan 7338 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, artırım tutarının, kesinleşen cezadan (kesinleşen birden fazla ceza olması durumunda bunlardan tutar itibarıyla en yükseğinden) fazla olamayacağı öngörülmüş olup anılan değişikliğin gerekçesinde, uygulamada tecrübe edilen hususlar ve yargı kararlarının yanı sıra, fiil ile bu fiile uygulanacak ceza arasında orantı bulunması gerektiğine yönelik, genel ceza hukuku ilkesi de dikkate alınarak, madde gereğince yapılacak artırım tutarının, kesinleşen cezadan fazla olmamasının temin edildiği belirtilmiştir.

Bu itibarla, kesinleşen bir cezanın tekerrüre esas alınması suretiyle, tekrar kesilecek cezanın arttırılmasında, orantılılık ilkesine aykırılığın önüne geçilmesini amaçlayan bu Kanun değişikliğinin failin lehine olduğu anlaşıldığından, suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanun hükümlerinin farklı olması hâlinde, failin lehine olan kanun hükmünün uygulanması gerektiği yönündeki, ceza hukukunun genel ilkesinin uyuşmazlıkta dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, Vergi Mahkemesince ödeme emri içeriğinde yer alan kamu alacaklarının şirket adına tahakkukunun nasıl gerçekleştirildiğinin ve ihbarname esasına göre tahakkuk yapılmışsa tarhıyat sebebinin her bir vergi nevine ilişkin olarak ayrı ayrı sorulmasına ve şirket adına düzenlenen ihbarnameler ile bu ihbarnamelerin tebliğine ilişkin tebliğ alındılarının gönderilmesine ilişkin verilen ara kararı üzerine davalı idare tarafından, kamu alacaklarının şirket adına düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak düzenlenen ihbarnamelere istinaden tahakkuk ettiği,

vergi ziyaı cezalarının tekerrür nedeniyle artırılmasının nedeni olarak ise, şirketin 2014/Haziran dönemine ait muhtasar beyannamesini kanuni süresinden sonra vermesi sebebiyle kesilen vergi ziyaı cezası olduğunun belirtildiği ve tekerrüre esas alınan ihbarname fişi bilgilerine ilişkin belgenin dosyaya ibraz edildiği görülmüş olup, ihbarname fişi bilgilerinden de tekerrüre esas alınan 2014/Haziran dönemine ait vergi ziyaı cezasının 63,56-TL tutarında olduğu ve 07/10/2015 tarihinde asıl borçlu şirkete tebliğ edilerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacı iddialarının "borcum yoktur" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığından 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 339. maddesinde 14/10/2021 tarih ve 7338 sayılı Kanun'un 38. maddesiyle getirilen yeni düzenlemenin dikkate alınmak suretiyle, tekerrür şartlarına yönelik değerlendirme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere, Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan kısmının bozulması gerekmektedir.