Danıştay 9. Daire E.2024/3883 K.2024/4049

Dava konusu istem: Davacı tarafından, emlak vergisinden ve çevre temizlik vergisinden muaf olduklarından bahisle, davalı belediye sınırları içinde bulunan taşınmazları nedeniyle 2020 ila 2022 yılları için ödedikleri 1.552.793,34-TL tutarlı emlak vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın tecil faiziyle iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı sandığın 4357 sayılı İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Kanunu kapsamında kurulduğu, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir kamu tüzel kişiliği olduğu, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 4/a maddesinde Devlete ait binaların daimi olarak muaf olduğunun hükme bağlandığı, 4357 sayılı İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Kanununun 14. maddesinde, sandığın mevcutlarının Devlet malı sayıldığı, Devlet mallarının da emlak vergisinden muaf olması gerektiği anlaşıldığından davalı idare işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, işlemin iptaline ve ödenen tutraın tecil faiziyle iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinafa konu kararın hukuka uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte olmadığı belirtilerek, davalı istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

5018 sayılı Kanun'un 2 sayılı cetvelinde yer almayan davacı sandığın, emlak ve çevre temizlik vergilerinden muaf olmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dava dosyasının tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin esasına geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, emlak vergisinden ve çevre temizlik vergisinden muaf olduklarından bahisle, davalı belediye sınırları içinde bulunan taşınmazları nedeniyle 2020 ila 2022 yılları için ödedikleri 1.552.793,34-TL tutarlı emlak vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın tecil faiziyle iadesi istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 122'nci maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri. 124'üncü maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır.

Bu maddeler uyarınca düzeltilmesi vergi dairelerinden istenebilecek vergi hatası; aynı Kanun'un 116'ncı maddesinde, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak tanımlanmış, 117'nci maddesinde, hesap hatalarının; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer istenilmesi.

118'inci maddesinde de, vergilendirme hatalarının; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hata olduğu belirtilmiştir.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun "Mükellef" başlıklı 3. ve 13. maddelerinde; bina ve arazi vergisinin, taşınmazın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa taşınmaza malik gibi tasarruf edenler tarafından ödeneceği, "Daimi Muaflıklar" başlıklı 4/a ve 14/a maddelerinde özel bütçeli idarelere (mazbut vakıflar dahil), il özel idarelerine, belediyelere, köy tüzel kişiliğine, kanunla kurulan üniversitelere ve Devlete ait binaların, bina ve arazi vergisinden daimi olarak muaf olduğu, "Mükellefiyetin Başlaması ve Bitmesi" başlıklı 9. ve 19. maddelerinde; emlak vergisi mükellefiyetinin.

33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi, aynı maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde ise bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi, dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı tarihi, muafiyetin sükut ettiği tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı kuralına yer verilmiştir.

19/01/1943 tarih ve 5308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4357 sayılı "Hususi İdarelerden Maaş Alan İlkokul Öğretmenlerinin Kadrolarına, Terfi, Taltif ve Cezalandırılmalarına ve Bu Öğretmenler için Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı ile Yapı Sandığına ve Öğretmenlerin Alacaklarına Dair Kanun"un 11.maddesinde; Hükmi Şahsiyeti haiz ve Maarif Vekaletine bağlı olmak üzere (İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı) adı ile bir sandık kurulacağı, 14. maddesinde, 11 ve 12. maddelerde yazılı sandıkların mevcutları ve alacaklarının devlet mallarına ait hak ve rüçhanları haiz olduğu, sandığın gelirleri bilumum vergi, resim harçlara tabi olmadığı gibi haciz ve temlik dahi edilemeyeceği hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat ile dosyadaki belgelerin değerlendirilmesinden; eski katma bütçeli idarelere ait kuruluş kanunlarında "devlet malı hükmündedir" ibaresine bu malların korunması amacıyla yer verildiği, vergi hukukunda, konuya değil kişi ve kurumlara uygulanan muafiyetin, emlak vergisi bakımından verginin konusu olabilecek taşınmaza değil, taşınmazın malikine tanındığı,

dolayısıyla verginin ödenmesinden sadece genel ve özel bütçe kapsamındaki idarelerin, belediyelerin, köy tüzel kişiliğinin, kanunla kurulan ünversitelerin muaf tutulacağı, Yasa'da sözü geçen "devlete ait bina ve araziler" ibaresinin devletin mülkiyetinde bulunan taşınmazları ifade ettiği ve bu taşınmazların tapuda Hazine adına tescil edildiği,

davacı sandığın kuruluş kanununa göre de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olmakla birlikte ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunduğu ve kendi özel kanununda da sahip olduğu gayrimenkullerin emlak vergisinden muaf tutulduğuna dair bir hükme yer verilmediği gibi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun I ve II sayılı cetvellerinde sayılan genel veya özel bütçeli idarelerden olmaması nedeniyle emlak vergisinden muaf tutulamayacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının maliki olduğu taşınmazları nedeniyle 2020 ila 2022 yılı için ödenen vergilerin iadesi istemiyle yaptıkları düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, açılan davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Diğer yandan, dava konusu çevre temizlik vergisi yönünden ise; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun "Çevre Temizlik Vergisi" başlıklı 44. maddesinde, davacı sandığın muaf olduğu yönünde bir düzenleme bulunmadığı gibi davacının çevre temizlik vergisi muafiyetine ilişkin olarak da "devlet malı" statüsü hariç herhangi bir iddiası da olmadığı görüldüğünden, kararın çevre temizlik vergisine ilişkin kısmında da hukuka uyarlık görülmemiş olup, yeniden verilecek kararda dikkate alınması gerekmektedir.