Danıştay 9. Daire E.2024/5438 K.2024/4983

2-... Maddeler Petrol İnş. Oto Kiralama İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen ... ihale kayıt numaralı "Bitüm Emülsiyonları Dışındaki Reçine, Polimer vb İçerikli Su Bazlı Emülsiyon Astar Bağlayıcı Konsantresi Alımı" işi uhdesinde kalan davacı şirketler tarafından ödenen 117.812,50-TL ihale kararı damga vergisi, 296.250,60-TL sözleşme damga vergisi, 38.470,00-TL noter harcının iadesi için yapılan düzeltme-şikayet başvurularının reddine yönelik ... tarih ve E-... sayılı işlem ile ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali ve söz konusu tutarın faiziyle iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nda yer alan uluslararası ihale kavramının, 28/04/2021 tarih ve 31468 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarihli ve E.:2020/15.

K.:2020/78 kararı ile 've yabancı firmalarca da teklif verilen' ibaresinin iptali üzerine değiştiği, Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca iptal kararlarının geriye yürüyememesi nedeni ile iptal kararının Resmi Gazete'de yayınlandığı 28/04/2021 tarihinden önce gerçekleştirilen ihalelere geriye etkili olarak 'uluslararası ihale' niteliği kazandırmasının mümkün olmadığı nitekim,

yasa koyucunun Anayasa Mahkemesi iptal kararının geriye yürümezliğini kabul ederek iptal kararlarının idari yargı yerlerince verilen iptal kararlarının aksine kurucu/inşai nitelik taşımasını ve bunun yanında iptal kararından önce sonuçlarını doğurmuş ve uyuşmazlık konusu yapılmamış işlemleri iptal kararının etkilerinden ayrık tutarak hukuki güvenliği ve hukuk düzeninde istikrarı korumayı amaçladığı bu durumda cari yıl yatırım programında yer alan ve uluslararası ihale niteliğini taşıyan ihaleler kapsamında yapılan işler dolayısıyla damga vergisi istisnasından yararlanılabilmesi için vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihte geçerli olan

vergi resim harç istisna belgesinin bulunması veya sonradan düzenlenen istisna belgesinin olay tarihinde yürürlükte olan mevzuata uygun düzenlenmesi nedeniyle geriye yürütülmesinin mümkün olması gerektiği olayda, dava konusu işin yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu iddia edilmekte ise de,

dava konusu damga vergisini doğuran ihale kararı ve ihale sözleşmesinin sonuçlarını Anayasa Mahkemesinin iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı 28/04/2021 tarihinden önce doğurması karşısında 'uluslararası ihale' niteliğinde mütalaa edilmelerinin mümkün olmadığı gibi damga vergisinden istisna sağlanabilmesi için vergiye tabi kâğıdın düzenlendiği tarihte geçerli vergi resim harç istisna belgesi de sunulmadığından dava konusu edilen damga vergilerinin istisna kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varıldığı,

dava konusu düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafından, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen ve uhdelerinde kalan ... ihale kayıt numaralı "Bitüm Emülsiyonları Dışındaki Reçine, Polimer vb İçerikli Su Bazlı Emülsiyon Astar Bağlayıcı Konsantresi" ihalesine ilişkin ödenen 296.250,60-TL sözleşme damga vergisi, 38.470,00-TL noter harcı ve 117.812,50-TL ihale kararı damga vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurularının reddedildiğinin anlaşıldığı olayda, davacıların uhdesinde kalan işe ilişkin dava konusu damga vergilerinin iadesine ilişkin düzeltme ve şikayet başvurularının,

ihalenin kamu yatırım programında yer aldığı ve uluslararası ihale olduğuna ilişkin şartları birlikte taşınması gerektiği, bu şartların birlikte tevsiki halinde ihale damga vergisine resen istisna uygulanabileceği, aksi durumda ihale kararının damga vergisine tabi tutulması gerektiği yolundaki ... tarih ve ... sayılı yazısının Gelir İdaresi Başkanlığınca da kendilerinin (vergi dairesi müdürlüğünün) görüşünün uygun bulunduğu ... gün ve ... sayılı üst yazıyla davacı iş ortaklığına bildirilmek suretiyle reddedildiğinin görüldüğü, Gelir İdaresi başkanlığının ilgili vergi dairesine yazmış olduğu üst yazı üzerine,

davacı kurumun öngörülen şartları taşıyıp, taşımadığı yönünden öncelikle bir araştırma yapılması ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerektiği, dava konusu işe ilişkin ihale ilanının 8.1. maddesinde.

İhalenin, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu hususunun yer aldığı ve söz konusu işin Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan yatırım programları arasında ... sayılı proje numarasında yer aldığının anlaşılması karşısında, düzeltme ve şikayet başvurusunun reddine işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği,

davacılardan tahsil edilen tutarın tahsil tarihinden, düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edileceği tarihe kadar geçen süre için tecil faizi oranında hesaplanacak faizi ile birlikte iade edileceği gerekçesiyle davacıların istinaf isteminin kabulüne, Vergi Mahkemesi kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, tahsil edilen tutarın tecil faiziyle birlikte davacılara iadesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümeyeceği, dava konusu uyuşmazlıkta vergi hatası bulunmadığı, hukuki yorum gerektiren konu hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun düzeltme hükümlerinin tatbik edilemeyeceği, vergi, resim ve harç istisnası belgesi uygulamasının iptal edilmediği, damga vergisi istisnasının istisna belgesine istinaden belgenin geçerlilik süresi içerisinde düzenlenen kağıtlara uygulanabileceği, yargıya intikal eden vergilendirme işlemlerinde idarece faiz ödenebilmesinin ancak kararın idareye tebliğinden itibaren infazın gecikmesi durumunda söz konusu olabileceği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Dosyanın incelenmesinden, her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi kararında, dava konusu damga vergileri ile noter harcının dayanağı ihalenin ... sayılı proje numarası ile cari yıl yatırım programında bulunduğu belirtilmiş ise de anılan proje numarasının "Astarlı Sathi Kaplama Yapılması ve Agrega İhzaratı"na ilişkin olduğu anlaşıldığından, Bölge İdare Mahkemesi'nce söz konusu ihalenin cari yıl yatırım programında olup olmadığı araştırılmak ve ortaya çıkacak sonuca göre yeniden karar verilmek üzere temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dosya tekemmül ettiğinden davalının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmesine gerek görülmeyerek işin esasına geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen ... ihale kayıt numaralı "Bitüm Emülsiyonları Dışındaki Reçine, Polimer vb İçerikli Su Bazlı Emülsiyon Astar Bağlayıcı Konsantresi Alımı" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirketler tarafından ödenen 117.812,50-TL ihale kararı damga vergisi, 296.250,60-TL sözleşme damga vergisi, 38.470,00-TL noter harcının iadesi için yapılan düzeltme-şikayet başvurularının reddine yönelik ... tarih ve E-... sayılı işlem ile ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali ve söz konusu tutarın faiziyle iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3/B maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelerin gerçek mahiyetinin, yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği ve iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması hâlinde, ispat külfetinin, bunu iddia eden tarafa ait olduğu ifade edilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının "Dosyanın İncelenmesi" başlıklı 20. maddesinde.

Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemelerinin, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapacağı, Mahkemelerin belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebileceği, bu husustaki kararların ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesinin mecburi olduğu,

haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabileceği, taraflardan birinin ara kararının icaplarını yerine getirmemesi takdirde, bu durumun verilecek karar üzerindeki etkisinin mahkemece önceden takdir edileceği ve ara kararında bu hususun ayrıca belirteceği hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen ... ihale kayıt numaralı "Bitüm Emülsiyonları Dışındaki Reçine, Polimer vb İçerikli Su Bazlı Emülsiyon Astar Bağlayıcı Konsantresi Alımı" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirket tarafından ödenen 553.068,00-TL ihale kararı damga vergisi, 921.456,00-TL sözleşme damga vergisi ve 58.346,70-TL noter harcının iadesi için yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine yönelik ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali ile söz konusu tutarın yasal faiziyle iadesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, Bölge İdare Mahkemesi'nce. Gelir İdaresi başkanlığının ilgili vergi dairesine yazmış olduğu üst yazı üzerine, davacıların vergi ve harç istisnası için öngörülen şartları taşıyıp, taşımadığı yönünden araştırma yapılması ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerektiği, dava konusu işe ilişkin ihale ilanının 8.1. maddesinde.

İhalenin, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğunun belirtildiği ve söz konusu işin Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan yatırım programları arasında ... sayılı proje numarasında yer aldığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun kabulü ile vergi mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmiştir.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi'nin mevzuata ilişkin hukuki değerlendirmesi yerinde ise de; ... sayılı yatırım proje numarasının "Astarlı Sathi Kaplama Yapılması ve Agrega İhrazatı"na ilişkin olduğu görülmektedir.

Diğer yandan, yukarıda yer alan 2577 sayılı Kanun'un 20 maddesi uyarınca, idari yargı organlarının re'sen araştırma ilkesine tabi olup, davanın taraflarından bağımsız olarak maddi gerçeği açığa kavuşturmakla yükümlü oldukları, bu amaçla da dava konusu olayın çözümü için gerekli bilgi ve belgelerin yargı organlarınca re'sen toplanarak davanın hukuka ve hakkaniyete uygun şekilde sonuçlandırılması ve kamu yararının tesis edilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda vergilendirmede gerçek durumun tespiti esas olduğundan, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen ... ihale kayıt numaralı "Bitüm Emülsiyonları Dışındaki Reçine, Polimer vb İçerikli Su Bazlı Emülsiyon Astar Bağlayıcı Konsantresi Alımı" ihalesinin cari yıl yatırım programında yer alıp-almadığı hususunun Bölge İdare Mahkemesi'nce net bir şekilde açığa kavuşturulmak ve ortaya çıkacak sonuca göre yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.