Danıştay 9. Daire E.2024/598 K.2024/4202

Dava konusu istem:Kauçuk esaslı yapıştırıcı, sentetik tiner ve sentetik boya imalatı faaliyetinde bulunan davacı şirketin ithal ettiği ve yurt içinden aldığı solvent ürünlerini imalat sürecine dahil etmeksizin sattığı, bu işlemleri gizlemek amacıyla sahte fatura kullandığı, muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı fatura düzenlediği ve gerçek dışı yeminli mali müşavir raporları sunduğu yolundaki tespitleri içeren vergi tekniği raporunun done alındığı inceleme raporu uyarınca 2011/Ocak ilâ Ekim, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Üçüncü Dairesince vergi tekniği raporunun tebliğ edilmemesinin esasa etkili şekil hatası olmadığı gerekçesiyle verilen bozma kararı üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesince bozma kararına uyulup, dosyanın yeniden karar verilmek üzere Vergi Mahkemesine gönderildiği, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararıyla; dava konusu cezalı tarhiyatların, davacı şirket tarafından satılan White Spirit ve Hekzan adlı ham maddeler nedeniyle hesaplanan fark özel tüketim vergileri matrahları üzerinden hesaplanan kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusu cezalı tarhiyatın, 2011 yılına ilişkin defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle ilgili dönemde indirim konusu edilen katma değer vergilerinin indirimlerden çıkarılmak suretiyle hesaplanan kısmı yönünden,... tarih ve ...sayılı defter ve belge isteme yazısının şirketin kanuni temsilcisi ...'ın ikametgah adresinde eşine tebliğ edildiği,

şirket adına yapılacak tebliğin, kanuni temsilcilerin ikamet adreslerinde yapılması durumunda bizzat ilgilisine yapılmasının gerektiği, zira, böyle bir tebliğin o adreste bulunanı değil, şirketi ilgilendirir nitelikte olduğundan, kanuni temsilcinin ikamet adresinde şirketle ilgisi olmayan eşine yapılan tebliğin usulsüz olduğu, bu nedenle defter ve belgeler ibraz edilmediğinden bahisle yapılan dava konusu cezalı tarhiyatın bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı;

vergi ziyaı cezasının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle arttırılan kısmı yönünden ise, tekerrüre esas alınan vergi ziyaı cezasının 2010/Mayıs dönemine ilişkin olduğu ve söz konusu cezanın 18/04/2011 tarihinde tebliğ edilerek 18/05/2011 tarihinde kesinleştiği, 2010/Mayıs dönemi için kesilen vergi ziyaı cezasının, kesinleştiği 2011 yılını takip eden 2012 yılı başından itibaren kesilen cezalar bakımından tekerrüre esas alınabileceğinden davacı adına 2011 yılında işlenen fiil nedeniyle kesilen cezaya tekerrür hükmünün uygulanmasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine,

dava konusu vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin defter belgelerin ibraz edilmemesi sebebiyle alış faturalarında yer alan indirimlerin reddine ilişkin kısmı ile vergi ziyaı cezalarının tekerrür hükümleri uygulanarak artırılan kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mükellef tarafından ithal edilen baz yağların akaryakıt olarak atılmak üzere istasyonlara sevk edildiği, bu işlemlerin gizlemesi amacıyla sahte fatura kullanıldığı ayrıca sahte fatura düzenlendiği, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kauçuk esaslı yapıştırıcı, sentetik tiner ve sentetik boya imalatı faaliyetinde bulunan davacı şirketin ithal ettiği ve yurt içinden aldığı solvent ürünlerini imalat sürecine dahil etmeksizin sattığı, bu işlemleri gizlemek amacıyla sahte fatura kullandığı, muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı fatura düzenlediği ve gerçek dışı yeminli mali müşavir raporları sunduğu yolundaki tespitleri içeren vergi tekniği raporunun done alındığı inceleme raporu uyarınca 2011/Ocak ilâ Ekim, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 saylı Vergi Usul Kanunu'nun "Tebliğ esasları" başlıklı 93. maddesinde, "Tahakkuk fişinden gayri, vergilendirme ile ilgili olup, hüküm ifade eden bilümum vesikalar ve yazılar adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta vasıtasiyle ilmühaberli taahhütlü olarak, adresleri bilinmiyenlere ilan yolu ile tebliğ edilir.Şu kadar ki, ilgilinin kabul etmesi şartiyle, tebliğin daire veya komisyonda yapılması caizdir." düzenlemesine, "Tebliğ yapılacak kimseler" başlıklı 94. maddesinde, "Tebliğ mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılır.

Tüzel kişilere yapılacak tebliğ, bunların başkan, müdür veya kanuni temsilcilerine, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmıyan teşekküllerde bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılır. Tüzel kişilerin mütaaddit müdür veya temsilcisi varsa tebliğin bunlardan birine yapılması kafidir. Tebliğ, kendisine tebligat yapılacak kimsenin bulunmaması halinde ikametgah adresinde bulunanlardan veya işyerlerinde memur ya da müsdahdemlerinden birine yapılır.

(Muhatap yerine bu şekilde kendisine tebliğ yapılacak kimsenin görüşüne nazaran 18 yaşından aşağı olmaması ve bariz bir surette ehliyetsiz bulunmaması gerekir.)" kuralına, "Bilinen adresler" başlıklı 101. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan hâlinde ise; bu Kanun'a göre bilinen adreslerin;

mükellef tarafından işe başlamada bildirilen adresler, adres değişikliğinde bildirilen adresler, işi bırakmada bildirilen adresler, vergi beyannamelerinde bildirilen adresler, yoklama fişinde tespit edilen adresler, vergi mahkemesinde dava dilekçelerinde ve cevaplarında gösterilen adresler, yetkili memurlarca tutanakla tespit edilen adresler (İlgilinin tutanakta imzası bulunmak şartıyla) ve bina ve arazi vergilerinde komisyonlarca tahrir vesikalarında tespit edilen adresler olduğu düzenlenmesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan bozma sebeplerinden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, vergi ziyaı cezalarının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle arttırılan kısmına yönelik davalı tarafından ileri sürülen temyiz iddiaları kararın belirtilen kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bölge idare Mahkemesi kararının, cezalı tarhiyatın 2011 yılına ilişkin defter ve belgelerin ibraz edilmemesinden kaynaklanan kısmına yönelik davalı idarenin temyiz iddialarının incelenmesine gelince;

Yukarıda yer verilen yasal düzenlemelere göre, bir tebligatın geçerli sayılabilmesi için, öncelikle muhatabın bilinen adreslerinde, muhataba veya Kanun'da sayılan bazı özel durumlar için muhatap yerine tebligatı kabule yetkili kimselere yapılmış olması gerekir. Kanun, muhatap yerine tebligatı kabule yetkili kimselere yapılacak tebliğin, muhataba yapılmış sayılacağını öngörmüştür. Ayrı bir tüzel kişiliği olan şirket adına yapılacak tebligatın da kural olarak öncelikle şirketin bilinen adresinde tebliği yoluna gidilerek ilgilinin adreste bulunamaması veya adresin boş ve kapalı olduğu hususlarının usulüne uygun şekilde tespit edilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, 2011, 2012, 2014 yılı hesapları incelenen davacı şirketten anılan yıllara ilişkin defter ve belgelerin istenmesine ilişkin davacı şirket adına ... tarih ve ... sayılı yazının, şirket yetkilisi sıfatıyla ... adına ise aynı tarih ... sayılı yazının düzenlendiği, şirket adına düzenlenen yazının şirket adresine tebliğe çıkarıldığı, şirketin adreste bulunmadığı ve yeni adresinin bilinmediğinden tebligat yapılamadığı hususunun 15/02/2016 tarihinde tutanak altına alındığı,

diğer yandan şirket yetkilisinin ikametgah adresine 12/02/2016 tarihinde gönderilen defter belge isteme yazısının ise 22/02/2016 tarihinde eşi...a tebliğ edildiği, tebligata rağmen herhangi bir sebep ileri sürülmeksizin defter ve belgelerin ibraz edilmediğinden bahisle davacı şirket tarafından indirim konusu yapılan katma değer vergileri indirimlerinin reddi ve özel tüketim vergileri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin matrahlara ilave edilmesi suretiyle ... tarih ve ...... sayılı vergi inceleme raporuna dayanılarak 2011 yılının Ocak ila Ekim,

Aralık dönemleri dönemlerine ilişkin üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatlarının yapıldığı ve anılan tarhiyatların kaldırılması istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı şirket adına düzenlenen... tarih ve ... sayılı defter belge isteme yazısının, şirketin bilinen işyeri adresine tebliği denenerek şirketin adresinde bulunamadığından dolayı tebligat yapılamadığı hususu usulüne uygun şekilde ortaya konulduktan sonra kanuni temsilcinin ikamet adresine tebliğ edilmeye çalışılması gerekirken aynı tarihli defter belge isteme yazısının doğrudan şirket kanuni temsilcisinin ikâmet adresinde tebliğe gönderilmek suretiyle eşine tebliğ edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından,

davayı, cezalı tarhiyatın 2011 yılına ilişkin defter ve belgelerin ibraz edilmemesinden kaynaklanan kısmı yönünden yukarıda yazılı gerekçeyle kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı idare tarafından yapılan istinaf istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyla hukuka aykırılık bulunmamaktadir.