Danıştay 9. Daire E.2024/6367 K.2024/7370

Dava konusu istem: ... Danışmanlık İnşaat Elektrik Plastik Tekstil ve Nakliye Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda davacının, ..., ... ve... ile birlikte adi ortaklık olarak, anılan şirkete ait faturaları komisyon karşılığı düzenlediği sonucuna ulaşılarak, söz konusu raporun dayanak alındığı takdir komisyonu kararları uyarınca davacı adına re'sen tarh edilen 2021 yılı gelir vergisi, 2021/Ekim-Aralık dönemine ait geçici vergi ve bu vergiler üzerinden tekerrür hükümleri uygulanarak kesilen üç kat vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; ...

Danışmanlık İnşaat Elektrik Plastik Tekstil ve Nakliye Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, mükellefin 2021 ve 2022 yıllarında düzenlediği tüm belgelerin mal teslimi ve hizmet ifası olmaksızın düzenlenen sahte belgeler olduğunun tespit edildiği, mükellef şirketin nam ve hesapları kullanılmak suretiyle düzenlenen sahte belgeler nedeniyle elde edilen komisyon gelirinin, aralarında davacının da olduğu dört kişi tarafından elde edildiği, dolayısıyla sahte belge düzenleme fiilinin failleri olduğu tespit edilen söz konusu dört kişi arasında bir adi ortaklığın kurularak,

ortaklığın elde ettiği komisyon gelirinin takdiri amacıyla takdir komisyonuna sevk edilmesi gerektiği hususlarına yer verildiği, söz konusu vergi tekniği raporu esas alınarak düzenlenen takdir komisyonu kararlarında ise davacının ikrazatçılık faaliyeti nedeniyle elde ettiği gelir esas alınmak suretiyle matrah takdir edildiği ve bulunan matrah farkı üzerinden ikrazatçılık faaliyeti nedeniyle dava konusu cezalı vergilerin duyurulduğu ihbarnamelerin davacı adına düzenlenerek tebliğ edildiği anlaşılmakta olup dava konusu tarhiyatın dayanağı olan takdir komisyonu kararı ile vergi tekniği raporları arasında uyumsuzluk bulunması,

dolayısıyla tarhiyatın dayanağının belirsiz olması nedeniyle dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne ve dava konusu cezalı tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Takdir komisyonunca dava konusu vergilendirmeye ilişkin tarh matrahının; vergi tekniği raporundaki öneri doğrultusunda ve raporda "sahte fatura ticareti" nedeniyle hesaplanan komisyon geliri esas alınarak takdir edilmesine karşın Vergi Mahkemesince, davacının "ikrazatçılık faaliyeti" nedeniyle elde ettiği gelir esas alınmak suretiyle takdir edildiğinin kabulü suretiyle hüküm kurulduğu, kararın bu yönüyle 2577 sayılı Kanunun 22. ve 24. maddelerine aykırı olduğu, Vergi Mahkemesince, dava konusu tarhiyatın, komisyon karşılığı sahte fatura ticareti nedeniyle yapıldığı gözetilerek,

uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi gerektiği ve öte yandan, takdir komisyonu kararlarının "Mükellefin İşi" satırında "İkrazatçılık Faaliyetleri" ifadesi, istinaf dilekçesi ve dilekçe eki belgeden de anlaşılacağı üzere, davacının re'sen ortağı kabul edildiği...

Adi Ortaklığının faaliyet türü olup söz konusu ifadenin takdir komisyonu kararlarında bulunmasının, tarhiyatı sebep unsuru yönünden hukuka aykırı kılmayacağı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

... Danışmanlık İnşaat Elektrik Plastik Tekstil ve Nakliye Limited Şirketi ile davacı arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmadığı, bu nedenle davacının bu şirketle adi ortaklık ilişkisi kurulamayacağı ve davacının sahte belge kullanılmasından sorumlu tutulabilmesi için iştirak ve yardım fiillerinin şüpheden uzak şekilde ortaya konulamadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Danışmanlık İnşaat Elektrik Plastik Tekstil ve Nakliye Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda davacının, ..., ... ve ... ile birlikte adi ortaklık olarak, anılan şirkete ait faturaları komisyon karşılığı düzenlediği sonucuna ulaşılarak, söz konusu raporun dayanak alındığı takdir komisyonu kararları uyarınca davacı adına re'sen tarh edilen 2021 yılı gelir vergisi, 2021/Ekim-Aralık dönemine ait geçici vergi ve bu vergiler üzerinden tekerrür hükmü uygulanarak kesilen üç kat vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği.

4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği.

5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Belirtilen düzenlemeler uyarınca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir.

2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir.

İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince, davacı adına yapılan cezalı tarhiyatlara ilişkin, ...

Danışmanlık İnşaat Elektrik Plastik Tekstil ve Nakliye Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, mükellefin 2021 ve 2022 yıllarında düzenlediği tüm belgelerin mal teslimi ve hizmet ifası olmaksızın düzenlenen sahte belgeler olduğunun tespit edildiği, mükellef şirketin nam ve hesapları kullanılmak suretiyle düzenlenen sahte belgeler nedeniyle elde edilen komisyon gelirinin, aralarında davacının da olduğu dört kişi tarafından elde edildiği, dolayısıyla sahte belge düzenleme fiilinin failleri olduğu tespit edilen söz konusu dört kişi arasında bir adi ortaklığın kurularak,

ortaklığın elde ettiği komisyon gelirinin takdiri amacıyla takdir komisyonuna sevk edilmesi gerektiği hususlarına yer verildiği, söz konusu vergi tekniği raporu esas alınarak düzenlenen takdir komisyonu kararlarında ise davacının ikrazatçılık faaliyeti nedeniyle elde ettiği gelir esas alınmak suretiyle matrah takdir edildiği ve bulunan matrah farkı üzerinden ikrazatçılık faaliyeti nedeniyle dava konusu cezalı vergilerin duyurulduğu ihbarnamelerin davacı adına düzenlenerek tebliğ edildiği anlaşılmakta olup dava konusu tarhiyatın dayanağı olan takdir komisyonu kararı ile vergi tekniği raporları arasında uyumsuzluk bulunması,

dolayısıyla tarhiyatın dayanağının belirsiz olması nedeniyle dava konusu işlemlerde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, anılan karar Bölge İdare Mahkemesince, takdir komisyonunca dava konusu vergilendirmeye ilişkin tarh matrahının; vergi tekniği raporundaki öneri doğrultusunda ve raporda "sahte fatura ticareti" nedeniyle hesaplanan komisyon geliri esas alınarak takdir edilmesine karşın Vergi Mahkemesince, davacının "ikrazatçılık faaliyeti" nedeniyle elde ettiği gelir esas alınmak suretiyle takdir edildiğinin kabulü suretiyle hüküm kurulduğu,

kararın bu yönüyle 2577 sayılı Kanunun 22. ve 24. maddelerine aykırı olup Vergi Mahkemesince, dava konusu tarhiyatın, komisyon karşılığı sahte fatura ticareti nedeniyle yapıldığı gözetilerek, uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi gerektiği ve öte yandan, takdir komisyonu kararlarının "Mükellefin İşi" satırında "İkrazatçılık Faaliyetleri" ifadesi, istinaf dilekçesi ve dilekçe eki belgeden de anlaşılacağı üzere, davacının re'sen ortağı kabul edildiği Kubilay Erbastı Adi Ortaklığının faaliyet türü olup söz konusu ifadenin takdir komisyonu kararlarında bulunmasının,

tarhiyatı sebep unsuru yönünden hukuka aykırı kılmayacağı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunu kabul edip, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varıldığından bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.