Danıştay Danıştay 10. Daire Başkanlığı E.2015/3395 K.2015/6055

Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görülmekle yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek, işin esası incelenip gereği görüşüldü:

Dava, ... San. Tic. Ltd. Şti. adına tescilli 7/2/2008 tarih ve 1663 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı … şase numaralı aracın 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235.maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin 28/2/2014 tarih ve 12 sayılı karara karşı yapılan itirazın reddine dair 3/9/2014 tarih ve 87 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

…. 2. İdare Mahkemesince, Almanya'da araçların trafiğe tescil edilmesi, araçların servis kaydının bulunması, üç (3) adet aracın çalıntı olması ve faturalardaki diğer usulsüzlükler birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu aracın eski ve kullanılmış olduğu sonucuna ulaşıldığından, aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı ile, bu işleme yapılan itirazın reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un, vergi mahkemelerinin görevlerini düzenleyen 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümler ve bunlara ilişkin zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaların; (b) bendinde ise, (a) bendinde sayılan konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasına ilişkin davaların, vergi mahkemelerince çözümleneceği kurala bağlanmış;

aynı Kanun'un 5. maddesiyle de, idare mahkemelerinin görevleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla, ilk derece Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki iptal ve tam yargı davaları, kamu hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve diğer kanunlarla verilen işlerin çözümlenmesi olarak belirlenmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki yönünden ilk incelemeye tabi tutulacağı; 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde de, Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince 14. maddenin üçüncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14. maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendine göre, idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Dava dosyası içeriği bilgi ve belgeler incelendiğinde, ... San. ve Tic. Ltd. Şti. adına tescilli 7/2/2008 tarih ve 1663 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı … şase numaralı aracın eski/kullanılmış olmasına rağmen izin alınmadan ithal edildiğinin yapılan soruşturma neticesinde düzenlenen 24/5/2013 tarih ve 372-2 sayılı soruşturma raporu ile tespit edilmesi üzerine …. 13. Sulh Ceza Mahkemesinin … tarih ve ….

Değişik İş nolu kararı ile, … firması tarafından ithal edilen 92 adet araca el konulduğu, ayrıca.

Cumhuriyet Başsavcılığının 2011 yılından beri yürüttüğü soruşturma neticesinde araçların mülkiyetinin kamuya geçirilmesi konusunda gümrük idaresinin yetkili olduğu gerekçesiyle …. tarih ve …. sayılı kararla eşyaların mülkiyetinin kamuya geçirilmesi yönünden görevsizlik kararı verildiği, bu karar uyarınca davalı idareye intikal eden dosyaların incelenmesi sonucunda gümrük müfettişlerince düzenlenen 24/5/2013 tarih ve 372-2 sayılı soruşturma raporu esas alınarak aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verildiği, bu karara davacı tarafından yapılan itirazın reddi neticesinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, "(1) Bu Kanunun;

a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,

b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." hükmüne; 16. maddesinde, "(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımlar, idari para cezası ve idari tedbirlerden ibarettir.

(2) İdari tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir." hükmüne; 27. maddesinin sekizinci fıkrasında ise, "İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür." hükmüne yer verilmiştir.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3. maddesinin onbirinci fıkrasının 11/4/2013 tarih ve 28615 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28/3/2013 tarih ve 6455 sayılı Kanun'un 54. maddesi ile değiştirilmeden önceki halinde, "İthali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tâbi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idarî para cezası verilir.

Eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idarî para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına beşbin Türk Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına yüz Türk Lirası olarak hesaplanır." hükmü; aynı Kanun'un 14. maddesinin birinci fıkrasının 11/4/2013 tarih ve 28615 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28/3/2013 tarih ve 6455 sayılı Kanun'un 66. maddesi ile ilga edilen halinde ise, "3 üncü maddenin onuncu ve onbirinci fıkralarında tanımlanan kabahatlerin konusunu oluşturan eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

Bu Kanunun arama ve el koyma ile müsadereye ilişkin hükümleri, bu kabahatlerin işlenmesinde kullanılan veya kullanılmak üzere hazırlanan eşya ve taşıma araçları ile ilgili olarak da uygulanır." hükmü yer almıştır.

Diğer taraftan, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin beşinci fıkrasında, "Karar" deyimi, bağlayıcı tarife ve menşe bilgileri de dahil olmak üzere, gümrük idaresinin, gümrük mevzuatı ile ilgili olarak belirli bir konuda bir veya daha fazla kişi üzerinde hukuki sonuç doğuracak idari tasarruf olarak tanımlanmış; aynı Kanun'un 235. maddesinin birinci fıkrasının 11/4/2013 tarih ve 28615 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28/3/2013 tarih ve 6455 sayılı Kanun'un 12. maddesi ile değiştirilmeden önceki halinde, "Teminat alınmış olsa bile,

gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan antrepolardan veya gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya çıkarılması halinde, çıkarılan eşyanın ithalat veya ihracat vergilerinin yanı sıra, bu vergilerin üç katı para cezası alınır." hükmüne yer verilmiş iken, yapılan değişiklik sonucu 235. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, "Eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne,

kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir." hükmü; dördüncü fıkrasında, "Birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur." hükmü yer almış;

yine aynı Kanun'un 242. maddesinde ise, yükümlülerin kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebileceği ve itirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği düzenlenmiştir.

Olayda, izin alınmadan kullanılmış eşyanın ithal edilemeyeceği yolundaki kuralın ihlal edildiğinden bahisle yukarıda aktarılan Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca uyuşmazlık konusu eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, Gümrük Kanunu'nda tanımı yapılmış "karar" kapsamında olan mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin dava konusu kararın iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, Kabahatler Kanunu'nun 3. ve Gümrük Kanunu'nun 242. maddeleri uyarınca idari yargı mercilerinin görevli olduğu hususunda bir duraksama bulunmadığı;

izin alınmadan kullanılmış eşyanın ithal edilemeyeceği yolundaki kuralın ihlal edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca, bir başka ifade ile aynı maddi ve hukuki sebeplere dayanılarak ithale konu eşya ile ilgili olarak gümrük idaresince, gümrük vergisi alınabileceği gibi idari yaptırımlar kapsamında ise, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası ile dava konusu uyuşmazlıkta olduğu üzere eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebileceği dikkate alındığında, gümrük idarelerince,

4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca gümrük vergisine bağlı ceza niteliğinde alınan mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 6. maddesi uyarınca vergi mahkemesinin görevinde olup, idare mahkemesinde açılan iş bu davanın görev yönünden reddedilerek dosyanın vergi mahkemesine gönderilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası incelenerek verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulüyle, …. 2. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…. sayılı kararının BOZULMASINA, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, kullanılmayan …TL temyiz yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine 21/12/2015 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dairemizin bozma Kararında "... ithale konu eşya ile ilgili olarak gümrük idaresince, gümrük vergisi alınabileceği gibi idari yaptırımlar kapsamında ise, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası ile dava konusu uyuşmazlıkta olduğu üzere eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine de karar verilebileceği dikkate alındığında, gümrük idarelerince, 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca gümrük vergisine bağlı ceza niteliğinde alınan mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin kararın iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü, 2576 sayılı ... Kanun'un 6. maddesi uyarınca vergi mahkemesinin görevinde olup" ifadesine yer verilerek, davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İdare Mahkemesi Kararı bozulmuştur.

Dava konusu işleme konu eşyanın ithal edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3 üncü maddesinde, idari para cezası verilmesine ve ithale konu eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin düzenlemeler yer almakta iken.

11/4/2013 tarih ve 28615 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6455 sayılı Kanunla getirilen değişiklik sonucunda, ithale konu eşyalara ilişkin olarak tespit edilen usulsüzlükler nedeniyle alınacak gümrük vergilerinin yanı sıra, idari para cezası ve eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235 inci maddesinde düzenlemeye gidilmiş ve söz konusu değişiklik ile, para cezası verilmesi ve eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ilişkin yaptırımları uygulayacak merciide değişiklik yapılmıştır.

Bilindiği üzere, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "diğer kanunlarda aksine hüküm bulunma"sı durumunda 5326 sayılı Kanunda yer alan kanun yolları yerine, anılan kanunlarda öngörülen kanun yollarının uygulanması gerekmektedir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242 nci maddesinde yükümlülerin kendilerine tebliğ edilen idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebileceği; itirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu işlem, 4458 sayılı Kanun kapsamında verilen idari bir yaptırım olan mülkiyetin kamuya geçirilmesi işlemi olup, anılan Kanunun yukarıda belirtilen 242 nci maddesi hükmüne göre idari yargının görevi içinde kalmaktadır.

Söz konusu mülkiyetin kamuya geçirilmesi idari yaptırımı çoğunluk kararında ifade edilen "gümrük vergisine bağlı ceza niteliğinde alınan" bir karar olmayıp, 4458 sayılı Kanun'un 235 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereği, "eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde" verilen idari para cezasına ilaveten, 235 inci maddenin dördüncü fıkrasında ikinci bir idari yaptırım olarak düzenlenmiş "eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesi" idari yaptırım kararıdır.

Diğer bir ifadeyle, "mülkiyetin kamuya geçirilmesi" idari yaptırımı çoğunluk kararında belirtildiğinin aksine "gümrük vergisine bağlı ceza niteliğinde bir karar" olmayıp, eşyanın ithalinde öngörülen izin, kısıtlama vb yükümlülüklere uyulmamasının sonucu öngörülmüş "gümrük vergisi"nden bağımsız "idari bir yaptırım" niteliğindedir. 4458 sayılı Kanun'un 242 nci maddesinde öngörülen açık düzenleme karşısında da, 5326 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinde ifadesini bulan "diğer kanunlarda aksine hüküm bulunma" hali nedeniyle, idare mahkemesinin görev alanında bulunmaktadır.

Belirtilen nedenlerle, …. 2. İdare Mahkemesinin temyize konu Kararının esasının incelenerek bir karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle, çoğunluk görüşüne katılmıyorum.