Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2018/1687 K.2019/3668

Dava konusu istem: Mersin İli, Tarsus İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin... tarih ve ... sayılı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

Anayasal güvenceye bağlanmış olan savunma hakkının; ilgiliye isnat olunan hususun açıkça bildirilmesi, yazılı savunma istenmesi ve savunma için belirli bir süre tanınması şeklindeki üç ana unsurdan oluştuğu, her ne kadar davacıdan, İl Polis Disiplin Kurulunca ceza verilmeden önce 18/04/2012 tarihinde savunma alındığı görülmekte ise de; davacı tarafından Yüksek Disiplin Kurulu kararından önce son savunmasının alınmadığının iddia edilmesi,

davalı idarece son savunmasının alındığı yönünde bir beyanın bulunmaması ve Mahkemelerinin ... ve ... tarihli ara kararları üzerine dava dosyasına sunulan işlem dosyasının incelenmesinden de, Yüksek Disiplin Kurulunca ceza verilmeden önce davacının savunmasının alınmadığının görülmesi, keza dava konusu cezanın tebliği sırasında da davacı tarafından bu yönde ihtirazi kayıt konulması karşısında, davacının Yüksek Disiplin Kurulunca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması öncesinde savunmasının alınmadığı anlaşıldığından,

Anayasal güvence altındaki savunma hakkı kısıtlanarak verilen disiplin cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesi'nin 22/10/2013 tarih ve E:2013/6234, K:2013/7242 sayılı kararıyla; 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun Ek 5. maddesinde, İl Polis Disiplin Kurullarının, kuruldukları il emniyet kadrosundaki polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile atanması il makamlarına ait personele bütün disiplin cezalarını verebileceği hükmüne, Ek 7. maddesinde ise, İl Polis Disiplin kurulunca polis memurları hakkında verilen meslekten çıkarma cezası kararlarının valinin önerisi, Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayı ile kesinleşeceği hükmüne yer verildiği,

Bu durumda, dava konusu meslekten çıkarma cezası işlemini tesis etme konusunda yetkili olan kurulun İl Polis Disiplin Kurulu olduğu, bu kurul tarafından alınan savunma sonrasında usulüne uygun olarak tesis edilen işlemde savunma hakkının ihlali yönünden hukuka aykırı bir durumun söz konusu olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığa konu olayın esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin, savunma hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılarak, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; aynı gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 3201 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesinde, polis memurlarına bütün disiplin cezalarını vermeye il disiplin kurullarının yetkili olduğunun kurala bağlanması ve ceza verme yetkisine sahip olan kurulca da, davacının savunmasının alınmış olması nedeniyle, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, İdare Mahkemesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile ... İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mersin İli, Tarsus İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacı hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır.

Söz konusu soruşturma sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda; "içtiği çorba ücretlerini denetlemekle görevli olduğu başka işyeri sahiplerine ödettiği, görevi gereğince denetim yapılacağını öğrendiğinde telefonla denetim yapılacağını işyeri sahibine bildirdiği" fiili sabit görülerek, davacının Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilmiştir.

İl Polis Disiplin Kurulunun 30/03/2012 tarihli yazısı ile, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 130. maddesi uyarınca davacıdan yazılı savunması istenilmiş ve anılan Kanun'un 129. maddesinde belirtilen hakları davacıya bildirilmiştir.

İl Polis Disiplin Kurulunun söz konusu savunma isteme yazısı 05/04/2012 tarihinde davacıya tebliğ edilmiş ve davacı tarafından İl Disiplin Kurulunda sözlü savunma yapmak istediği belirtilmiştir.

... tarihinde yapılan İl Polis Disiplin Kurulu toplantısında, davacının sözlü savunması alınmış, ayrıca davacı vekili tarafından da, 18/04/2012 tarihinde davacının yazılı savunması İl Polis Disiplin Kuruluna sunulmuştur.

İl Polis Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesinde belirtilen, "Yetkisini veya nüfusunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiilinin sübuta erdiği gerekçesiyle, davacının meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Bu karar, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun... tarih ve ... sayılı uygun görüşü doğrultusunda, 21/06/2012 tarihinde Bakan onayıyla kesinleşmiştir.

Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte bulunan 83. maddesinde, "Gerek inzibat komisyonları tarafından ve gerek salahiyet dairesinde re’sen verilecek inzibat cezalarını icap ettiren fiil ve hareketlerin ne olduğunu ve cezaların derece ve miktarı, polis mesleğinin haiz olduğu hususiyet ve ehemmiyet gözetilerek tanzim edilecek nizamnamede tayin olunur. Memuriyette ihraç cezası müstesnadır." hükmüne yer verilmiştir.

3201 sayılı Kanun'un, işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ek 5. maddesinde, "Disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir.

A) İl Polis Disiplin kurulları, kuruldukları il emniyet kadrosundaki:

1. Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile atanması il makamlarına ait personele bütün disiplin cezalarını,

.....

verebilir." hükmüne, işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ek 7. maddesinde ise, "Disiplin Kurulunca verilen kararlardan:

A) İI Polis Disiplin Kurulunun polis memurlan hakkında verilen meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlan Valinin; polis memurları hakkında verilen meslekten çıkarma cezası kararları Valinin önerisi, Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayı ile;

....

kesinleşir." hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlığa konu disiplin, cezasının tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesinde; "Yetkisini veya nüfusunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiili, meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

Öte yandan, 08/03/2018 tarih ve 30354 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendinde, "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" fiili, meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.

7068 sayılı Kanun'un 17. maddesinde, "(1) Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir.

a) İl polis disiplin kurulları, kuruldukları il emniyet kadrosundaki;

1) Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile atanması il makamlarına ait personele bütün disiplin cezalarını,

.....

verebilir." hükmüne, 18. maddesinde ise, "(1) Disiplin kurullarınca verilen kararlardan;

a) İl polis disiplin kurulunun polis memurları hakkında verdiği meslekten çıkarma cezası dışındaki kararları valinin onayıyla; meslekten çıkarma cezası kararları valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayıyla,

.....

kesinleşir." hükmüne yer verilmiştir.

7068 sayılı Kanun'un "Savunma hakkı" başlıklı 31. maddesinde de, "(1) Disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.

(2) Disiplin amirince veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri tarafından ilgiliden savunma istenir. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunmasını yapmayan personel, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.

(3)Hakkında disiplin soruşturması yapılan personel, ikinci fıkra gereğince kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir.

(4) Hakkında meslekten çıkarma cezası veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen personel, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 tarih ve E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Kanun'un 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, 7068 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Öte yandan, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." hükmüne yer verildiğinden, dava konusu uyuşmazlığın bu Kanun uyarınca incelenip çözümlenmesi gerekmektedir.

Davacının üzerine atılı olan ve Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8. maddesinin 7. bendi uyarınca meslekten çıkarma cezası öngörülen "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiili, 7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendinde, yine meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.

Diğer taraftan, 3201 sayılı Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ek 5. ve Ek 7. maddelerinde yer alan, kuruldukları il emniyet kadrosundaki polis memurlarına ait bütün disiplin cezalarını vermeye il polis disiplin kurullarının yetkili olduğu, söz konusu kurulların polis memurları hakkında verdiği meslekten çıkarma cezası kararlarının valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayıyla kesinleşeceği yolundaki düzenlemenin, 7068 sayılı Kanun'un 17. ve 18. maddelerinde aynen yer aldığı görülmektedir.

Bu durumda, dava konusu meslekten çıkarma cezası işlemini tesis etme konusunda yetkili olan kurulun il disiplin kurulu olduğu, bu kurul tarafından alınan savunma sonrasında usulüne uygun olarak tesis edilen işlemde savunma hakkının ihlali yönünden hukuka aykırı bir durumun söz konusu olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığa konu olayın esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin, savunma hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.