Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2020/3155 K.2021/172

Dava konusu istem: Malatya ... Hastanesi Baştabipliği emrinde memur olarak görev yapmakta iken 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılması üzerine 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48 ve 98. maddeleri gereğince 20/07/2010 tarihinde görevine son verilen davacının, görevine iade ve yoksun kaldığı parasal hakları ile özlük haklarının tarafına verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

Davacının, hakkında kesinleşmiş hüküm bulunması nedeniyle 20/07/2010 tarihinde görevine son verildikten sonra, 26/12/2011 tarihli dilekçe ile hakkında kesinleşen hüküm bulunan suçtan dolayı yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunduğu,

Bu talebinin, Askeri Yargıtay tarafından kabul edilerek görevsizlik kararı verilmesi üzerine dosyanın gönderildiği... Ağır Ceza Mahkemesince davanın zaman aşımından düşürülmesine karar verildiği,

Davacının bu düşme kararı üzerine yeniden devlet memurluğuna atanması mümkün olsa da, açıktan atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olan idarece, davacının talebinin değerlendirilerek, işlenen fiilin niteliği, yürüteceği hizmetin özelliği ve önemini dikkate alınarak takdir yetkisinin davacının atanmaması yönünde kullanıldığı,

Bu nedenle, dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Karar düzeltme aşamasında verilen Danıştay Onikinci Dairesinin 29/03/2018 tarih ve E:2018/451, K:2018/1369 sayılı kararıyla;

... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla verilen zaman aşımı nedeniyle düşme kararının, Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleştiğinin görüldüğü,

Anayasa'nın 38. maddesinde, "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz." hükmüne yer verilerek masumiyet karinesinin anayasal güvence altına alındığı,

Açıktan atama konusunda idarelerin, hukuka uygun kullanılmak koşulu ile, takdir yetkisi bulunsa da davaya konu olay, devlet memurluğu sona erdirilen memurun yeniden atanması talebine ilişkin olduğundan, davacının memuriyetinin ne şekilde sona erdiğinin ihtilafın çözümü için önem arz ettiği,

Şayet davacının memurluğunun sona erme şekli hukuka aykırı ise idarenin hukuka aykırı işlemine dayanmasına imkan vermenin hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacağı,

Uyuşmazlıkta, davacının aldığı mahkumiyet kararı nedeniyle memurluk görevinin sona erdirildiği ve bu mahkumiyet kararının da davanın düşmesi nedeniyle hukuken tamamen ortadan kalktığı, yani davacının netice itibarıyla atılı suçtan dolayı herhangi bir ceza almadığı ve işlemin dayanağının kalmadığı görüldüğünden, hukuka aykırı şekilde görevine son verilen davacının yeniden atanma talebinin idarenin takdir yetkisine bırakılmasının masumiyet karinesi ve hukuk devleti ilkeleri ile bağdaşmayacağı,

Bu nedenle, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/03/2020 tarih ve E:2019/978, K:2020/784 sayılı kararıyla ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hakkında usulüne uygun olarak verilmiş ve kesinleşmiş ceza hükmü bulunmadığı, suçlu kabul edilmesinin Anayasa'nın 38. maddesi uyarınca mümkün olmadığı, dava konusu işlemin açıktan atama işlemi olarak değerlendirilmemesi gerektiği, memuriyetten çıkarma işleminin geri alınması niteliğinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, karar düzeltme isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile ısrar kararının Daire kararı doğrultusunda bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, davacının karar düzeltme dilekçesinde öne sürdüğü hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen 16/03/2020 tarih ve E:2019/978, K:2020/784 sayılı onama kararı kaldırılarak,... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararına yönelik davacının temyiz istemi yeniden incelendi, gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; Malatya ... Hastanesi ... emrinde memur olarak görev yapan davacı, "Askerlikten kurtulmak için hile yapmak suçuna iştirak" suçundan... Ordu Komutanlığı ... Mahkemesinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmış, bu kararın Askeri Yargıtay ... Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı ilamı ile onanarak kesinleşmesi üzerine, 657 sayılı Kanun'un 48. ve 98/b maddeleri kapsamında, hakkında kesinleşmiş hüküm bulunması nedeniyle 20/07/2010 tarihinde davacının görevine son verilmiştir.

Ardından davacının yargılamanın yenilenmesi talebinin Askeri Yargıtay tarafından kabul edilerek dava hakkında, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ... Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla görevsizlik kararı ve ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın zaman aşımı nedeniyle düşmesine karar verilmiştir.

Söz konusu karar üzerine davacının göreve iade edilmesi ve bütün özlük hakları ile yoksun kaldığı maaşlarının ödenmesi istemiyle 28/11/2014 tarihli dilekçeyle idareye yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacının bu düşme kararı üzerine yeniden devlet memurluğuna atanması mümkün olsa da, açıktan atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olan idarece takdir yetkisinin davacının atanmaması yönünde kullanıldığı görülmektedir.

Takdir yetkisinin açıktan atamaya ilişkin bir işlemde kullanılması hâlinde bunun kadro, ihtiyaç, hizmet gerekleri ve atama isteminde bulunan kişinin kişisel konumu gibi durumlar dikkate alınarak kullanılıp kullanılmadığı yargı merciince incelenebilecektir.

Bakılan uyuşmazlıkta, idarenin takdir yetkisini hizmetin özelliğini dikkate alarak kullandığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Sonuç olarak temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- Malatya ... Hastanesi Baştabipliğinde sivil memur olarak görev yapan davacının, "Askerlikten kurtulmak için hile yapmak suçuna iştirak" suçundan 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılması yolunda verilen kararın ardından 20/07/2010 tarihli işlemle 657 sayılı Kanun'un 48 ve 98/b maddeleri gereğince memurluk görevine son verilmiştir.

Ardından davacının yargılamanın yenilenmesi talebi Askeri Yargıtay tarafından kabul edilmiş, dava hakkında, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ...Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla görevsizlik kararı ve ...Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verilmiştir.

Söz konusu karar üzerine davacının göreve iade edilmesi ve bütün özlük hakları ile yoksun kaldığı maaşlarının ödenmesi istemiyle 28/11/2014 tarihli dilekçeyle idareye yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemde, davacı hakkında kesinleşen mahkeme kararı nedeniyle memuriyetine son verildiği, göreve son verme işleminin mevzuata uygun olması nedeniyle görevine iade talebinin uygun görülmediği ifade edilmiştir.

Dava konusu işlemin, davacının yargılandığı fiili işlediği kabulüyle tesis edildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu durumun, davacının masumiyet karinesine saygı ilkesiyle bağdaştığını söylemek mümkün değildir.

Bu nedenle, suçluluğu mahkeme kararlarıyla sabit olmayan davacının başvurusu üzerine tesis edilen işlemle, Anayasa’nın 38. maddesinin dördüncü fıkrasında güvence altına alınan masumiyet karinesi ihlal edildiğinden davacının başvurusunun işlemde yer alan gerekçeyle reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Nitekim, Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru yoluyla önüne gelen bir uyuşmazlıkta, ... tarih ve Başvuru No:... sayılı kararıyla; "suçluluğu mahkeme kararlarıyla sabit olmayan başvurucunun yargılamaya konu eylemleri işlediği ve suçlu olduğu inancının karara yansıtıldığı anlaşıldığından başvurucunun Anayasa’nın 38. maddesinin dördüncü fıkrasında güvence altına alınan masumiyet karinesinin ihlal edildiğine" karar vermiştir.

Diğer taraftan, dava konusu işlemin hukuka aykırılığı nedeniyle iptali sonucunda, davacının memuriyet görevine yeniden atanması mutlak olmayıp, davacının başvurusunun idarece, kadro, ihtiyaç, hizmet gerekleri gibi durumlar dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği de açıktır.

Açıklanan nedenlerle, davacının kararın düzeltilmesi isteminin kabulü ile davanın reddi yolunda verilen ısrar kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.