Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2021/1493 K.2021/3311

Dava konusu istem: Davacı ile davalı idare arasında 23/12/2013 tarihinde imzalanan "KÜKAB Katı Atık Toplama, Taşıma ile Ekay Ek Tesisleri Yapımı ve Tesislerin İşletilmesi İmtiyaz Sözleşmesi"nin feshedilmesi üzerine 16/09/2019 tarihinde devir işlemlerinin gerçekleştirilmesine, anılan sözleşmenin 5.2.5. maddesi kapsamında ilgili tesis, makine ve ekipmanın davalı idare tarafından teslim alınmasına, anılan sözleşmenin 2.1.4. maddesi kapsamında;

sözleşme ile davacıya teslim edilen araçların Kütahya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı tarafından hesaplanan güncel değeri olan 5.498.265,18 TL ile davacı tarafından hesaplatılan güncel değeri olan 5.070.000 TL'nin ortalama tutarı olan 5.284.132,50 TL üzerinden teslim alınmasına,

anılan sözleşme eki "Araç ve Ekipman Bedel Tespit Listesi"nde yer alan araç-ekipman için davalı tarafından yeminli mali müşavire hesaplatılan 14.538.025,30 TL ile davacı tarafından hesaplatılan 13.779.289,50 TL'nin ortalaması olan 14.158.657,40 TL’den, araç-ekipmanın teslim alma bedeli olan 5.284.132,50 TL’nin düşülmesi suretiyle kalan tutar olan 8.874.524,90 TL’nin davacıdan tahsil edilmesine ilişkin 20/08/2019 tarih ve 13 sayılı Kütahya İli Yerel Yönetimler Katı Atık Bertaraf Tesisleri Yapma ve İşletme Birliği Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 23/12/2020 tarih ve E:2019/20432, K:2020/13483 sayılı kararıyla;

Dava konusu işlemin; 16/09/2019 tarihinde devir işlemlerinin gerçekleştirilmesine, sözleşmenin 5.2.5. maddesi kapsamında ilgili tesis, makine ve ekipmanın davalı idare tarafından teslim alınmasına dair kısmı ile ilgili olarak;

Davacı tarafından, devir kurulunun 27/06/2019 tarihli tutanağının tebliğ edilmediği, devir tutanağının oluşturulmadığı ve hazırlanan tutanağa dair davacının görüşlerinin alınmadığı iddia edilmiş ise de; üç nüsha olarak düzenlenen anılan tutanağın idare ve yüklenicinin değerlendirme ve takdirlerine arz edildiği ve toplantıda bulunan davacı temsilcilerinin tutanağı muhalefet şerhi ile imzaladığı, dolayısıyla davacı tarafından belirlenen devir kurulu üyelerinin tutanağı imzaladığı ve tutanağın davacının değerlendirmesine arz edildiği ve Devir Kurulunun … tarihli, … . toplantı tutanağı ekinde yer alan anılan raporlarda davalı idareye devredilecek tesis, makine ve ekipmana yer verildiği hususları dikkate alındığında davacının iddiasının yerinde görülmediği,

Bu durumda; imtiyaz sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte davacı tarafından EKAY tesisleri ile EKAY ek tesislerinin, makine ve ekipmanın her türlü borçtan âri, bakımlı, kullanılabilir durumda davalıya teslim edilmesi gerektiğinden, EKAY tesisleri ile EKAY ek tesisleri, makine ve ekipmana dair 30/10/2019 tarihli "Devir Teslim Tutanaklarının", devir kurulunun talebi üzerine İnşaat Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, Makine Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi ve Elektrik Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi tarafından hazırlanan bilirkişi raporları esas alınarak belirlendiği görüldüğünden,

dava konusu işlemin 16/09/2019 tarihinde devir işlemlerinin gerçekleştirilmesine, sözleşmenin 5.2.5. maddesi kapsamında ilgili tesis, makine ve ekipmanın davalı idare tarafından teslim alınmasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmediği,

Dava konusu işlemin; anılan sözleşmenin 2.1.4. maddesi kapsamında davacı tarafından "Araç ve Ekipman Bedel Tespit Listesi"nde yer alan araç-ekipman için güncellenen tutar olan 8.874.524,90 TL'nin davalı idareye ödenmesi gerektiğine dair kısmına gelince;

Davacı tarafından; sözleşmenin 2.1.4. maddesinde belirtilen araç-ekipman davacıya devredilmediğinden bedelin istenilemeyeceği, anılan ekipmanın mülkiyetinin devredilmediği, sadece teslim edildiği, listenin 10, 11, 12, 13, 14, ve 15. sıralarındaki varlıkların araç-ekipman olmadığı ve fazlası ile sahada olduklarından bedelinin güncellenmemesi gerektiği, araç-ekipmanın ekonomik ömrünü tamamlamadığı gözetilerek bedelin indirilmesi veya araç-ekipmanın davacıya devrinin gerekli olduğu iddia edilmiş ise de;

imtiyaz sözleşmesinde, sözleşme süresi sonunda davacı tarafından EKAY tesisleri ile EKAY ek tesislerinin, makine ve ekipmanın her türlü borçtan âri, bakımlı, kullanılabilir durumda davalı idareye teslim edileceği, davalı idare tarafından yükleniciye teslim edilecek olan ve sözleşme eki araç ve ekipman bedel tespit listesinde yer alan araç-ekipman için sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, bu listedeki genel toplam miktarı olan 7.471.874,03 TL'ye her yıl,

yıllık ÜFE ve TÜFE artış oranlarının ortalaması alınarak oluşturulacak artış oranına göre belirlenecek olan miktarın idareye ödenmesi gerektiğinin açıkça düzenlenmiş olması ve imtiyaz sözleşmesinin 2.1.4. maddesinde belirtilen araç-ekipmanın, 31/12/2013 tarihli araç, ekipman, cihaz ve demirbaş listesine dair tutanak ile davalı idare tarafından 31/12/2013 tarihinde davacıya teslim edildiği, anılan sözleşme hükümleri uyarınca anılan araç-ekipmanın davacıya tesliminin yeterli olması hususları dikkate alındığında davacının bu iddiasının yerinde görülmediği,

Öte yandan; anılan sözleşme taslağına ilişkin Danıştay Birinci Dairesinin 22/05/2013 tarih ve E:2013/312, K:2013/707 sayılı kararında, "33-Taslağın 2.1.5. maddesinde, Sözleşme kapsamında Yükleniciye teslim edilecek araçların Sözleşme süresi bitiminde ekonomik ömrünü doldurmamış olarak İdareye teslimi öngörülmüş ise de, Sözleşme süresi dikkate alındığında bunun imkansız olduğu,

bu nedenle söz konusu araçların tesliminden önceki bedeli tespit edilerek ve bu tespit edilen bedele yıllık ÜFE ve TÜFE oranlarının ortalaması alınarak bulunacak artış oranları eklenmek suretiyle bulunacak araç bedellerinin Sözleşme bitiminde İdareye ödenmesi hususunda taraflar Dairemizce yapılan toplantıda mutabakata vardıklarından, ayrıca madde metninde belirtilen tesislerin, makine ve ekipmanının mülkiyeti zaten Birliğe ait olduğundan, Sözleşme süresinin sonunda bunların mülkiyetinin devrinin değil, İdareye tesliminin söz konusu olacağı, bu açıklamalar uyarınca Taslağın 2.1.5. maddesinin.

"Sözleşme süresi sonunda EKAY Tesisleri ile EKAY Ek Tesislerinin, Makine ve Ekipmanının her türlü borçtan ari, bakımlı, kullanılabilir durumda ve araçlar için Sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihte araçlara ilişkin yapılacak bedel tespiti üzerine bulunacak miktara her yıl, yıllık ÜFE ve TÜFE artış oranlarının ortalaması alınarak oluşturulacak artış oranına göre belirlenecek olan miktarın İdare'ye devrini kapsar." şeklinde düzenlenmesi yönünde görüş bildirildiği,

dolayısıyla söz konusu araç-ekipmanın mülkiyetinin davalı idareye ait olduğunun ve imtiyaz sözleşmesi kapsamında sadece anılan araç-ekipmanın davacıya tesliminin söz konusu olduğunun, sözleşme taslağına ilişkin yapılan toplantı ve anılan Danıştay Birinci Dairesinin kararı yoluyla imtiyaz sözleşmesi imzalanmadan önce davacı tarafından bilindiğinin de açık olduğu,

Bu durumda; davacının yukarıda belirtilen iddiaları yerinde görülmemiş ise de; davalı idare tarafından davacıya teslim edilen ve sözleşme eki araç ve ekipman bedel tespit listesinde yer alan araç-ekipmanın davacıya teslim tarihi olan 31/12/2013 tarihi itibarıyla 7.471.874,03 TL olarak belirlenen toplam bedelinin, ilk olarak 2015 yılında 2014 yılına ait ÜFE ve TÜFE oranlarının ortalaması alınarak ve akabinde her yıl bir önceki yılın ÜFE ve TÜFE oranlarının ortalamasına göre güncellenmesi ve bu şekilde belirlenen araç-ekipman bedelinden,

davacıya teslim edilen araçların Kütahya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı tarafından güncel değeri olan 5.498.265,18 TL ile davacı tarafından hesaplatılan güncel değeri olan 5.070.000 TL'nin ortalama tutarı olan 5.284.132,50 TL’nin düşülmesi suretiyle davacının davalı idareye ödemesi gereken araç-ekipman bedelinin belirlenmesi gerektiğinden,

2013 yılı 11. ayından itibaren ÜFE/TEFE ortalamasına göre güncellenmek suretiyle davalı idare tarafından belirlenen 14.538.025,30 TL ile davacı tarafından hesaplatılan 13.779.289,50 TL'nin ortalaması olan 14.158.657,40 TL'nin araç ve ekipman bedel tespit listesinde yer alan araç-ekipman bedeli olarak esas alınması suretiyle tesis edilen dava konusu encümen kararının anılan sözleşmenin 2.1.4. maddesi kapsamında davacı tarafından Araç ve Ekipman Bedel Tespit Listesinde yer alan araç-ekipman için güncellenen tutar olan 8.874.524,90 TL'nin davalı idareye ödenmesi gerektiğine dair kısmında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle,

Dava konusu işlemin; 16/09/2019 tarihinde devir işlemlerinin gerçekleştirilmesine, sözleşmenin 5.2.5. maddesi kapsamında ilgili tesis, makine ve ekipmanın davalı idare tarafından teslim alınmasına dair kısmı yönünden davanın reddine, sözleşmenin 2.1.4. maddesi kapsamında davacı tarafından araç ve ekipman bedel tespit listesinde yer alan araç-ekipman için güncellenen tutar olan 8.874.524,90 TL'nin davalı idareye ödenmesi gerektiğine dair kısmının ise iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, araçların değer kaybının tazminin sözleşme hükümlerine uygun olmadığı, devir kurulunun 27/06/2019 tarihli tutanağının tebliğ edilmediği, devir tutanağının oluşturulmadığı ve hazırlanan tutanağa dair davacının görüşlerinin alınmadığı, dava konusu encümen kararının içerik yönünden devir kapsamına aykırı olduğu, sözleşmenin 2.1.4. maddesinde belirtilen araç ve ekipman davacıya devredilmediğinden bedelin istenilemeyeceği, anılan ekipmanın mülkiyetinin devredilmediği, sadece teslim edildiği,

listenin 10, 11, 12, 13, 14, ve 15. sıralarındaki varlıkların araç-ekipman olmadığı ve fazlası ile sahada olduklarından bedelinin güncellenmemesi gerektiği, Danıştay Birinci Dairesinin E:2013/312, K:2013/707 sayılı kararının 33. maddesindeki hükümler gözönüne alınarak araç-ekipmanın ekonomik ömrünü tamamlamadığı gözetilerek bedelin indirilmesi veya yalnızca araç-ekipmanın davacıya devrinin gerekli olduğu, davacıya yer tesliminin 31/12/2013 tarihinde yapılmasına rağmen yeminli mali müşavir tarafından 2013 yılı Kasım ayından itibaren ÜFE/TEFE ortalamasına göre hesaplama yapılmasının isabetli olmadığı,

devir kurulu kararının açıkça hukuka aykırı olduğu, karar ekinde tutanak dahi olmadığı, encümen kararının açıkça sözleşmeye aykırı olduğu, hukuka aykırı kararlar ile tasfiye sürecinin gerçekleştirildiği, sonuç olarak taraflarından hiç bedel istenmemesi gerektiğinden yeniden işlem tesis edilmesine olanak verir şekildeki temyize konu kararın bozulması geretiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, İmtiyaz sözleşmesi uyarınca davacıya teslim edilen araç ve ekipman bedelinin güncellenerek davalıya ödenmesi gerektiği, güncellemenin genel muhasebe ilkeleri çerçevesinde hukuka uygun şekilde yapıldığı ve iptali gerektirir neden bulunmadığı, aksi kabulde ise işlemin tümünün değil hatalı hesaplanan kısmının iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, davalının temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş, davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Sözleşmenin 2.1.4. maddesinde de, sözleşme süresi sonunda EKAY Tesisleri ile EKAY Ek Tesislerinin, makine ve ekipmanının her türlü borçtan ari, bakımlı, kullanılabilir durumda; idare tarafından yükleniciye devredilecek olan ve sözleşme ekinde araç ve ekipman bedel listesi olarak sunulmuş olan araç ve ekipman için sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bu listedeki genel toplam miktarına her yıl, yıllık ÜFE ve TÜFE artış oranlarının ortalaması alınarak oluşturulacak artış oranına göre belirlenecek olan miktarın, sözleşme sonunda idareye devrini kapsayacağı hükmü yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı ile davalı idare arasında imzalanan İmtiyaz Sözleşmesi'nin feshedilmesi üzerine Sözleşme hükümleri çerçevesinde oluşturulan devir kurulunun 28/12/2018 tarihinde ilk toplantısını yaparak çalışmalara başladığı ve sözleşme hükmüne göre 2 aylık sürenin sona erdiği … tarihinde devir kurulunun … . toplantı tutanağının düzenlenerek … tarih ve … sayılı yazı ile davacıya bildirildiği,

… . devir kurulu tespit tutanağı ile 27/03/2019 tarihli devir tutanağına ek bir karar olarak 27/06/2019 tarihli devir kurulu toplantı tutanağının düzenlendiği ve bu tutanakla devir kurulunun çalışmalarının sonuçlandırılmış olup, tutanağın nihai devir kurulu tutanağı olduğunun belirtildiği, nihai tutanağa dayanılarak da dava konusu birlik encümen kararının alındığı, kararın.

Noterliğinin … tarih ve … sayılı ihtarnamesiyle davacıya gönderilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından, devir kurulunun 27/06/2019 tarihli tutanağında devir tutanağının oluşturulmadığı, sadece toplantı tutanağı düzenlendiği ve bu tutanağın kendilerine tebliğ edilmediği, dava konusu encümen kararının içerik yönünden devir kapsamına aykırı olduğu, kararda yer alan araç-ekipmanın kendilerine devredilmediğinden bedelinin istenilemeyeceği, listenin 10 ila 15. sıralarındaki varlıkların araç-ekipman olmadığı, sahada olduklarından bedelinin güncellenmemesi gerektiği, hesaplamanın 11/2013 döneminden itibaren yapılmasının hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.

Sözleşmenin 5.2.4. maddesinde devir kurulunun, sözleşme sona erdikten sonra bir "Devir Tutanağı" düzenleyeceği, hazırlanan tutanağın varsa kişisel görüşler de belirtilerek kurul üyelerince imzalanacağı, ayrıca varsa idare tarafından devir alınacak personel ile ilgili ücret ve kıdemlerini belirten listenin ekleneceği, devir tutanağının 3(üç) nüsha halinde düzenleneceği, devir kurulunun çalışmaların sonunda hazırlanan devir tutanağını, eklerini ve devir ile ilgili olarak düzenlenen evrak, şema ve listeleri, kuruldaki temsilcileri aracılığı ile idarenin ve yüklenicinin onayına sunacağı hükme bağlanmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden devir kurulunun çalışma süresi sona ermekle birlikte devir listesi düzenlenmediğinden devir kurulunca 27/03/2019 tarihinde bir toplantı yapılarak devir tutanağının düzenlendiği, davacının temsilcilerinin ise bu toplantıya katılmadığı, bunun üzerine davacı temsilcilerinin de katıldığı … tarihli devir kurulu toplantısının yapılarak, bu toplantının … . devir kurulu tespit tutanağı ve 27/03/2019 tarihli devir kurulu tutanağına ek karar olarak nihai devir kurulu tutanağı olduğuna karar verildiği, 3 nüsha olarak düzenlenen tutanağın idare ve yüklenicinin değerlendirme ve takdirlerine arz edildiği, toplantıda bulunan davacı temsilcilerinin tutanağı muhalefet şerhi ile imzaladığı anlaşılmakla, tutanakta sözleşmeye aykırılık görülmemiştir.

Sözleşmenin yukarıda yer verilen 2.1.4. madde hükmü uyarınca yükleniciye devredilecek olan ve sözleşme ekinde bedeli belirlenen araç ve ekipmanın sözleşmenin feshi sonrasında davalı idareye teslimi ve bedelinin güncellenerek ödenmesi gerektiğinden, sözleşme ekinde yer alan araç ve ekipmanın davacıya devredilip devredilmediği, listeye yönelik olarak hesaplanan bedellerin ve yapılan güncellemelerin sözleşme hükümlerine uygun olup olmadığının, sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yapılacak olan bir hesaplama ile davacı iddiaları ve davalı birliğin savunması da değerlendirilmek suretiyle açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Bu kapsamda konunun çözüme kavuşturulmasının teknik bilgiyi ve hesap incelemesini gerektirmesi nedeniyle, uyuşmazlığın bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenle, … tarih ve … sayılı Kütahya İli Yerel Yönetimler Katı Atık Bertaraf Tesisleri Yapma ve İşletme Birliği Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada, bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra düzenlenecek olan rapor sonucuna göre esas hakkında karar verilmesi gerekirken, anılan inceleme yapılmadan verilen kararın eksik incelemeye dayandığı ve bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'un 17. Maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.