Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/2288 K.2024/2715

Dava konusu istem: 11/07/2015 tarih ve 29413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin İdari İşler ile Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 70. maddesinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 16/02/2022 tarih ve E:2021/7200, K:2022/728 sayılı kararıyla; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/05/2021 tarih ve E:2020/127, K:2021/1010 sayılı kararıyla, Dairelerinin 11/04/2019 tarih ve E:2015/5331, K:2019/2829 sayılı kararının, dava konusu Yönetmelik'in 70. maddesinin 1. fıkrasının ikinci cümlesinin iptaline ilişkin kısmının bozulması, diğer kısımlarının onanması üzerine kısmen bozma kararına uyularak,

Dava ile ilgisi olanların dava dosyalarını nasıl inceleyeceklerini hükme bağlayan dava konusu Yönetmelik'in 70. maddesinin 1. fıkrasının ikinci cümlesinde, bu kişilerin durumlarını ispatlamak kaydıyla mahkeme başkanı ya da görevlendireceği üye veya yazı işleri müdürünün izniyle dosyayı inceleyebileceklerinin öngörüldüğü,

2576 sayılı Kanun'un 14. maddesinde, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin idari işleri ile kalem hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların Adalet Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikte gösterileceğinin düzenlendiği, dava konusu Yönetmelik'in de bu hükme dayanılarak yürürlüğe konulduğu,

Bu bağlamda, dava konusu Yönetmelik'in 70. maddesinin 1. fıkrasının ikinci cümlesinde öngörülen düzenlemenin bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin kalem hizmetlerinin yürütülmesi kapsamında bulunup bulunmadığının ortaya konulması gerektiği,

Yargı mercilerine bağlı bulunan kalemlerin, mahkemelere ilişkin yargısal ve idari yazışmaların yapıldığı, dava dosyalarının tertipli bir şekilde tutulduğu ve arşivlendiği birimler olarak faaliyet gösterdikleri, bu çerçevede, yargı mercilerinin yazı işlerini gören kalemlerde yürütülen hizmetlerin başında, dava dosyalarının tertipli bir şekilde muhafaza edilmesinin geldiği, nitekim, dava konusu Yönetmelik'in 6. maddesinin 7. fıkrasının (ç) bendi ile kalem hizmetlerini yürütmek üzere görevlendirilen zabıt katiplerine, yargılaması devam eden dosyaları düzenli ve eksiksiz bir şekilde muhafaza etme görevinin tevdi olunduğu,

Dolayısıyla, kalem hizmeti kapsamında bulunduğu açık olan dava dosyalarının tertipli bir şekilde tutulması görevini teminen davaya taraf olmayan ilgililerin dava dosyalarını inceleme usulünü düzenleyen dava konusu Yönetmelik'in 70. maddesinin 1. fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan hükmün yargı alanına ilişkin bir düzenleme içermediği ve 2576 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile davalı idareye tanınan düzenleme yapma yetkisinin dahilinde bulunduğu sonucuna varıldığı,

Davaya taraf olmayanların dava dosyalarını ilgilerini ispatlamak suretiyle ve izne tabi olarak inceleyebilmelerini öngören dava konusu düzenlemenin, bu haliyle savunma hakkına halel getirmediği gibi, yargı görevi icra eden mahkeme başkanı ve hakimlerin yargısal işlemlerine yönelik herhangi bir sınırlandırma veya kısıtlama içermediği ve üst hukuk normlarına aykırılık taşımadığının anlaşıldığı,

bu nedenle dayanak Kanun hükmünün tanıdığı yetki kapsamında düzenlenen dava konusu kuralda hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu Yönetmelik'in 70. maddesinin 1. fıkrasının "Dava ile ilgili olanlar da bunu ispatlamak kaydıyla başkan ya da görevlendirdiği üye veya yazı işleri müdürünün izniyle dosyayı inceleyebilirler." şeklindeki ikinci cümlesi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yönetmelikle düzenleme yapma konusunda idareye herhangi bir yetki verilmediği, Kanun'un 31. maddesiyle göndermede bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun muhtelif maddelerinde davalı idareye yönetmelikle düzenleme yapma yetkisinin verildiği, bu maddelerden sadece bilirkişi incelemesine ilişkin olan 268/3. ve elektronik işlemlere ilişkin olan 445/5. maddelerin 2577 sayılı Kanun'un göndermede bulunduğu hususlarda olduğu, davalı idarenin dava konusu hususta yönetmelik çıkarma yetkisinin olmadığı, yasal dayanağı bulunmayan düzenlemenin açık da olmadığı, hatalı değerlendirme sonucu karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin ikinci fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulmasının;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkün olduğu belirtilmiş; dördüncü fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." denilmiş; 50. maddesinin dördüncü fıkrasında ise Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu kararı; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/05/2021 tarih ve E:2020/127, K:2021/1010 sayılı kısmen bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır.