Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/2762 K.2023/3123

Dava konusu istem: İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, … Mahallesi, … ada … nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda, … Eğitim Yatırımları Anonim Şirketi'ne ait Özel ... İlkokulu için verilen … tarih ve … sayılı özel öğretim kurumu açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile aynı yapıda Özel ... Ortaokulu için verilen … tarih ve … sayılı özel öğretim kurumu açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

İzmir ili, Karşıyaka ilçesi,. Mahallesi, … sayılı adada faaliyet gösteren özel eğitim kurumunun bulunduğu alanın imar planında özel spor tesis alanı olarak planlı olduğu ve özel eğitim kurumuna ait yapının, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin spor tesisi olarak düzenlendiğinin anlaşıldığı,

bu durumda 5580 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemelere, eğitim ve öğretim faaliyetine uygun olduğundan bahisle kurum açma izni ve işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenen yapının, 3194 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile getirilen herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamayacağı hükmü uyarınca, getirilen kullanım kararına aykırı olarak özel öğretim kurumu açma izni ve iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenmesinde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Her ne kadar istinafa konu Mahkeme kararıyla, özel eğitim kurumunun bulunduğu alanın imar planında özel spor tesis alanı olarak planlı olduğu, özel eğitim kurumuna ait yapının, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin spor tesisi olarak düzenlendiği, yapıda özel öğretim kurumu açma izni ve iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenmesinin 3194 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile getirilen kullanım kararına aykırılık oluşturduğu gerekçeleriyle iptal kararı verilmiş ise de;

özel öğretim kurumu açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi koşullarının 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nda ve bu Kanun uyarınca yürürlüğe konulan Yönetmelik hükümlerinde düzenlendiği ve bu düzenlemelerde kurum açma ve çalışma izni için taşınmazın imar planında özel öğretim kurumu alanına ayrılmış olma ve özel öğretim kurumu için yapı ve kullanma izni bulunması koşuluna yer verilmediği, ayrıca Maarif Müfettişlerince tüm yönlerden yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda, yapı üzerinde okul kullanımına yönelik tüm düzenlemelerin yapıldığının belirtildiği dikkate alındığında, Özel ...

İlkokulu ve Ortaokulu için düzenlenen dava konusu özel öğretim kurumu açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatlarında hukuka aykırılık, aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 30/03/2023 tarih ve E:2019/3281, K:2022/2187 sayılı kararıyla;

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca; herhangi bir alanın, varsa öncelikle plan esaslarına uygun olarak getirilen hükümler uyarınca kullanılmasının zorunlu olduğu, bu itibarla, 1/1.000 ölçekli planların uygulamaya esas planlar olması nedeniyle parselasyon, ruhsat, kamulaştırma gibi uygulama işlemlerinin bu planlara dayanılarak ve bu planlara uygun olarak yapılması gerektiği, bununla birlikte, 5580 sayılı Kanun ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde ise, özel öğretim kurumunun açılabilmesi için binası, personeli ve diğer gerekli unsurlar bakımından nitelik ve şartların belirlendiği kurallara yer verildiği,

İmar Kanunu kapsamında yapılan düzenlemelerin (planların), sağlıklı ve güvenli bir kentsel yerleşmeyi sağladığı, bu bağlamda, bireylerin ve toplumun ihtiyaç duyduğu sosyal ve teknik alt yapı alanlarının belirlendiği, 5580 sayılı Kanun ve Yönetmelik ile de, planlanan bu alanlarda, uyuşmazlık konusu olayda eğitim ihtiyacı kapsamında; ilgili alan üzerinde yapılacak eğitim faaliyetinde bulunacak yapı dahil olmak üzere personel gibi hususlarda düzenlemeler getirilmek suretiyle eğitim ve öğretim faaliyetinin sağlıklı ve sorunsuz bir şekilde teşekkül etmesinin amaçlandığı,

Uyuşmazlıkta, İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, ... Mahallesi, … adada … Koleji olarak kullanılan yapının bulunduğu alanın imar planında "özel spor tesisi" alanı olduğu, söz konusu yapının inşaat ruhsatının spor tesisi olarak alındığı, spor tesisi adı altında okul binası yapıldığı, yapılan binanın yapı kullanma izin belgesinin de özel spor tesisi olarak kullanım izni verildiği,

Bu itibarla; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile yukarıda yer alan açıklamalar uyarınca. İzmir ili, Karşıyaka ilçesi,.

Mahallesi, … sayılı adada faaliyet gösteren özel eğitim kurumunun bulunduğu alanın imar planında özel spor tesis alanı olarak planlı olduğu, özel eğitim kurumuna ait yapının, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin spor tesisi olarak düzenlendiği dikkate alındığında, 5580 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemelere, eğitim ve öğretim faaliyetine uygun olduğundan bahisle kurum açma izni ve işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenen yapının, 3194 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile getirilen herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına,

bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamayacağı hükmü uyarınca, getirilen kullanım kararına aykırı olarak, özel öğretim kurumu açma izni ve iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenmesinde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü, davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, müdahil ... Eğitim Yatırımları Anonim Şirketi'ne ait Özel ... Koleji'nin faaliyette bulunduğu yapının imar planında okul alanı olarak ayrılmadığı, özel spor tesis alanı olarak ayrıldığı, dolayısıyla anılan okul için özel öğretim kurumu açma izni ve işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği, Davalı yanında müdahil tarafından ise, dava konusu kurum açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının 5580 sayılı Kanun ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak verildiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Eğitim Yatırımları Anonim Şirketi'nce. İzmir ili, Karşıyaka ilçesi,. Mahallesi, … ada, … nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda, Özel. Koleji adına özel öğretim kurumu açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine, İzmir Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü müfettişlerince yapılan inceleme sonucunda 08/06/2016 tarih ve 76-61 sayılı rapor hazırlanmış, söz konusu raporda, Özel ...

Koleji'nin 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi'nin gerekli hükümlerini yerine getirdiği,

dolayısıyla anılan okul adına kurum açma izninin verilmesinin uygun olacağı teklifi getirilmiş ve İzmir Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısında kurum açma izninin verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığı belirtilerek kurum açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi amacıyla dosya Milli Eğitim Bakanlığına gönderilmiş , Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünce yapılan inceleme sonucunda, … tarih ve … sayılı yazı ile okulun eksikliklerinin bulunduğu,

bu nedenle herhangi bir işlem yapılamadığı bildirilmiş, akabinde İzmir Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısıyla söz konusu eksikliklerin giderildiğinin bildirilmesi üzerine Özel ... İlkokulu adına … tarih ve … ve … sayılı yazılarla, Özel ... Ortaokulu adına ise … tarih ve … ve … sayılı yazılarla kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenmiştir.

Devam eden süreçte davacı tarafından, Özel ... Kolejince kullanılan binanın bulunduğu alanın imar planında özel spor tesisi alanı olarak belirlendiği belirtilerek söz konusu kurum açma izni ve işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali istemiyle başvuruda bulunulmuş, anılan başvurunun reddedilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılar bu Kanun hükümlerine tabidir."; "Genel esas" başlıklı 3. maddesinde, ''Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz.'' hükümlerine yer verilmiştir.

Öte yandan, 03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (ü) bendinde, "Eğitim tesisleri alanı: Okul öncesi, ilk ve orta öğretim ile yüksek öğretime hizmet vermek üzere kamuya veya gerçek veya tüzel kişilere ait; eğitim kampüsü, genel, mesleki ve teknik eğitim fonksiyonlarına ilişkin okul ve okula hizmet veren yurt, yemekhane ve spor salonu gibi tesisler için uygulama imar planında özel veya kamu tesisi alanı olduğu belirtilmek suretiyle ayrılan alanları (Özel eğitim tesisi yapılacak alanlar belirlenmeden Millî Eğitim Bakanlığının taşra teşkilatının uygun görüşü alınır.)" ;

aynı maddenin (vvv) bendinde. "Spor ve oyun alanları: Spor ve oyun ihtiyacı karşılanmak, spor faaliyetleri yapılmak üzere imar planı kararı ile kent, bölge veya semt ölçeğinde ayrılan açık ve kapalı tesis alanlarını ifade eder." tanımlarına yer verilmiştir.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesinde, ''Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. İzin başvuruları ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir.

Kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabilir. İtiraz, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanır. Kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamaz.

Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:...'' hükmüne yer verilerek devamında, kurum açma izni ve kurucu/kurucu temsilcisinin nitelikleri ve kurum binaları ile ilgili kurallara yer verilmiştir.

20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'in ''Amaç'' başlıklı 1. maddesinde, ''Bu Yönetmeliğin amacı, her derece ve türdeki özel öğretim kurumlarının açılış ve işleyişiyle ilgili usul ve esasları düzenlemektir.'' hükmüne, ''Kurum açma'' başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, ''Kanun'un 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilir.'' hükmüne, 2. fıkrasında ise, "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilebilmesi için aşağıdaki belgeler istenir;

a) Form dilekçe (EK-1).

...

d) (Değişik:RG-5/7/2014-29051) Binanın kurum açılacak kat veya katları için ayrı ayrı, okul ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi olarak kullanılacak binaların ayrıca bahçeleri için de üç adet 35x50 cm veya A3 ebadında kâğıtlara çizilmiş yerleşim planı ve CD’si

...

h) (Değişik:RG-5/7/2014-29051) Kurum binası kurucuya ait ise tapu senedinin millî eğitim müdürlüğünce onaylı örneği; kurum binası kiralık ise tapu senedi örneği ile başvuru tarihi itibariyle okullarda öğretim süresi kadar, diğer kurumlarda da en az bir yıllık kira sözleşmesinin aslı veya millî eğitim müdürlüğünce onaylı örneği, Tapu kütüğünde konut olarak kayıtlı bir ana taşınmazın bağımsız bölümlerinde açılacak anaokullarının bahçe kullanımı için kat malikleri kurulunun en az 2/3 ünün muvafakat belgesi. Muvafakat veren kat sahibi veya vekillerinin ayrı ayrı muvafakatlerine ilişkin imzaları ile binanın kaç daireli olduğu ve imzaların kat sahibi veya vekillerine ait olduğuna ilişkin apartman yöneticisinin imzası bulunur.

...

k) Kurum açılacak binanın sağlam ve dayanıklı olduğuna ilişkin; çevre ve şehircilik il müdürlükleri, yapının proje müellifleri ya da yetkili serbest proje büroları veya üniversitelerin ilgili bölümlerince düzenlenen teknik rapor ile teknik raporu düzenleyen inşaat mühendisinin geçerliliği devam eden SİM ve İTB belgeleri istenir. Ancak; 6/3/2007 tarihinden sonra Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmeliğe göre yapı denetim firmaları denetiminde özel öğretim kurumu olarak yapılmış ve yapı inşaat ruhsatı bulunan binalardan sağlam ve dayanıklı olduğuna ilişkin belge istenmez.

l) Kurum açılacak binanın ve çevresinin sağlık yönünden uygun olduğuna ilişkin il veya ilçe ilgili sağlık birimince düzenlenen rapor.

m) Kurum açılacak binada yangına karşı ilgili mevzuatına göre gerekli önlemlerin alındığına ilişkin itfaiye müdürlüğünce düzenlenen rapor." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İmar Kanunu'nun 3. maddesinde; herhangi bir alanın, varsa öncelikle plan esaslarına uygun olarak getirilen hükümler uyarınca kullanılmasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Bu itibarla, 1/1.000 ölçekli planların uygulamaya esas planlar olması nedeniyle parselasyon, ruhsat, kamulaştırma gibi uygulama işlemlerinin bu planlara dayanılarak ve bu planlara uygun olarak yapılması gerekmektedir.

Buna göre, herhangi bir sahanın, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamayacağı kuralından hareketle; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu uyarınca verilecek kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının, kurum binalarının bulunduğu alanların planda gösterilen kullanım amacına uygun olarak verilmesi gerektiği, anılan izinlerin dayanak imar planı esaslarına aykırı olacak şekilde verilemeyeceği açıktır.

Temyizen incelenen dosyada yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde, İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, … Mahallesi, … ada, … nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde Özel ... Koleji tarafından kullanılan binanın bulunduğu alanın, imar planında "özel spor tesisi alanı" olarak belirlendiği, söz konusu binanın inşaat ruhsatının spor tesisi olarak alındığı ve yapılan binanın yapı kullanma izin belgesinin de özel spor tesisi olarak belirlendiği hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümü noktasında, İmar Kanunu ve diğer imar mevzuatına ilişkin düzenlemeler uyarınca, imar planlarında belirlenen hangi alanlarda eğitim tesisi (okul öncesi, ilk ve orta öğretim ile yüksek öğretim binası) açılarak faaliyette bulunulabileceğinin ortaya konulması gerekmektedir.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (ü) bendinde; okul öncesi, ilk ve orta öğretim ile yüksek öğretime hizmet vermek üzere kamuya veya gerçek veya tüzel kişilere ait; eğitim kampüsü, genel, mesleki ve teknik eğitim fonksiyonlarına ilişkin okul ve okula hizmet veren yurt, yemekhane ve spor salonu gibi tesisler için uygulama imar planında özel veya kamu tesisi alanı olduğu belirtilmek suretiyle ayrılan alanların eğitim tesisleri alanı olduğu belirtilmiş, aynı maddenin (vvv) bendinde; spor ve oyun ihtiyacı karşılanmak, spor faaliyetleri yapılmak üzere imar planı kararı ile kent, bölge veya semt ölçeğinde ayrılan açık ve kapalı tesis alanlarının spor ve oyun alanları olduğu belirtilmiştir.

Dolayısıyla, İmar Kanunu'nun 3. maddesinde ifadesini bulan herhangi bir alanın, varsa öncelikle plan esaslarına uygun olarak getirilen hükümler uyarınca kullanılmasının zorunlu olduğu hükmüne istinaden, eğitim ve öğretim faaliyetinde bulunulacak binanın bulunduğu alanın imar planında eğitim tesisleri alanı olarak kullanım kararı belirlenen alan içerisinde yer alması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, … Mahallesi, … ada, … nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde faaliyette bulunan Özel ... Koleji tarafından kullanılan binanın bulunduğu alanın, imar planında özel spor tesis alanında kaldığı, söz konusu alanın getirilen kullanım kararına aykırı olarak eğitim alanı olarak kullanılamayacağı anlaşıldığından, Özel ... Koleji adına özel öğretim kurumu açma izni ve işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı düzenlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, temyize konu Bölge Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.