Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/2816 K.2023/644

2-… Bakanlığı

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri …

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesinin 17/03/2022 tarih ve E:2020/2464, K:2022/3252 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı, Antalya ili, Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi hakkındaki işlemi uyarınca alınan 24/12/2019 tarih ve 1910 sayılı Belek Özel Çevre Koruma Bölgesinin Sınırlarının Değiştirilmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 17/03/2022 tarih ve E:2020/2464, K:2022/3252 sayılı kararıyla;

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 9. maddesinin (d) bendine; 13/11/1989 tarih ve 20341 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesine; 19/07/2012 tarih ve 28358 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik'in 1. maddesi, 4. maddesinin (ö) bendine, 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) ve (c) bentlerine, 13. maddesinin 1. fıkrasına, 14. ve 15. maddelerine, 18. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hali ile Geçici 1. ve 2. maddelerine yer verilerek,

10/07/2019 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 109. maddesinin (b) bendinde, tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerinin tespit, tescil, onay, değişiklik ve ilanına dair usul ve esasları belirlemenin ve bu alanların sınırlarını tespit ve tescil etmek, yönetmek ve yönetilmesini sağlamanın Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayıldığı,

Dava dosyasının ve Dairelerinin E:2019/2585 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden.

07/12/1985 tarih ve 18951 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 07/11/71985 tarih ve 85/10036 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Antalya ilinde Serik ve Çolaklı Turizm Merkezinin ilan edildiği, 21/11/1990 tarih ve 20702 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 22/10/1990 tarih ve 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de Belek Özel Çevre Koruma Bölgesinin ilan edildiği, Serik ve Çolaklı Turizm Merkezi sınırlarını kapsayan alanın bir kısmının Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kaldığı,

davacının üst hakkına sahip olduğu ve üzerinde turizm tesisinin bulunduğu uyuşmazlık konusu taşınmazın da Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kaldığı, davacı tarafından yapılan başvuru üzerine davalı idarelerden Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca (Tabiat Varlıkları Genel Müdürlüğü) "Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi Sınırlarına İlişkin Hazırlanan İnceleme Raporu"nda.

Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında tahsisi yapılarak gerekli izinler alınarak inşa edilmiş ve işletmeye alınmış tesislerin bulunduğu alanların.

90/1117 sayılı kararname eki koordinatlar ile sınırları belirlenen Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları dışında kalması gerekirken, coğrafi koordinatların hatalı belirlenmesi nedeni ile Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içerisinde kaldığının tespit edildiğinden bahisle Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırlarının raporun ekinde yer alan koordinat listesi ve krokide belirtilen sınırlara göre düzeltilmesi gerektiğinin belirtildiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle.

22/10/1990 tarih ve 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilan edilen Belek Özel Çevre Koruma Bölgesinin sınırlarının "Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi Sınırlarına İlişkin Hazırlanan İnceleme Raporu" doğrultusunda revize edilerek yeniden düzenlenmesi hususunda Bakanlar Kurulu Kararı alınmasının Başbakanlıktan talep edilmesi üzerine, 2872 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırlarında değişiklik yapılmasının 04/06/2018 günlü, 2018/11927 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kararlaştırıldığı,

uyuşmazlık konusu taşınmazın yapılan bu sınır değişikliği ile Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırlarının dışında kaldığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün … tarih ve ... sayılı işlemi ile 04/06/2018 tarih ve 2018/11927 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Belek Özel Çevre Koruma Bölgesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada Dairelerince verilen yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne ilişkin 20/06/2019 tarih ve E:2019/2585 sayılı karara karşı davalı idareler tarafından yapılan itirazın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/10/2019 tarih ve YD İtiraz No:2019/858 sayılı kararıyla

reddine karar verildiği, yürütmenin durdurulması kararının ardından bakılan dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı, Antalya ili, Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi hakkındaki işlemi uyarınca alınan 24/12/2019 tarih ve 1910 sayılı Belek Özel Çevre Koruma Bölgesinin Sınırlarının Değiştirilmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı'nın tesis edildiği, uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu işlemle tekrar Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kaldığının anlaşıldığı,

Öte yandan, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile 04/06/2018 tarih ve 2018/11927 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Belek Özel Çevre Koruma Bölgesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada Dairelerinin 27/04/2021 tarih ve E:2019/2585, K:2021/6211 sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği ve bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/02/2022 tarih ve E:2021/2764, K:2022/625 sayılı kararıyla kesin olarak onandığı,

Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırlarında değişiklik yapılmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile 04/06/2018 tarih ve 2018/11927 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Belek Özel Çevre Koruma Bölgesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada, Dairelerince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporu ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirmesi sonucunda.

Belek Özel Çevre Koruma Bölgesin sınırının tespiti aşamasında düzenlenmesi gereken belgelerin usulüne uygun olarak düzenlenmediği, bilimsel veri ve incelemelerin yapılmadığı, öte yandan, Özel Çevre Koruma Bölgesinin önceki sınırlarının (2 nolu sınır eski sınır noktası hariç) kayma ya da hata içermediği gerekçesiyle 20/06/2019 tarih ve E:2019/2585 sayılı kararla, dava konusu işlemlerin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu karara karşı yapılan itirazın reddi yolundaki Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/10/2019 tarih ve YD İtiraz No:2019/858 sayılı kararında özetle;

dava konusu işlemlerin, idare tarafından yapılan hatanın düzeltilmesi ve/veya geri alınmasına ilişkin olmayıp, özel çevre koruma bölgesi sınır değişikliği, bir başka anlatımla korunan alan statüsünün yeniden değerlendirilmesi niteliğinde olduğu, bu sınır değişikliğinin ise 19/07/2012 tarih ve 28358 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin (b) bendinde yer alan; herhangi bir korunan alanın güncel durumu tespit edilmeden, o alanın korunan alan statüsünün yeniden değerlendirilemeyeceği hükmü ile aynı maddenin (c) bendinde yer alan;

korunan alanların güncel durumunun; alanın biyolojik çeşitliliği, hidrolojisi ve hidrojeolojisi başta olmak üzere her açıdan durumunun, hazırlanacak ön değerlendirme raporu sonucuna göre veya gerekli görülmesi durumunda ise en az ardışık dört mevsimi kapsayan ekolojik temelli bilimsel araştırma yapılarak belirleneceği hükmünün dikkate alınarak gerçekleştirilmesi gerekirken, anılan Yönetmelik hükümleri gözetilmeden gerçekleştirildiği, dava konusu işlemlerde bu nedenle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesine yer verildiği,

Uyuşmazlıkta, Dairelerinin yürütmenin durdurulması isteminin kabulü yolundaki 20/06/2019 tarih ve E:2019/2585 sayılı kararında yer verilen gerekçeler göz önünde bulundurularak, sürdürülebilir koruma ve kullanım kararlarına esas olmak üzere karasal ve denizel biyolojik çeşitliliğin (flora-fauna) tespiti, mevcut durumun ortaya konulması; endemik, nadir, nesli tehdit ve tehlike altında olan tür ve habitatların sınıflandırılması, bölgelenmesi, tehditlerinin ve korunmasına esas verilerin ortaya konulması, koruma ve kullanma ilkelerinin belirlenmesi ve yönetilmesini sağlamak üzere karar vericilere yol göstermesi amacıyla, Ekolog, Hidrobiyolog

, Botanik Uzmanı, Memeli Uzmanı, Herpetolog, Hidrojeolog, Ornitolog, Omurgasız Uzmanı, CBS Uzmanı ve Biyologdan oluşan proje ekibi tarafından 450 gün süren literatür ve arazi çalışmaları sonucunda hazırlanan Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi Biyolojik Çeşitlilik Araştırma Projesi ile Belek Özel Çevre Koruma Bölgesinin güncel durumunun tespit edildiği, anılan proje sonuçları doğrultusunda Belek Özel Çevre Koruma Bölgesinin sınırlarının değiştirilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiğinin anlaşıldığı,

Bu durumda; Dairelerinin 20/06/2019 tarih ve E:2019/2585 sayılı yürütmenin durdurulması isteminin kabulü yolundaki kararının uygulanması amacıyla ve ilgili mevzuatta öngörülen usule uygun olarak Belek Özel Çevre Koruma Bölgesinin güncel durumu tespit edilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,

Diğer taraftan, davacı tarafından, üst hakkına sahip olduğu ve üzerinde turizm tesisinin bulunduğu taşınmazın 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki koordinatlar ile sınırları belirlenen Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları dışında kalması gerekirken coğrafi koordinatların hatalı belirlenmesi nedeni ile Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kaldığı,

dava konusu işlem ile müktesep haklarının ihlal edildiği iddia edilmekte ise de Dairelerinin E:2019/2585 sayılı dosyasında yaptırılan keşif ve bilirkişi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda, koordinat kayıklığı ve yanlışlığı gibi nedenlere dayandırılan, hatalı olduğu iddia edilen eski sınırların (2 nolu sınır eski sınır noktası hariç) kayma ya da hata içermediği tespitine yer verildiği, Dairelerinin 27/04/2021 tarih ve E:2019/2585, K:2021/6211 sayılı kararında da bu iddianın yerinde görülmediğinin anlaşıldığı gerekçesiyle,

davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 21/11/1990 tarih ve 20702 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilen Belek Özel Çevre Koruma Bölgesinin, Serik (Belek) Çolaklı Turizm Merkezi sınırlarının bir kısmını da kapsadığı, ancak 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 4. maddesi uyarınca kendisine ait turizm tesisinin bulunduğu alanın bu Kararname'nin sınırları dışında tutulduğu,

Turizm Teşvik Kanunu kapsamında tahsisi yapılıp gerekli izinler alınarak inşa edilmiş ve işletmeye alınmış tesislerin bulunduğu alanların, 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki koordinatlar ile sınırları belirlenen Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları dışında kalması gerekirken coğrafi koordinatların hatalı belirlenmesi nedeni ile Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kaldığı,

taşınmazının bulunduğu alanın, bölgenin Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmesine dair 90/1117 sayılı Bakanlar Kurulu kararının 4. ve 5.maddeleri uyarınca 383 sayılı KHK kapsamı dışında tutulmuş olması nedeniyle yeniden Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içine alınamayacağı; işleminin dayanağı olan Biyolojik Çeşitlilik Araştırma Projesinin yapılmasının amacının 2872 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca ekosistemin korunması olduğu, ancak dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'na konu alanda korunması gereken bir ekosistemin bulunmadığı, söz konusu alanın Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içine alınmasını gerektiren hiç bir hususun bulunmadığı,

bu bölgenin 30 yıldır oteller bölgesi olarak faaliyetini sürdürmekte olduğu, söz konusu alanın Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içine alınmasını gerektiren şartların mevcut olup olmadığı hususu keşif ve bilirkişi incelemesi ile açıklığa kavuşturulmaksızın, eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idareler tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.