Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/3284 K.2022/3135

Dava konusu istem: İskilip Belediye Meclisi'nce 2020 yılı faaliyet raporu yetersiz bulunan İskilip Belediye Başkanı …'ün, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca belediye başkanlığından düşürülmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 01/07/2022 tarih ve E:2021/5661, K:2022/4579 sayılı kararıyla;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Ek 2. maddesinde; belediyelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatlarını kaybetmelerine ilişkin olarak yetkili mercilerden Danıştaya gönderilen dosyalarda kararın dosya üzerinden verileceğinin belirtilmesi ve bakılan işin bir dava niteliğinin bulunmaması sebebiyle, duruşma istemi kabul edilmeyerek işin gereğinin görüşüldüğü,

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun, 25., 26., 38. ve 56. maddelerine atıfta bulunularak,

İskilip Belediye Meclisi'nin 01/04/2021 tarihli toplantısında, 2020 yılına ilişkin Denetim Komisyonu Raporu'nun görüşülmesi sonrası Belediye Başkanı tarafından 2020 yılı faaliyet raporunun Meclise sunularak yeterlilik oylaması yapıldığı, 01/04/2021 tarih ve 24 sayılı kararla meclis üye tam sayısının (12) dörtte üç çoğunluğuyla (9) 2020 yılı faaliyet raporunun yetersiz bulunduğu, yeterli görülmeme gerekçesi olarak 25/03/2021 tarihli Denetim Komisyon Raporu'nda tespit edilen konuların gösterildiği, Meclis başkan vekili tarafından yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanağın mahallin mülkî idare amirine gönderildiği,

5393 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca, seçilmiş bir organ olan belediye başkanının başkanlıktan düşürülmesine karar verilebilmesi için; belediye başkanının görevini kasıtlı olarak yerine getirmediği, görevinde yetersiz olduğu ve güvenilirliğini yitirdiği, kişisel yarar sağladığı, hizmette aksama ve yetersizliklerin bulunduğu gibi önemli belirlemelerin, somut bilgi ve belgeler ile ortaya konulması gerektiği,

İçişleri Bakanlığının … tarih ve … sayılı kararında.

2020 yılı faaliyet raporunun yetersiz bulunmasına gerekçe olarak gösterilen 25/03/2021 tarihli Denetim Komisyonu Raporu'ndaki iddialar incelenerek, kimi iddialar yönünden sübut bulmadığı, kimi iddialar yönünden ise kamu zararı meydana gelmediği gerekçesiyle soruşturma izni verilmemesine karar verildiği, Denetim Komisyonu Raporu'nda yer alan, belediyenin çok amaçlı salonunda gerçekleştirilen etkinlikler ve belediye marangozhanesinde yapılan imalatlar hakkındaki usulsüzlük iddialarının bir kısmı yönünden, … tarih ve … sayılı İçişleri Bakanlığı kararıyla soruşturma izni verilmemesine,

bir kısmı yönünden belediye başkanı hakkında işlem yapılmamasına (… tarih ve … sayılı Mülkiye Müfettişliği Araştırma Raporu), bir kısmı hakkında ise ilgili işletmelerde sorumlu olarak görevlendirilen belediye şirket personelinin zimmet/kullanma zimmeti suçunu işleyip işlemediğinin ancak adli soruşturma sonucunda ortaya çıkabileceği, söz konusu işçiler hakkındaki soruşturmanın doğrudan Savcılıkça yürütülmesi gerektiği sonucuna varıldığı (… tarih ve … sayılı Mülkiye Müfettişliği Tevdi Raporu);

Öte yandan, yine Denetim Komisyon Raporu'nda, temsil ve ağırlama harcamalarının yüksek olduğu, içme suyu, bina vergisi tahakkkuklarının yeterli seviyede olmadığı şeklinde iddialar ileri sürülmüş ise de.

Mülkiye Müfettişi tarafından gerçekleştirilen denetim sonucu düzenlenen … tarih ve … sayılı Özel Teftiş Raporu'nda, temsil ve ağırlama giderlerinin niteliğinden bahsedilerek, bu giderlerde tasarrufa dikkat edilmesi gerektiği, belediye gelirlerinin, pandemi (Covid 19) döneminde yeterince tahsil edilememiş ise de, tahakkuk-tahsil oranlarının ve miktarlarının artırılmasına yönelik tedbirlerin geliştirilmesinin ihmal edilmemesi gerektiğinin belirtildiği,

ayrıca düğün salonunda yapılan görevlendirmenin ilgili mevzuata uygun yapılması gerektiği, belediye bünyesinde bütçe içi işletme veya sahip ya da ortak olunan bir şirket olmaksızın, ticari faaliyette bulunulamayacağının bilinmesi ve buna ilişkin mevzuat hükümlerine uyulması, belediye teşkilatının denetlenmesi konusunda başkanın sahip olduğu görev ve yetkinin yerine getirilmesinin sağlanması, belediye bünyesinde faaliyet icra eden her birim ve birim sorumlularına ilişkin görev, yetki ve sorumlulukların hiçbir duraksamaya meydan vermeyecek netlikte belirlenmesi gerektiği yönünde uyarı ve önerilerde bulunulduğu,

Dosyada mevcut raporlar ve delillerin ışığında, belediye başkanınca Belediye Meclisi'ne sunulan 2020 yılı Faaliyet Raporu'nun yetersiz bulunmasına gerekçe olarak gösterilen iddiaların bir kısmı hakkında, yeterli ve somut delil bulunmadığı, bir kısmının sübut bulmadığı, bir kısmı yönünden ise kamu zararına sebebiyet verilmediği; belediye düğün salonu ve marangozhanesine ilişkin iddialar yönünden, ilgili belediye personelleri hakkında soruşturma yapılması gerektiği sonucuna varıldığı, başkan hakkında verilmiş bir soruşturma izninin bulunmadığı,

belediye başkanının söz konusu faaliyetten menfaat elde ettiği ve kamuyu zarara uğratma kastıyla hareket ettiğine ilişkin herhangi bir tespitin yapılmadığı; öte yandan, Mülkiye Müfettişi tarafından düzenlenen … tarih ve … sayılı Özel Teftiş Raporu'nda, bazı eksiklikler ve yanlış uygulamalar yönünden, uyarı ve tavsiyelerde bulunulduğunun anlaşıldığı, İskilip Belediye Başkanı …'ün görevinde yetersiz olduğu, güvenilirliğini yitirdiği, kişisel yarar sağladığı, hizmette aksama ve yetersizliklerin bulunduğunun tüm açıklığıyla ve yeterli delille ortaya konulamadığı gerekçesiyle;

Çorum ili, İskilip Belediye Başkanı …'ün, belediye başkanlığından düşürülme isteminin reddine karar verilmiştir.

İTİRAZ EDENİN İDDİALARI

… Valiliği tarafından, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülen itiraza konu kararının kaldırılması ve İskilip Belediye Başkanı Ali Sülük'ün, belediye başkanlığından düşürülmesine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …NİN DÜŞÜNCESİ : Çorum Valiliği tarafından, itiraz isteminden feragat edildiği bildirildiğinden, itiraz istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Ek 2. maddesinde; belediyeler ile il özel idarelerinin seçilmiş organlarının organlık sıfatlarını kaybetmelerine ilişkin olarak yetkili mercilerden Danıştaya gönderilen dosyaların, belediye başkanlarının düşmesi istemine dair ise belediye başkanlarının, belediye meclislerinin veya il genel meclislerinin feshi istemine ilişkin ise meclis başkanvekilinin savunması onbeş gün içinde alındıktan sonra veya bu süre içerisinde savunma verilmediği takdirde sürenin bittiği tarihte tekemmül etmiş sayılacağı ve kanunlarda gösterilen karar sürelerinin bu tarihten itibaren işlemeye başlayacağı,

kararın dosya üzerinden verileceği, bu kararlara karşı tebliğini izleyen günden itibaren onbeş gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna itiraz edilebileceği, itirazın bir ay içerisinde sonuçlandırılacağı ve itiraz üzerine verilen kararların kesin olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; 01/04/2021 tarihinde, İskilip Belediye Başkanı Ali Sülük tarafından Belediye Meclisinin bilgisine sunulan 2020 yılı Faaliyet Raporu'nun meclis üye tam sayısının (12) dörtte üç çoğunluğu (9) ile yetersiz bulunduğu, yetersizlik kararı ile birlikte meclis görüşmelerini kapsayan tutanakların meclis başkan vekilince mahallin en büyük mülki amirine gönderilmesi üzerine, Çorum Valiliği tarafınden İskilip Belediye Başkanı Ali Sülük'ün, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca belediye başkanlığından düşürülmesinin Danıştaydan istenildiği, konuya ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda Danıştay Sekizinci Dairesinin 01/07/2022 tarih ve E:2021/5661, K:2022/4579 sayılı kararı ile, adı geçenin belediye başkanlığından düşürülme isteminin reddine karar verildiği,

Bahse konu karar üzerine, … Valiliği tarafından dosyaya sunulan 28/09/2022 kayıt tarihli itiraz dilekçesi ile, usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürelen Daire kararının kaldırılarak, İskilip Belediye Başkanı …'ün, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca belediye başkanlığından düşürülmesi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulundan istenilmiş ise de; anılan Valilik tarafından dosyaya sunulan, 13/10/2022 kayıt tarihli dilekçe ile, itirazdan feragat edildiği bildirilerek, itiraz istemleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

2577 sayılı Kanun'un yukarıda değinilen Ek 2. maddesinde, belediyeler ile il özel idarelerinin seçilmiş organlarının organlık sıfatlarını kaybetmelerine ilişkin olarak yetkili mercilerden Danıştaya gönderilen dosyalar hakkında verilen kararlara karşı, karar sonucu aleyhine olan taraflara itiraz hakkı tanınmıştır.

Buna göre, kendisine itiraz hakkı tanınan tarafın, istem hakkında bir karar verilinceye kadar, bu isteminden vazgeçebileceği hususunda duraksama bulunmamaktadır.

Bu itibarla; Çorum Valiliği tarafından dosyaya sunulan 13/10/2022 kayıt tarihli dilekçe ile, itiraz isteminden feragat edildiği anlaşıldığından, itiraz istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

GEREKÇEDE KARŞI OY

X- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile yollamada bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. maddesinde feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanmış, anılan Kanun'un 309. maddesinde feragat beyanının dilekçe ile veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılacağı, 311. maddesinde ise, feragatin kesin bir hükmün hukuki sonuçlarını doğuracağı belirtilmiştir.

İtiraz istemine konu dosyanın incelenmesinden; Çorum Valiliği tarafından İskilip Belediye Başkanı Ali Sülük'ün, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca belediye başkanlığından düşürülmesinin Danıştaydan istenildiği, Danıştay Sekizinci Dairesinin 01/07/2022 tarih ve E:2021/5661, K:2022/4579 sayılı kararı ile, adı geçenin belediye başkanlığından düşürülme isteminin reddine karar verildiği, bunun üzerine Çorum Valiliğince önce, istemin reddi yolundaki karara karşı 28/09/2022 kayıt tarihli dilekçe ile itiraz edildiği, fakat itiraz istemi hakkında Kurulumuzca henüz bir karar verilmeden önce, bu kez anılan Valilikçe dosyaya sunulan 13/10/2022 kayıt tarihli dilekçe ile, itirazdan feragat edildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, 2577 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi kapsamında, istemin reddi yolunda verilen karara karşı itiraz eden … Valiliği tarafından, istem hakkında karar verilinceye kadar, bu itirazdan feragat edilebileceğinde kuşku bulunmamaktadır.

Bu itibarla; … Valiliğince dosyaya sunulan 13/10/2022 kayıt tarihli dilekçe ile, itiraz isteminden feragat edildiği anlaşıldığından, yukarıda belirtilen gerekçe ile, itiraz istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.

KARŞI OY

XX- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. maddesinde feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanmış, anılan Kanun'un 309. maddesinde; feragat beyanının dilekçe ile veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılacağı, 311. maddesinde ise; feragatin kesin bir hükmün hukuki sonuçlarını doğuracağı belirtilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, idari davalardaki feragat istemleri hakkında 6100 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmekte ise de; anılan hükmün, idari yargılamaya konu işlemlerin nitelikleri ile bağdaştığı ölçüde uygulanabileceği açıktır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Ek 2. maddesinde, belediyeler ile il özel idarelerinin seçilmiş organlarının organlık sıfatlarını kaybetmelerine ilişkin konularda, Danıştay tarafından özel bir yargılama faaliyetinin yürütülmesi öngörülmüş olup bahse konu yargılamanın konusunu, bireysel bir hak ihlaline ilişkin olmayan, kamu yararını yakından ilgilendiren, objektif ve soyut nitelikteki iddia ve istemler oluşturmaktadır. Bu yönüyle, yürütülen yargılama ile amaçlanan sonucun; açıkça ve bizzat kamu yararı olduğunda kuşku bulunmamaktadır. Dolayısıyla, itiraza konu dosyaya sunulan feragat isteminin de kamu yararı ölçütü kullanılarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bireysel hakların ihlaline dayanan idari davalarda, davacının herhangi bir kısıtlama olmaksızın davasından feragat edebileceğinde duraksama bulunmamaktadır. Buna karşılık, belediyeler ile il özel idarelerinin seçilmiş organlarının organlık sıfatlarını kaybetmelerine ilişkin konularda, kamu yararının korunması amaç ve esas olduğundan, bu konularda yürütülen nev'i şahsına münhasır yargılama faaliyetleri kapsamında, ilgililerin itiraz istemlerinden feragat etme haklarının bulunduğunun kabulü hukuken olanaksızdır.

Bu itibarla; … Valiliği tarafından itiraz isteminden feragat edilmesinde kamu yararı bulunmadığı açık olduğundan, işin esasının incelenerek bir karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.