Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/3795 K.2023/218

2- … Bakanlığı VEKİLİ: Av. …

3- … A.Ş. Genel Müdürlüğü VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Onikinci Dairesinin 17/11/2021 tarih ve E:2018/3797, K:2021/5888 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: … A.Ş. Genel Müdürlüğünde Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yaptıktan sonra emekli olan davacıya fazla ödeme yapıldığından bahisle 33.430,22 TL'nin borç çıkarılmasına ilişkin … A.Ş. Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile dayanağı olan ... tarihli ... sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın birinci paragrafında yer alan, “yönetim kurulu başkanına bu ücretin iki katı ibarelerinin 18/07/2017 tarihli ve 2017/T-7 sayılı Kurul Kararının Resmî Gazete’de yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girmesine" ibaresi ile ikinci paragrafında yer alan "kamu iktisadi teşebbüsleri" ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 17/11/2021 tarih ve E:2018/3797, K:2021/5888 sayılı kararıyla;

Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçilmiş,

Dava konusu 14/10/2017 tarih ve 30210 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12/10/2017 tarih ve 2017/T-12 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı yönünden;

21/07/2017 tarih ve 30130 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ve iştiraklerinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri, denetim tasfiye kurulu üyeleri ve denetçilerine 2016 ve 2017 yıllarında uygulanacak ücretlerin tespitine ilişkin 18/07/2017 tarih ve 2017/T-7 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararının, 01/01/2016 tarihinden geçerli olmak üzere uygulanacağı, daha sonra 14/10/2017 tarih ve 30210 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12/10/2017 tarih ve 2017/T-12 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararıyla da,

"yönetim kurulu başkanına bu ücretin iki katı" şeklindeki ibarenin 18/07/2017 tarih ve 2017/T-7 sayılı Kurul Kararının Resmi Gazete'de yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğinin kararlaştırıldığı ve yapılan ücret artışının uygulama başlangıcının yeniden belirlendiği; anılan kararın ikinci paragrafında yer alan düzenleme ile, 01/01/2016 ilâ 21/07/2017 tarihleri arasında kamu iktisadi teşebbüslerinin yönetim kurulu başkanına 2.729,00 TL ücret ödeneceğinin kararlaştırıldığı,

bu düzenleme ile özelleştirme kapsam ve programında bulunup kamu payı %50'nin üzerinde olan kuruluşlar dahil kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarda ilgili dönemde yönetim kurulu başkanlarına ne kadar ücret ödeneceğinin belirlendiği, hangi kamu kurumunda, hangi personele ne kadar ücret ödeneceği, ne kadar artış yapılacağı ve artışın hangi tarihte uygulanacağı hususları idarenin takdir yetkisinde olduğundan, dava konusu düzenlemelerde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmediği,

Dava konusu davacı adına geriye dönük olarak borç çıkarmasına ilişkin bireysel işlem yönünden; İdari işlemin icrai (yürütülebilir) nitelikte olması için ilgililerin hukuksal durumunu değiştirmesi, ilgilileri hukuksal yönden etkilemesi gerektiği, idari işlemin icrailik unsuru değerlendirilirken işlemin "kesin" ve "nihai" olması hususları üzerinde de durulması gerektiğinin açık olduğu, Danıştay yerleşik içtihatlarında, kesin ve yürütülmesi zorunlu, idari davaya konu edilebilecek işlemlerin, idarenin kamu gücüne dayanarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis ettikleri, hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir deyişle ilgililerin hukukunu etkileyen işlemler olduğunun kabul edildiği,

Uyuşmazlık konusu işlemin, davalı idarece fazla ödendiği ileri sürülen 33.430,22 TL'nin rızaen ve sulhen tahsilinin sağlanmasına yönelik olduğu, bu hâliyle işlemin bildirim mahiyeti taşıdığı, davacının hukuki durumunda bir değişiklik meydana getirmediği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle,

dava konusu 12/10/2017 tarih ve 2017/T-12 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın 1. paragrafından yer alan "yönetim kurulu başkanına bu ücretin iki katı ibarelerinin 18/07/2017 tarih ve 2017/T-7 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararının Resmi Gazete’de yayımı tarihinde yürürlüğe girmesine” ibaresi ile ikinci paragrafında yer alan “kamu iktisadi teşebbüsleri” ibaresi yönünden davanın esastan reddine, davacı adına geriye dönük borç çıkarılmasına ilişkin davalı idarelerden. A.Ş.

Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden ise davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ücret ödemelerinde herhangi bir dahlinin bulunmadığı, 01/01/2016 tarihinden itibaren Yüksek Planlama Kurulu kararı uyarınca farkın ödendiği, 18/07/2017 tarih ve 2017/T-7 sayılı Yüksek Planlama Kurulu kararıyla ödenen ve dolayısıyla elde edilmiş olan kazanılmış hakkın ihlal edildiği, takdir yetkisinin temel hukuk kaidelerine ve hakkaniyete uygun olarak kullanılması gerektiği, Yüksek Planlama Kurulu kararının makul bir gerekçe olmaksızın keyfi alındığı, dava konusu bireysel ve idari bir işlem olan borç çıkarmanın idari yargı merciince incelenmesi ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı uyarınca iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idareler tarafından, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlık, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Yüksek Planlama Kurulu kararıyla iki katı tutarında belirlenen ücretin davacıya ödenmesinden sonra, alınan ikinci bir Yüksek Planlama Kurulu kararıyla yeniden bir katı tutarında belirlenmek suretiyle geri alınmasına yönelik yapılan düzenlemeden ve bu düzenleme nedeniyle ödenen tutarın geri istenilmesinden kaynaklanmaktadır.

Kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin, başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.

Uygulanmak üzere yürürlüğe konulan ve ilgilisine yarar sağlayan dava konusu düzenlemenin, idarece haklı bir sebep gösterilmeksizin geçmişe yönelik olarak ortadan kaldırıldığı dikkate alındığında, dava konusu düzenlemenin “yönetim kurulu başkanına bu ücretin iki katı ibarelerinin 18/07/2017 tarihli ve 2017/T-7 sayılı Kurul Kararının Resmî Gazete’de yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girmesine" ilişkin kısmının bu haliyle sebep unsuru yönünden yukarıda belirtilen ilkelere uymadığı görülmüştür.

Dava konusu bireysel işleme gelince,

Davalı … A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından fazla ödeme yapıldığından bahisle söz konusu tutarın tahsiline ilişkin olarak tesis edilen idari işlemin, fazla veya hatalı ödeme olup olmadığının dolayısıyla hata hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı hususunundaki uyuşmazlığın da idari yargıya ilişkin norm ve içtihatlara göre giderilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin hüküm uyuşmazlığına ilişkin olarak verdiği … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı uyarınca, fazla ödenen ücretin ilgilisinden geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygunluğunun idare mahkemesince saptanması gerekliliği dikkate alındığında, uyuşmazlığın esasına girilerek karar verilmesi gerekirken, davanın bu kısmının incelenmeksizin reddi yolunda verilen Daire kararının bu kısmında ise usul yönünden hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, uyuşmazlığın fazla ödenen ücretin ilgilisinden geri istenilmesine ilişkin kısmı ile ilgili olarak davalı idare tarafından adli yargı yoluna başvurulması durumunda, adli yargı merciince yine idari yargıya ilişkin mevzuat uygulanmak suretiyle giderileceği de açıktır.

Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kısmen reddi ile, dava konusu Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın ikinci paragrafında yer alan "kamu iktisadi teşebbüsleri" ibaresi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının onanması; temyiz isteminin kısmen kabulü ile Daire kararının davacıya borç çıkarılmasına ilişkin bireysel işlem ile dayanağı olan Yüksek Planlama Kurulu Kararı'nın birinci paragrafında yer alan “yönetim kurulu başkanına bu ücretin iki katı ibarelerinin 18/07/2017 tarihli ve 2017/T-7 sayılı Kurul Kararının Resmî Gazete’de yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girmesine" ibaresine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.