Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/58 K.2022/64

... Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

... vekili Av. ... tarafından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenilmesi nedeniyle,

"Aykırılığın, davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı ''Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun"un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ın açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:

I- AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI

A- ... BÖLGE İDARE MAHKEMESİ ... İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:... SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istemin özeti: Deniz Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde sözleşmeli er olarak görev yapmakta iken uzman erbaş sınavında başarılı olarak uzman erbaş olarak naspedilen davacı tarafından, sözleşmeli er olarak görev yaptığı döneme ilişkin ikramiyesinin ödenmesi istemiyle yapılan 14/09/2020 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kaldığı ikramiyenin hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının özeti:

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 7. maddesinde yer alan hükümler belirtilerek;

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, 2014-2019 yılları arasında Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile sözleşme imzalayarak sözleşmeli er olarak görev yapmaya başladığı, sözleşmenin devamı sırasında uzman erbaşlık geçiş sınavına katıldığı ve başarılı olduğu, 25/12/2019 tarihinde sözleşmeli er sözleşmesini feshederek devamında 27/12/2019 tarihinde uzman onbaşı olarak göreve başladığı, daha sonra davacının, 14/09/2020 tarihli dilekçe ile 6191 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 5. fıkrasında düzenlenen sözleşmeli er ikramiyesinin ödenmesi istemiyle davalı idareye başvurduğu, başvurunun cevap verilmeyerek zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı;

Anayasa'nın 128. maddesine göre memurlar ve diğer kamu görevlilerinin aylık ve ödeneklerinin kanunla düzenlendiği, mevzuatta hüküm bulunmaması halinde yorum yoluyla kamu açısından ek mali yükümlülük anlamına gelebilecek ödemelerin yapılmasının mümkün olmadığı;

Bu durumda, 6191 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 5. fıkrasında belirtilen ödemeden yararlanılabilmesi için Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılmış olma şartının sağlanması gerekmekte olup, bu şartı taşımayanlar için ödemeden yararlanamayacaklarına ilişkin başkaca bir yasal düzenleme bulunmasına gerek olmadığından Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılmayan ve yalnız statüsü değişen davacının talebinin zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Öte yandan dava konusu işlem hukuka uygun tesis edildiğinden tazminat ve alacaklarının ödenmesine yönelik istemin de reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının özeti:

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.

B- ... BÖLGE İDARE MAHKEMESİ ... İDARİ DAVA DAİRESİNİN E:... SAYILI DOSYASINA KONU YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istemin özeti: Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde sözleşmeli er olarak görev yapmakta iken uzman erbaş sınavında başarılı olarak uzman erbaş olarak naspedilen davacı tarafından, sözleşmeli er olarak görev yaptığı döneme ilişkin ikramiyesinin ödenmesi istemiyle yapılan 14/09/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 09/12/2020 tarih ve 1048986 sayılı işleminin iptali ile ödenmesi gereken ikramiyenin hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının özeti:

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 7. maddesi, 08/06/2011 tarih ve 27958 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 3. fıkrası ile 21 ve 28. maddelerinde yer alan düzenlemeler belirtilerek;

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde sözleşmeli er olarak görev yapmaktayken yapılan sınavda başarılı olarak Deniz Kuvvetleri Komutanlığında uzman erbaş statüsüne geçtiği, Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği'nin 28. maddesi doğrultusunda 20/01/2020 tarihinde sözleşmesinin feshedildiği, davacı tarafından 6191 sayılı Kanun uyarınca hak ettiği ikramiyenin tarafına ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı;

Olayda; her ne kadar davalı idare tarafından, davacının sözleşme süresi bitmeden kendi iradesiyle sözleşmesini bitirerek uzman erbaşlık statüsüne geçiş yaptığı, statü geçişi yapan personele de ikramiye ödeneceğine dair düzenleme bulunmadığı belirtilmiş olsa da, Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği'nin 28. maddesinde sözleşmesini yenilemeyenler veya ayrılanların ilgili mevzuattaki şartları sağlamak şartıyla, uzman erbaşlığa ve astsubaylığa başvurabileceği, en az üç yıl görev yapmış olanların, müteakip sözleşme süresi içerisinde başvuru yapabileceği, bu durumda olanların,

başvurularının kabul edilmesi halinde uzman erbaşlığa geçenlerin veya astsubaylığa nasbedilenlerin sözleşmeleri kendiliğinden son bulacağının düzenlendiği, bu hale göre, mevzuatta davacıya uzman erbaşlığa geçiş hakkı tanındığı dikkate alındığında, davacının kendi iradesiyle geçiş yapmış olsa da sözleşmenin sona ermesinde kusuru bulunmadığının kabulü gerektiği;

Bu durumda; davacının durumunda olan personele ikramiye ödenmeyeceği konusunda yasal bir düzenlemenin bulunmadığı ve davacının kendi kusuru olmaksızın sözleşmesinin kendiliğinden sona erdiği anlaşıldığından, davacıya 6191 sayılı Kanunu'nun 7. maddesinin 5. fıkrası uyarınca görev süresi dikkate alınarak ikramiye ödenmesi gerekirken aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği;

Ayrıca, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca davacının dava konusu işlem nedeniyle meydana gelen parasal hak kayıplarının idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ve tüm parasal hak kayıplarının 14/09/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.... sayılı kararının özeti:

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.

II-İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesine sözleşmeli er olarak görev yapmakta iken girdikleri sınav sonucunda başarılı olarak erbaşlığa geçiş yapan davacıların, sözleşmeli er olarak görev yaptıkları süre için ikramiye istemlerinin 6191 sayılı Sözleşmeli Er ve Erbaş Kanunu'nun 7. maddesinin 5. fıkrası kapsamında ikramiye alma hakları bulunmadığından bahisle reddi üzerine açılan davalarda verilen farklı nitelikteki kararların kesinleşmesi üzerine incelenen aykırılığın oluştuğu görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

1-6191 sayılı Sözleşmeli Er ve Erbaş Kanunu: Sosyal güvenlik ve mali haklar

MADDE 7 –

... (5) Kendi kusurları olmaksızın veya ilk sözleşmesini yahut müteakip sözleşme süresini bitirmesinden dolayı Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan sözleşmeli erbaş ve erlere, ayrıldıkları tarihteki 15.330 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarın, bu Kanuna ekli (2) sayılı Cetvelde hizmet yıllarına göre belirlenen oran ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır. Bu ödemeden, damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesilmez. ... İzin, sosyal haklar, tertip edilme ve kuvvet değiştirme

MADDE 8-

... (11) Kendi kusurları olmaksızın sözleşmesi feshedilenler ile kendi isteği ile sözleşmesini yenilemeyenler veya ayrılanlar, ilgili mevzuattaki şartları sağlamak şartıyla uzman erbaşlığa veya astsubaylığa başvurabilirler. Başvuruda bulunan sözleşmeli erbaş ve erlere yönetmelikte belirtilen esaslar dâhilinde öncelik verilir. (Ek: 13/7/2013-6496/4 md.) Sözleşmeli çavuşlar, uzman erbaşlığa uzman çavuş rütbesiyle başlarlar.

2- 08/06/2011 tarih ve 27958 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği: Uzman erbaşlığa ve astsubaylığa geçiş

MADDE 28 ‒ (1) Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu hükümlerine göre istihdam edilen personelden, kendi kusurları olmaksızın sözleşmesi feshedilenler ile kendi isteği ile sözleşmesini yenilemeyenler veya ayrılanlar ilgili mevzuattaki şartları sağlamak şartıyla, uzman erbaşlığa ve astsubaylığa başvurabilirler. En az üç yıl görev yapmış olanlar, müteakip sözleşme süresi içerisinde başvuru yapabilir.

Bu durumda olanların, başvurularının kabul edilmesi halinde uzman erbaşlığa geçenlerin veya astsubaylığa nasbedilenlerin sözleşmeleri kendiliğinden son bulur. Başvuruda bulunan sözleşmeli erbaş ve erlere nitelik belgeleri, görev yerleri, hizmet süresi, eğitim durumu, takdir ve ceza durumları dikkate alınarak öncelik verilir. (Ek cümle: RG-13/11/2014-29174) Sözleşmeli çavuşlar, mezuniyet kriterlerini sağlamak şartıyla uzman erbaşlığa uzman çavuş rütbesiyle başlarlar.

...

3-2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun:

Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu:

Madde 3/C- (Ek: 18/6/2014-6545/6 md.)

...

4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır:

...

c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.

...

5. (Değişik:17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Başvuruya konu olan kararlar arasındaki aykırılığı, sözleşmeli er veya erbaş olarak görev yapan kişilerin uzman erbaşlığa geçiş yapmaları halinde bu kişilere 6191 sayılı Sözleşmeli Er ve Erbaş Kanunu'nun 7. maddesinin 5. fıkrası kapsamında ikramiye ödenip ödenemeyeceği hususu oluşturmaktadır.

6191 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen 7. maddesinin 5. fıkrasında; kendi kusurları olmaksızın veya ilk sözleşmesini yahut müteakip sözleşme süresini bitirmesinden dolayı Türk Silahlı kuvvetlerinden ayrılan sözleşmeli erbaş ve erlere yapılacak ödeme hüküm altına alınmıştır.

Anılan hükümde, kusur ve sözleşme süresine ilişkin koşullar belirlenmekle birlikte kişilere ödeme yapılmasının temel koşulunun Türk Silahlı kuvvetlerinden ayrılmak olarak belirlendiği görülmektedir.

Somut uyuşmazlıkta ise, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde sözleşmeli er olarak görev yapan kişilerin uzman erbaşlık sınavında başarılı olmaları sonrasında bu statüye geçiş yapabilmeleri için mevcut sözleşmelerinin feshi ile Deniz Kuvvetleri Komutanlığı bünyesine uzman erbaş statüsüne nasbedilmeleri söz konusudur. Dolayısıyla bu kişilerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrıldıklarından söz edilemez.

Bu durumda, 6191 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 5. fıkrasında yer alan "ayrılma" koşulunun sözleşmeli er ve erbaşlıktan uzman erbaşlığa geçiş yapanlar açısından gerçekleşmediği anlaşıldığından, bu kişilere anılan hükümde yer alan ödemenin yapılmasının da mümkün olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Diğer yandan, sözleşme süresi bitmemesine rağmen sözleşmenin feshedilmesinde davacıların kusurunun bulunmadığı kabul edilse dahi yukarıda belirtildiği üzere temel koşul olan ayrılma koşulu sağlanmadığından bu hususun uyuşmazlıkların esasını etkiler yönü bulunmamaktadır.

Ayrıca, uzman erbaşlık sınavına girerek bu statüye geçiş hakkı tanınmasının, bir diğer deyişle sözleşmeli er ve erbaşların mevzuatta kendilerine verilen hakkı kullanmalarının, tek başına bu kişilere ödeme yapılması sonucunu doğurmayacağı da tabiidir.

KARŞI OY

X- Aykırılığın dava konusu işlemin iptali ile tüm parasal hak kayıplarının idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.