Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1425 K.2024/436

Dava konusu istem: Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik Bilim Dallarının Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesine alınmasına ilişkin ... tarih ve … sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 09/11/2022 tarih ve E:2018/6194, K:2022/6376 sayılı kararıyla, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 19/10/2015 tarih ve E:2013/4319, K:2015/3592 sayılı eksik inceleme nedeniyle verilen bozma kararına uyularak;

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi ile 2. fıkrası, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un Ek-14. maddesi ile Ek-1, Ek-2 ve Ek-3 sayılı çizelgeleri, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'nun 3. maddesi ile Üniversitelerde Akademik Teşkilat Yönetmeliği'nin 16. ve 17. maddelerine yer verildikten sonra,

İdari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olmasının hukukun genel ilkelerinden olduğu, bu ilkenin genel anlamda düzenleme veya işlem yapan idareyi, uyguladığı ve düzenleme yaptığı alanda, doğru ve anlamlı olgular ortaya koymaya ve denetim yapmaya zorladığı,

Diğer taraftan, idarelerin işlem tesis ederken Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açık ise de, bu takdir hakkının, serbestçe ve keyfi şekilde kullanılabilecek bir durumu ifade etmediği, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmesi gerektiği,

Bozma kararı üzerine Dairelerinin 31/01/2019 tarih ve E:2018/6194 sayılı ara kararı ile davalı idareden, "Tıp Fakültesi bulunan Üniversite Rektörlüklerine … günlü, … sayılı yazıyla bildirilen 2003 tarihli Yükseköğretim Genel Kurulu kararının, … gün ve … sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının, … gün ve … sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararı ve bu kararlar ile Anabilim Dalları ile bunlara bağlı bilim dallarının bağlılık ve teşkilatlanmasında ne gibi değişiklikler yapıldığının sorulmasına ve bu husus da ki tüm bilgi ve belgelerle birlikte yukarıda bahsedilen kararların aslı veya onaylı okunaklı örneklerinin gönderilmesinin istenilmesine," karar verildiği,

Ara kararı üzerine davalı idare tarafından verilen ve 25/04/2019 tarihinde kayda giren cevap dilekçesinde, 21/05/2009, 27/05/2010 ve 30/01/2003 tarihli yazıların gönderildiği ve başka bir açıklama yapılmadığının görüldüğü,

Dairelerinin 18/11/2021 tarihli ara kararı ile davalı idareden, "Tıbbi Genetik Anabilim Dalının ne zaman ayrı bir anabilim dalı olarak kabul edildiğinin sorulmasına, … tarih ve … sayılı Yükseköğretim Genel Kurul kararında önce, Temel Tıp Bilimleri Bölümüne bağlı anabilim dalları ve bilim dalları ile Dahili Tıp Bilimleri Bölümüne bağlı anabilim dalları ve bilim dallarının neler olduğu, … tarih ve … sayılı Yükseköğretim Genel Kurul kararı ile anabilim dalları ve bunlara bağlı bilim dallarının teşkilatlanmasında ne gibi değişikliklerin yapıldığının sorulmasına,

Davalı idarenin 21/05/2009 tarihli işleminin yargı kararıyla yürütmesinin durdurulması üzerine.

27/05/2010 tarihli dava konusu işlemle Tıbbi Genetiğin anabilim dalı olarak devam edip etmediği, anabilim dalı olarak devam etmiyor ise bir bilim dalı olarak Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı altında düzenlenip düzenlenmediğinin sorulmasına, Dava konusu 27/05/2010 tarihli işlemle anabilim dalları ve bunlara bağlı bilim dallarının teşkilatlanmasında ne gibi değişikliklerin yapıldığının sorulmasına, Dava konusu karar alınmadan önce, herhangi bir bilimsel çalışma veya raporun dikkate alınıp alınmadığı ve varsa buna dair raporların bir örneğinin istenilmesine," karar verildiği,

Söz konusu ara kararı üzerine davalı idare tarafından verilen ve 25/01/2022 tarihinde kayda giren cevap dilekçesinde; 19/05/2002 tarih ve 24790 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Tıpta Uzmanlık Tüzüğü ile Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı uzmanlık eğitimi süresinin yan dal eğitimi ile birlikte dört yıl olarak belirlendiği ve Dahiliye Tıp grubuna eklendiği,

Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 10/07/2003 tarihli toplantısında, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Temel Tıp Bilimleri Ana Bilim Dalı bünyesinde yer alan Tıbbi Genetik Bilim Dalının, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü bünyesinde Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalına dönüştürülmesi teklifi üzerine Üniversitelerarası Kurulun görüşü alınarak Dahili Tıp Bilimleri Bölümü altında Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı kurulmasının uygun görüldüğü,

21/05/2009 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında, Tıp Fakültelerindeki bölüm, ana bilim dalları ve bilim dallarının yeniden düzenlenmesine karar verildiği, bu kapsamda Dahili Tıp Bilimleri Bölümü bünyesinde Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı kurulabileceğinin belirtildiği,

27/05/2010 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında, 21/05/2009 tarihli karar hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilmesi nedeniyle, Tıp Fakültelerinin Dahili Tıp Bilimleri Bölümü bünyesinde yer alan Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalının Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesinde bilim dalı olarak yer almasına karar verildiği,

Yükseköğretim kurumlarının Tıp Fakülteleri bünyesinde yer alan bölüm, ana bilim dalları ve bilim dallarının yapılandırılmasının, Tıp-Sağlık Bilimleri Eğitim Konseyi, Üniversitelerarası Kurul ve Yükseköğretim Tıp Sağlık Komisyonunun görüşü alınarak yapıldığı hususlarına yer verildiği,

Buna göre, her ne kadar davalı idare tarafından … tarih ve … sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının yürütmesinin durdurulması ve akabinde iptali nedeniyle dava konusu kararın alındığı belirtilmiş ise de; Dairelerinin 27/06/2011 tarih ve E:2009/8235 K:2011/3357 sayılı kararında, düzenlemenin yapılmasına temel teşkil edecek bilimsel çalışma ya da rapor bulunmadığı, bilimsel gerekçelerin açıklanamadığının belirtildiği, davalı idarece herhangi bir bilimsel çalışma yapılmadan dava konusu işlemin tesis edildiği,

25/01/2022 tarihli ara kararı cevabında.

10/07/2003 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında, Üniversitelerarası Kurulun görüşü alınarak Dahili Tıp Bilimleri Bölümü altında Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı kurulmasının uygun görüldüğünün belirtildiği, aynı yazıda Dairelerinin 27/06/2011 tarih ve E:2009/8235 K:2011/3357 sayılı kararı nedeniyle Tıp Fakültelerinin Dahili Tıp Bilimleri Bölümü bünyesinde yer alan Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalının Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesinde bilim dalı olarak yer almasına karar verildiğinin belirtildiği,

ancak Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalının bilim dalına dönüştürülmesine ilişkin bilimsel ve hukuken kabul edilebilir gerekçelerin açıklanmadığı, Üniversitelerarası Kurulun görüşünün alınmadığı, bilimsel bir çalışma yapılmadığı ve rapor hazırlanmadığı, Tıbbi Genetik, Tıbbi Biyoloji, Moleküler Genetik ve Klinik Sitogenetik Ana Bilim ve Bilim Dalları oluşturulurken ve birbirleriyle ilişkilendirilirken herhangi bir çalışma yapılmadığı, alanında uzman kişilerce hazırlanan bir rapor bulunmadığının görüldüğü,

Bu nedenle, Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik, Moleküler Genetik gibi bilim dallarının Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesine alınmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararında hukuka uygunluk bulunmadığı,

Davalı idarece yargı kararı uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği belirtilmekte ise de; gerek önceki kararın ve gerekse iş bu kararın gerekçesinde, ana bilim dalının oluşturulması veya kaldırılması, bilim dalının birleştirilmesi veya ayrılmasına ilişkin kesin bir karar verilmediği, söz konusu kararların, bilimsel bir araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın ana bilim dalının oluşturulmasına, bilim dalının birleştirilmesine veya ayrılmasına karar verilemeyeceğine, söz konusu değişikliklere bilimsel araştırma ve kanaat ile kamu yararı ve eğitim ilkeleri dikkate alınarak karar verileceğine ilişkin olduğu görüldüğünden, dava konusu işlemin bu yönüyle de hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle,

dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, bozmadan önceki aşamada Dairece duruşma yapılmasına rağmen duruşmasız vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/12/2009 tarih ve E:2009/8235 sayılı yürütmenin durdurulması kararının uygulanması amacıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın esasa ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş; davalı idare tarafından ise savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Tıp Fakültelerinin Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalında; Tıbbi Biyoloji Bilim Dalı, Tıbbi Genetik Bilim Dalı, Sitogenetik Bilim Dalı ve Moleküler Genetik Bilim Dalı bulunmaktayken, Yükseköğretim Genel Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile Tıp Fakültesi bünyesinde yer alan bölüm, ana bilim ve bilim dallarının konuları incelenerek yeniden belirleme yapılmıştır. Bu karar ile, Tıp Fakültelerinin Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı altında Moleküler Biyoloji Bilim Dalına; Dahili Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı altında ise, Moleküler Genetik ile Klinik Sitogenetik Bilim Dallarına yer verilmiştir.

Yükseköğretim Genel Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının, Tıp Fakülteleri bünyesinde bulunan Temel Tıp Bilimleri Bölümüne bağlı Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalının genetik disiplinine ilişkin bilim dallarının, Dahili Tıp Bilimleri Bölümüne bağlı olarak kurulan Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalına aktarılmasına ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/12/2009 tarih ve E:2009/8235 sayılı kararıyla, "... alınan kararı hukuki bir zemine oturtacak,

idarenin takdir hakkını ve düzenleme yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri uyarınca kullandığını ortaya koyacak bilimsel gerekçenin bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık görülmemiştir." gerekçesiyle söz konusu kararın dava konusu kısmının yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anılan yargı kararının uygulanması amacıyla tesis edilen Yükseköğretim Genel Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik Bilim Dallarının Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesine alınmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiç bir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrasında ise; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye ve eylemde bulunmaya mecburdur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bir düzenleyici işlemin yargı yerince yürütmesinin durdurulması veya iptal edilmesi, düzenlemeyi tesis edildiği tarihten itibaren hukuk aleminden kaldırsa da, bu hukuki durum; o düzenleyici işlemden önceki düzenlemenin kendiliğinden yürürlüğe girmesi sonucunu doğurmaz. İdarece, yargı kararının gerekçeleri dikkate alınarak yeni düzenleme yapılabileceği gibi eski düzenlemenin de yeniden yürürlüğe konulmasına hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Uyuşmazlıkta; Tıp Fakültelerinin Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalında; Tıbbi Biyoloji Bilim Dalı, Tıbbi Genetik Bilim Dalı, Sitogenetik Bilim Dalı ve Moleküler Genetik Bilim Dalı bulunmaktayken, Yükseköğretim Genel Kurulunun 21/05/2009 tarih ve 10 sayılı kararı ile Tıp Fakültesi bünyesinde yer alan bölüm, ana bilim ve bilim dalları yeniden belirlenmiş ve bu karar ile Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı altında Moleküler Biyoloji Bilim Dalına; Dahili Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı altında ise, Moleküler Genetik ile Klinik Sitogenetik Bilim Dallarına yer verilmiştir.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/12/2009 tarih ve E:2009/8235 sayılı kararı ile, dava konusu işlemi hukuki bir zemine oturtacak, idarenin takdir hakkını ve düzenleme yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri uyarınca kullandığını ortaya koyacak bilimsel gerekçenin bulunmadığı gerekçesiyle, Yükseköğretim Genel Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının yürütmesinin durdurulmasına hükmedilmiş ve söz konusu yargı kararı ile ortaya çıkan hukuki boşluğun doldurulması amacıyla tesis edilen Yükseköğretim Genel Kurulunun dava konusu … tarih ve … sayılı kararı ile Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik Bilim Dallarının Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesine alınmasına karar verilmiştir.

Dava konusu kararın uygulanmasında yaşanılan tereddütlerin giderilmesi amacıyla tesis edilen Yükseköğretim Genel Kurulunun açıklayıcı nitelikteki … tarih ve … sayılı kararında ise; dava konusu kararın, … tarih ve … sayılı kararın tesisinden önceki hukuki duruma dönüş anlamına geldiği belirtilmiştir.

Bu durumda, Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/12/2009 tarih ve E:2009/8235 sayılı yürütmenin durdurulması kararının, Yükseköğretim Genel Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının bilimsel dayanağının bulunmadığı gerekçesine dayandığı ve bu gerekçenin Yükseköğretim Genel Kurulunun anılan kararından önceki düzenlemeyi sakatlamadığı anlaşılmakta olup, söz konusu yargı kararı üzerine davalı idarece tekrar yürürlüğe konulan eski düzenlemenin hukukiliğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Kanun'un verdiği yetki çerçevesinde tesis edilen, yıllarca davalı idarece uygulanarak istikrar kazanan ve değişmesi gerektiği yönünde ortada bilimsel bir veri de bulunmayan Tıbbi Biyoloji, Tıbbi Genetik, Sitogenetik ve Moleküler Genetik Bilim Dallarının Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı bünyesinde yer almasına ilişkin düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacı temyize konu Daire kararını vekalet ücreti yönünden temyiz etmekte ise de, Kurulumuzun bozma kararı üzerine Dairece yeniden bir karar verileceğinden, bu aşamada vekalet ücreti yönünden temyiz incelemesi yapılmasına gerek görülmemiştir.

KARŞI OY

X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.