Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1493 K.2023/1429

2-… Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesinin 29/12/2022 tarih ve E:2021/10798, K:2022/12377 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Elazığ, Erzurum ve Rize illerinde meydana gelen ve genel hayata etkili kabul edilen bazı afetler nedeniyle hak sahibi olan afetzedelerin kalıcı barınma ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, ekli listede bulundukları yer ile ada ve parsel numaraları gösterilen taşınmazların Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 12/11/2021 tarih ve 31657 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/11/2021 tarih ve 4761 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın, Rize ili, Çayeli ilçesi, Kaptanpaşa Köyü, 202 ada, 18 parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 29/12/2022 tarih ve E:2021/10798, K:2022/12377 sayılı kararıyla;

Dava konusu taşınmaza el konulmasına karar verilmesi istemiyle. Asliye Hukuk Mahkemesinin E:. Değişik İş sayılı dosyasında açılan davada, anılan Mahkemenin … tarih ve E:. Değişik İş, K:… sayılı kararıyla.

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı vekili tarafından verilen 03/03/2022 havale tarihli dilekçeyle dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasından vazgeçildiğinden vazgeçme doğrultusunda gerekli kararın verilmesinin talep edildiği ve dilekçe ekinde İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısının sunulduğu, yazı içeriğinde dava konusu taşınmazın kamulaştırma işleminden vazgeçildiği hususunun belirtildiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiği, öte yandan Dairelerinin 24/03/2022 tarih ve 2021/10798 sayılı ara kararıyla;

dava konusu taşınmazın acele kamulaştırma işleminden vazgeçilip geçilmediğinin sorulması üzerine, davalı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından verilen 11/04/2022 tarihli ara kararı cevabında; dava konusu taşınmazın kamulaştırma işleminden vazgeçildiğinin bildirilerek kamulaştırma işleminden vazgeçildiğine dair … tarih ve … sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı olurunun sunulduğu,

Diğer taraftan, dava konusu taşınmazın kamulaştırma işleminden vazgeçildiğine dair Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı "Olur" yazısında ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığının Dairelerinin ara kararına cevap yazısında, dava konusu taşınmazda yapılacak konutların ihalesinin yapıldığı ancak henüz etüt proje işlemlerine (halihazır imar planına esas jeolojik-jeoteknik etüd raporu, zemin etüdü vb.) başlanılamadığı hususuna yer verilmiş olup, hak sahibi kabul edilen afetzede ailelere konut yapılması için yer seçiminde Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 03/05/2013 tarih ve 3003 sayılı Genelgesi'nde öngörülen sıralamaya uyulduğuna,

bu kapsamda bedelsiz arsa ve arazi temin edilemediğinin Yer Seçimi Komisyonu tarafından raporlanmasının ardından kamulaştırma yoluna başvurulduğuna, anılan Genelge'de yeni yerleşim yerlerinin tespiti sırasında uyulması öngörülen inceleme ve araştırmaların yapılmış olduğuna, bu kapsamda taşınmazın daha önce sel felaketinden etkilendiğine dair fotoğraf ve kamera görüntülerinin idareye sunulmuş olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu taşınmazın afet tehlikesi olmayan bir alanda bulunduğunun tespitine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığının görüldüğü,

Bu durumda; davalı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı "Olur"uyla davaya konu taşınmazın kamulaştırma işleminden vazgeçilmiş ise de; dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nda yer verilen anılan taşınmaz yönünden, dava konusu işlemi tesis eden Cumhurbaşkanlığı tarafından dava konusu işlemin geri alınmadığı, dava konusu işlemin kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak ve ilgilli mevzuatta öngörülen inceleme ve araştırmalar yapıldıktan sonra tesis edildiği hususunun idarece ortaya konulamadığı dikkate alındığında, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nda hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin uyuşmazlığa konu parsele ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idareler tarafından, kamulaştırma işleminden vazgeçildiği göz önünde bulundurulduğunda, vazgeçme "olur"undan sonra dava konusu işlemin uygulanabilirliği kalmadığı, bu durumda konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği; öte yandan, meydana gelen sel ve heyelan afeti sonrasında Rize'de konutları yıkılan veya ağır derecede hasar gören afetzedelerin büyük çoğunluğunun yaşamlarını konteyner veya çadırlarda sürdürdüğü,

kış şartları da göz önünde bulundurulduğunda hak sahibi afetzedelerin konutlarının ivedilikle yapılması gerektiği, bedelsiz temin edilebilecek uygun nitelikte taşınmazın bulunamaması sebebiyle dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasına karar verildiği, olayda acelelik halinin bulunduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Elazığ, Erzurum ve Rize illerinde meydana gelen ve genel hayata etkili kabul edilen bazı afetler nedeniyle hak sahibi olan afetzedelerin kalıcı barınma ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, ekli listede bulundukları yer ile ada ve parsel numaraları gösterilen taşınmazların Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiş, acele kamulaştırmaya ilişkin 12/11/2021 tarih ve 31657 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/11/2021 tarih ve 4761 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın, Rize ili, Çayeli ilçesi, Kaptanpaşa Köyü, 202 ada, 18 parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Hukukunun genel ilkelerinden olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca, bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul kurallarının aynı işlemin geri alınması ve kaldırılması işlemlerinde de aynen uygulanması yani bir işlem hangi usule uyularak tesis edilmişse aynı usule uyularak geri alınması veya kaldırılması gerekmektedir.

İptal davasının konularından birini oluşturan bireysel idari işlemler, belli kişiler üzerinde yeni bir hukuki durum yaratma veya değiştirme gibi sonuçlar doğurmakta olup, işlemi tesis eden idarece geri alınıncaya, kaldırılıncaya, değiştirilinceye veya düzeltilinceye ya da görevli ve yetkili yargı merciince bu işlemler iptal edilinceye kadar hukuki geçerliliğini korumaktadır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmaza el konulmasına karar verilmesi istemiyle … Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… Değişik İş sayılı dosyasında açılan davada, anılan Mahkemenin … tarih ve E:… Değişik İş, K:… sayılı kararıyla; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı vekili tarafından verilen 03/03/2022 havale tarihli dilekçeyle dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasından vazgeçildiğinden vazgeçme doğrultusunda gerekli kararın verilmesinin talep edildiği ve dilekçe ekinde İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısının sunulduğu, yazı içeriğinde dava konusu taşınmazın kamulaştırma işleminden vazgeçildiği hususunun belirtildiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Öte yandan Danıştay Altıncı Dairesinin 24/03/2022 tarihli ara kararıyla; dava konusu taşınmazın acele kamulaştırma işleminden vazgeçilip geçilmediğinin sorulması üzerine, davalı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından verilen 11/04/2022 tarihli ara kararı cevabında; dava konusu taşınmazın kamulaştırma işleminden vazgeçildiğinin bildirilerek kamulaştırma işleminden vazgeçildiğine dair … tarih ve … sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı olurunun sunulduğu anlaşılmaktadır.

Davalı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının … tarih ve … sayılı oluruyla davaya konu taşınmazın kamulaştırma işleminden vazgeçilmiş ise de; anılan olurun dava konusu acele kamulaştırma işlemini ortadan kaldırıcı nitelikte olmadığı, yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca, davacıya ait taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin dava konusu işlemi tesis eden Cumhurbaşkanlığı tarafından dava konusu işlemin geri alınmadığı, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuk aleminde varlığını sürdürdüğü anlaşılmaktadır.

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı "olur"uyla davaya konu taşınmazın kamulaştırma işleminden vazgeçilmiş ise de; dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nda yer verilen anılan taşınmaz yönünden, dava konusu işlemi tesis eden Cumhurbaşkanlığı tarafından dava konusu işlemin geri alınmadığı dikkate alındığında, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın uyuşmazlığa konu parsele ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptali yolundaki Daire kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.