Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1520 K.2024/2739

2-...Birliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/10/2022 tarih ve E:2021/5040, K:2022/6066 sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması davacılar tarafından istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 24/11/2020 tarih ve 31314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2021 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Seri davalarda ücret" başlıklı 22. maddesinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/10/2022 tarih ve E:2021/5040, K:2022/6066 sayılı kararıyla; Anayasa'nın 2., 138. maddesinin 4. fıkrası; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrası ile 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Avukatlık ücreti" başlıklı 164. maddesi, "Avukatlık ücret tarifesinin hazırlanması" başlıklı 168. maddesine yer verilerek,

02/01/2019 tarih ve 30643 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2019 Yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Seri davalarda ücret" başlıklı 22. maddesinde.

"İhtiyari dava arkadaşlığının bir türü olan seri davalar ister ayrı dava konusu yapılsın ister bir davada birleştirilsin toplamda onbeş dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam avukatlık ücretine, toplamda altmış dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %60’ı oranında avukatlık ücretine, toplamda yüzelli dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %50’si oranında avukatlık ücretine, toplamda yüzelliden fazla açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %30’u oranında avukatlık ücretine hükmedilir.

Duruşmalı işlerde bu şekilde avukatlık ücretine hükmedilmesi için dosyaya ilişkin tüm duruşmaların aynı gün aynı mahkemede yapılması gerekir." düzenlemesine yer verilmiş olup, bu düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada, Dairelerinin 30/05/2019 tarih ve E:2019/145 sayılı kararı ile,

"... getirilen düzenleme ile onbeş olarak belirlenen ilk kademeye kadar pratikte seri olarak özellikle idari yargıda çok az dava bulunduğu göz önüne alındığında, getirilen bu düzenlemenin esasen uygulanabilirliğinin pek az olacağı, diğer taraftan, toplamda altmış dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %60’i oranında avukatlık ücretine hükmedileceği yolundaki düzenleme ile seri davalarda harcanan emek ve çabanın oldukça üstünde avukatlık ücretine hükmedilerek taraflara ölçüsüz bir yükümlülük getirilmesine yol açılacağı kuşkusuzdur.

Bu nedenle, kademelendirmenin gerek dosya sayısı açısından gerekse hükmedilecek ücretin oranı açısından başta usul ekonomisi olmak üzere, pratikteki uygulamalara ilişkin istatistiksel verilerin de hesaba katılmasıyla, belirtilen ilkeler ve gerçekte avukatın hukuki yardımının karşılığı oranı göz önüne alınarak makul bir şekilde yapılması gerekirken, seri davalarda ilk olarak 15'ten başlar şekilde ve tam ücretin %60'i oranında avukatlık ücretine hükmedileceği şeklindeki düzenleme, hukuka ve hak arama özgürlüğüne aykırı olduğundan" yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verildiği,

24/11/2020 tarih ve 31314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2021 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Seri davalarda ücret" başlıklı 22. maddesinde ise, "İhtiyari dava arkadaşlığının bir türü olan seri davalar ister ayrı dava konusu yapılsın ister bir davada birleştirilsin toplamda on dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam avukatlık ücretine, toplamda elli dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %50’si oranında avukatlık ücretine, toplamda yüz dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %40’ı oranında avukatlık ücretine,

toplamda yüzden fazla açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %25’i oranında avukatlık ücretine hükmedilir. Duruşmalı işlerde bu şekilde avukatlık ücretine hükmedilmesi için dosyaya ilişkin tüm duruşmaların aynı gün aynı mahkemede yapılması gerekir." kuralına yer verildiği,

Davacılar vekili Av. ... tarafından işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılan davalarda, ... Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesince dava konusu Tarife maddesi uygulanarak işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılan 11 adet davanın seri dava kapsamında görülüp İş Mahkemesince takdir edilen vekalet ücretinin oranı yönünden davalı işverenin istinaf isteminin kabul edilerek %50 oranında vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesi üzerine, Tarife düzenlemesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,

Davacılar tarafından, Tarife'nin 22. maddesinde yer alan seri dava kavramının kanunlarda herhangi bir tanımının yapılmadığı, seri davaların, ihtiyari dava arkadaşlığının bir türü olarak açıklanmış olmasının hukuki belirlilik ilkesine aykırı olduğu, nitekim ihtiyari dava arkadaşlığında tüm davaların birbirinden bağımsız olarak açıldığı ve her bir dava yönünden ayrı ayrı yargılama giderlerine hükmedildiğinin iddia edildiği,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 57. maddesinde ihtiyari dava arkadaşlığına ilişkin düzenlemelere yer verildiği, Kanun'da, davacılar ile davalılar arasında dava konusu olan hak veya borcun elbirliği mülkiyeti dışındaki bir sebeple ortak olması, ortak bir işlemle herkes hakkında hak doğmuş ve yükümlülük altına girilmiş olması ve davaların temelini oluşturan olay ve hukuki sebeplerin aynı veya birbirine benzer olması durumlarında ihtiyari dava arkadaşlığı durumunun gerçekleşebileceğinin belirtildiği, ilgili madde gereğince ihtiyari dava arkadaşlığı durumunda, ilgili kişiler birlikte dava açabilecekleri gibi bu kişilere karşı da birlikte dava açılabileceği,

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin “Seri davalarda ücret” kenar başlıklı 22. maddesinde ise seri davanın, ihtiyari dava arkadaşlığının bir türü olarak tanımlandığı,

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ndeki seri davalarda karşı taraf vekalet ücretinin, Avukatlık Kanunu'nun verdiği yetkiye istinaden ve 6100 sayılı Kanun'un 57. maddesinde düzenlenen “ihtiyari dava arkadaşlığı” kapsamında düzenlendiği ve hukuka uygun olduğunun anlaşıldığı,

Diğer yandan, dava konusu Tarife düzenlemesinin kademeli ücret uygulaması yönünden, Dairelerinin, kademelendirmenin gerek dosya sayısı açısından, gerekse hükmedilecek ücretin oranı açısından; başta usul ekonomisi olmak üzere, pratikteki uygulamalara ilişkin istatistiksel verilerin de hesaba katılmasıyla, belirtilen ilkeler ve gerçekte avukatın hukuki yardımının karşılığının göz önüne alınarak, makul bir şekilde yapılması gerektiği yönündeki kararları da dikkate alınarak belirlendiği anlaşıldığından, düzenlemenin bu kısımlarında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

Davacılar tarafından, dava konusu Tarife maddesinde, avukatlık hizmetinin karşılığı olarak 10 dosya için 10 tam vekalet ücreti alınırken, 11. dosyadan itibaren vekalet ücretinin yarı yarıya düşürülmesinin Anayasa'nın 18. maddesinde yer alan zorla çalıştırma yasağına ve ücrette adaletin sağlanması hususunda Devlete pozitif yükümlülük yükleyen 55. maddesine aykırı olduğunun iddia edildiği,

Dava konusu düzenlemede, seri davalarda karşı taraf vekalet ücretinin, kademelendirme yapılırken baz alınan dosya sayısına ilişkin ödenecek vekalet ücretinin, avukatın hukuki yardımı ve harcadığı emek ve mesaisi dikkate alınarak sabit kalması gerekirken, yani "toplamda elli dosyaya kadar açılan seri davalarda" ifadesinden sonra gelmek üzerine, "ilk on dosyadan sonra gelen" ifadesine, "toplamda yüz dosyaya kadar açılan seri davalarda" ifadesinden sonra gelmek üzerine, "ilk elli dosyadan sonra gelen" ifadesine, "toplamda yüzden fazla açılan seri davalarda" ifadesinden sonra gelmek üzerine, "ilk yüz dosyadan sonra gelen" ifadesine yer verilmesi gerekirken, bu husus gözardı edilerek yapılan düzenlemenin, eksik düzenleme sebebiyle iptaline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle,

Dava konusu Tarife'nin "Seri davalarda ücret" başlıklı 22. maddesinde, "toplamda elli dosyaya kadar açılan seri davalarda" ifadesinden sonra gelmek üzerine, "ilk on dosyadan sonra gelen" ifadesine, "toplamda yüz dosyaya kadar açılan seri davalarda" ifadesinden sonra gelmek üzerine, "ilk elli dosyadan sonra gelen" ifadesine, "toplamda yüzden fazla açılan seri davalarda" ifadesinden sonra gelmek üzerine, "ilk yüz dosyadan sonra gelen" ifadesine yer verilmeyerek eksik düzenleme yapılması sebebiyle iptaline, düzenlemenin diğer kısımları yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, seri dava kavramının kanunlarda herhangi bir tanımının yapılmadığı, idarenin düzenleme yetkisinin türevsel nitelikte olduğu, dolayısıyla önceden kanunla düzenlenmemiş bir alanda idare tarafından ilk elden düzenleme yapılamayacağı, bu nedenle dava konusu düzenlemenin normlar hiyerarşisine aykırılık oluşturduğu; dava konusu düzenlemede, seri davaların ihtiyari dava arkadaşlığının bir türü olarak açıklanmış olmasının hukuki belirlilik ilkesine aykırı olduğu,

nitekim ihtiyari dava arkadaşlığında tüm davaların birbirinden bağımsız olarak açıldığı ve her bir dava yönünden ayrı ayrı yargılama giderlerine hükmedildiği dikkate alındığında, dava konusu Tarife maddesi ile ihtiyari dava arkadaşlığının bir türü olarak seri dava tanımlaması yapılmasının hukuka uygun olmadığı; vekalet ücretinin belirlenmesinde avukatların gösterdiği emek ve çabanın, uyuşmazlığın niteliğinin ve çözüme kavuşturulma şeklinin dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idarelerden Türkiye Barolar Birliği tarafından, istemlerin reddi gerektiği savunulmuş, Adalet Bakanlığı tarafından ise savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının temyize konu kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.