Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1530 K.2024/171

Dava konusu istem: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) … tarih ve … sayılı kararında yer alan "Dağıtıcı lisansı sahipleri, düzenleyecekleri finansal promosyonlardan kaynaklı maliyetlerinin toplamda en fazla binde bir (%o1)'lik kısmını, bu promosyonlara katılan bayilerden talep edebilir." ibaresinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 20/12/2022 tarih ve E:2021/4451, K:2022/4862 sayılı kararıyla; Davalı idarenin usule ilişkin itirazı geçerli görülmemiş,

Mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, petrolün (doğrudan veya işlenerek) ve sıvılaştırılmış petrol gazlarının güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesinin amaçlandığı,

petrol piyasası ve LPG piyasası faaliyetlerinin güven ve istikrar içerisinde geliştirilerek sürdürülmesi amacıyla, tüketicinin ve piyasa taraflarının çıkar ve beklentileri ile kamu politikalarının ilkelerini ortak paydada buluşturacak, şeffaf, eşitlikçi ve verimli bir işleyişi sağlayacak, rekabet kurallarına uygun, güvenli ve istikrarlı bir yapının kurulmasının hedeflendiği, Kurumun Kanun'da tanınan yetkiler dahilinde faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi konusunda düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu,

dağıtıcıların, bayilerin katılımıyla gerçekleştirdikleri promosyon kampanyası hakkında bayilerini, promosyon kampanyasının maliyetine ilişkin belgelerle birlikte şeffaf, açık bir şekilde bilgilendireceği, bayilerin kampanyalara katılımının ihtiyarî olduğunun anlaşıldığı,

Her ne kadar bayilerin promosyon uygulamasına katılmaya zorlanamayacağı kurala bağlanmış ise de, akaryakıt sektöründe ticari hayatın olağan akışı içerisinde bayilerin, dağıtıcılara göre kâr marjlarının daha düşük olması, olası zararlar karşısında ekonomik büyüklük açısından dağıtıcılara göre dezavantajlı konumda olmaları ve sektörün niteliği gereği dağıtıcılara bağlı olarak çalışmaları nedeniyle promosyon uygulamalarına katılım noktasında gerçek anlamda bir serbestlik içerisinde hareket edemediklerinin kabulü gerektiği,

Dava konusu düzenlemenin, artan kredi kartı komisyon oranlarına bağlı olarak bayiler tarafından gelen başvurular üzerine, petrol piyasasında faaliyette bulunan dağıtıcı ve bayilik lisansı sahiplerinin piyasa faaliyetlerini güvenli ve ekonomik olarak, rekabet ortamı içerisinde eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürebilmelerini teminen rekabetin sadece akaryakıt fiyatları üzerinden yapılmasının, bayilerin piyasada zorlanmalarına yol açabilecek ek yüklere katlanmamalarının ve piyasa faaliyetlerinin sürdürülebilirliğini temin ederek ve uzun vadede tüketici faydası da dahil olmak üzere toplam faydanın arttırılması gerekçeleriyle getirildiğinin anlaşıldığı,

Bu itibarla, petrol ve sıvılaştırılmış petrol gazı piyasası faaliyetlerine ilişkin her türlü düzenlemeleri yapmak ve yürütülmesini sağlamak ile görevli ve yetkili Kurul'un, söz konusu ürünlerin güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi amacıyla, finansal promosyon maliyetlerinin orantısız bir şekilde bayilere yansıtılmasını önlemek, piyasanın işleyişi ve bayi ile dağıtıcı arasındaki nimet-külfet dengesinin korunmasını gözetmek suretiyle, dağıtıcı lisansı sahiplerinin,

düzenleyecekleri finansal promosyonlardan kaynaklı maliyetlerinin toplamda en fazla binde bir (%o1)'lik kısmını, bu promosyonlara katılan bayilerden talep edebileceğine ilişkin dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, temyize konu kararda ileri sürdükleri iddialarının gereği gibi karşılanmadığı, Dairenin 25/05/2021 tarih ve E:2019/4195, K:2021/1852 sayılı iptal kararının uygulanmaması sonucunu doğuran düzenlemenin salt bu nedenle hukuka aykırı olduğunun kabulü gerektiği, 5015 ve 5307 sayılı Kanun'larda petrol veya LPG piyasasında promosyon faaliyetlerinin maliyetine ilişkin bir sınırlama öngörülmediği, davalı idarenin sözleşme özgürlüğüne müdahale ederek yetkisini aştığı, kararın serbest ve rekabetçi piyasa işleyişine müdahale ederek Anayasa ile koruma altına alınan girişim özgürlüğünü engellediği,

5015 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle, petrol piyasasında faaliyet gösteren tarafların hak ve yükümlülükleri arasında bir denge gözetildiği, dava konusu karar bu dengeyi göz ardı ettiğinden üst norma aykırı olduğu, davalı idarenin, piyasa oyuncuları arasındaki anlaşmalar çerçevesinde uygulamaya konulan promosyonların maliyetini kimin ne kadar üstleneceğini belirleyebilme hususunda bir takdir yetkisi bulunmadığı, mevzuatta düzenleyici kurumların yetkisinin yönlendirme ve denetimle sınırlandırıldığı, sektörde promosyona dayanan rekabetin Rekabet Kurumunun isteği üzerine hazırlanan Akaryakıt Sektör Raporu'nda da açıkça ortaya konulduğu,

akaryakıt satışlarında fiyat rekabetinin dağıtıcılarca düzenlenen kampanyalar aracılığıyla devam ettiğinin tespit edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan, … tarih ve … sayılı Petrol ve LPG Piyasalarında Uygulanan Promosyonlar Hakkında Kurul Kararının iptali istemiyle açılan davada, anılan kararda yer alan "Dağıtıcı lisansı sahipleri düzenleyecekleri finansal promosyonlara ilişkin herhangi bir maliyeti bayilerine yansıtamaz." ibaresinin iptaline ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesinin 25/05/2021 tarih ve E:2019/4195, K:2021/1852 sayılı kararının söz konusu kısmının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/05/2022 tarih ve E:2021/2935, K:2022/1895 sayılı kararı ile bozulduğu görülmüştür.