Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1536 K.2024/653

Dava konusu istem: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından kısa vadeli avanslar için 21 Haziran 2013-31 Aralık 2016 tarihleri arasında Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğler ile ilan edilen faiz oranlarının iptali

istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 24/11/2022 tarih ve E:2018/2463, K:2022/5476 sayılı kararıyla;

Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş,

1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrası, ''Temel görev ve yetkiler'' başlıklı 4. maddesi, "Türk parasının istikrarını korumaya ilişkin görev ve yetkiler" başlıklı 39. maddesi, "Senet ve vesikaların reeskonta ve avansa kabulü" başlıklı 45. maddesi, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni Faiz" başlıklı 1. maddesi ve "Temerrüt Faizi" başlıklı 2. maddesine yer verilerek,

Anayasa'nın, dava konusu Tebliğlerin yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan haliyle 124. maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verildiği,

Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabildikleri,

Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeninin, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içerdiği ve her normun geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan aldığı, normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği,

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından, vadesine en çok üç ay kalan senetler karşılığında yapılacak avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranlarının; 21/06/2013 tarihinde yıllık %11, 27/12/2013 tarihinde yıllık % 11,75, 14/12/2014 tarihinde yıllık %10,50 ve 31/12/2016 tarihinde yıllık %9,75 olarak tespit edildiği ve aynı tarihli Resmi Gazete nüshalarında yayımlanan Tebliğler aracılığıyla ilan edildiği, davacı tarafından işbu faiz oranlarının iptalinin istenildiği,

Temel amacı fiyat istikrarını sağlamak olan davalı Bankanın, bu amaçla para politikasını tek yetkili ve sorumlu sıfatıyla uygulamak ve bu politikanın araçlarını doğrudan belirlemek, bu kapsamda reeskont ve avans işlemleri yapmak, ticari bankalar tarafından verilecek ticari senetler karşılığında esaslarını bizzat belirleyeceği çerçevede reeskont kredisi veya avans vermek, kendi işlemlerinde uygulayacağı reeskont ve avans faiz oranlarını ilan etmek ile görevli ve yetkili olduğu hususunda duraksama bulunmadığı,

Buna göre, davalı Banka tarafından, 21 Haziran 2013-31 Aralık 2016 tarihleri arasında kendi işlemlerinde uygulayacağı avans faiz oranlarının; fiyat istikrarını sağlamak, enflasyon beklentilerini kontrol altına almak amaçlarıyla, mevcut ekonomik ve mali veriler ile beklenti ve öngörüler dikkate alınmak suretiyle belirlenmesine yönelik dava konusu Tebliğlerde, yukarıda aktarılan 1211 sayılı Kanun'un vermiş olduğu görev ve yetki kapsamında tesis edilmesi sebebiyle hukuka ve normlar hiyerarşisi prensibine aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idarenin kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranına ilişkin takdir yetkisini kullanırken ekonomik gerçeklere ve piyasa verilerine aykırı olarak ve keyfi bir şekilde kullandığı, dava konusu oranların yürürlükte olduğu dönemdeki mevduat faiz oranları ve ticari faiz oranlarının daha yüksek olduğu, davalı idarenin alacaklının ve borçlunun mülkiyet ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.