Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1542 K.2024/1006

Dava konusu istem: Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından yayımlanan ve tüm TRT teşkilatına gönderilen ... tarih ve ... sayılı duyurunun 9. maddesinde yer alan "Asılacak her türlü materyal, merkezde Koruma ve Güvenlikten Sorumlu Müdürlük yetkililerince, taşra teşkilatlarımızda Destek Hizmetlerinden Sorumlu Müdür Yardımcılığı yetkilileri tarafından kontrol edildikten sonra asılabilecektir." ibaresinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 26/10/2022 tarih ve E:2022/5608, K:2022/4769 sayılı kararıyla;

Dairelerinin dava konusu işlemin iptaline iişkin 07/06/2021 tarih ve E:2018/4884, K:2021/3025 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/04/2022 tarih ve E:2022/191, K:2022/1197 sayılı kararıyla bozulmasına karar verildiği,

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların İdari Dava Daireleri Kurulunca temyizen inceleneceğinin hükme bağlandığı; 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştay dava dairelerine, ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyizen bozulması halinde ısrar olanağı tanınmadığından anılan bozma kararına uyularak;

Anayasa'nın 51. ve devamı maddelerinde güvence altına alınan "sendika hakkı"nın, çalışanların ve çalıştıranların sadece istedikleri sendikaları kurmaları ve bunlara üye olmaları yönünde bir hakla sınırlı kalmadığı; aynı zamanda oluşturdukları tüzel kişiliklerin varlığının ve bu tüzel kişiliklerin kendine özgü faaliyetlerinin de garanti altına alınmasını içerdiği, üyelerinin ekonomik, sosyal ve kültürel ortak menfaatlerini korumak ve geliştirmek amacıyla kurulan sendikalar ve bunların üst kuruluşlarının serbestçe sendikal faaliyetlerde bulunabilmesinin ... sendika hakkının gereklerinden olduğu (AYM, E:2014/177, K:2015/49, 14/05/2015),

Somut uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin 9. maddesi ile davalı idarenin hizmet binaları içinde asılacak her türlü afiş, broşür ve sair materyalin yetkili personel tarafından kontrol edilmesinin ardından asılmasının tüm teşkilata duyurulduğunun görüldüğü,

Davacı tarafından, bu düzenlemenin "sendika hakkı"nı ihlal eder nitelikte olduğu ileri sürüldüğünden, uyuşmazlık bu husus yönünden değerlendirildiğinde;

İdarelerin, üst hukuk normlarına aykırı olmamak şartıyla, kendi iç işleyişi ve düzeninin sağlanması amacıyla düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu, yapılan bu düzenlemelerin üst hukuk kurallarının amacını, kapsamını, konusunu ve sınırlarını aşmaması ve temel hak ve hürriyetleri ihlal eder nitelikte olmaması gerektiği,

Söz konusu yazının davalı Kurumun merkez ve taşra teşkilatlarında sendika, vakıf, dernek, sivil toplum kuruluşları, firmalar vs. tarafından ürün tanıtımı, el ilanı, broşür, bildiri, afiş vb. materyal dağıtımı ve asılması ile ilgili faaliyetlerde uygulanacak kural ve esasları belirlemek amacıyla tesis edildiği, yazının dava konusu edilmeyen diğer maddelerinde, sendikal faaliyetler konusunda ayrı düzenlemeler yapıldığı, dava konusu maddenin ise doğrudan ve yalnızca sendikal faaliyete yönelik olmadığı, asılacak materyalin kontrolünün, hizmet binasının asayiş ve güvenliğinin sağlanması, bina içerisinde huzur ve sükunun bozulmaması amacına hizmet ettiğinin anlaşıldığı,

Bu haliyle dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı gibi temel hak ve hürriyetlerden olan sendika hakkını ihlal eder veya bu hakka müdahale niteliğinde bir yönün de bulunmadığı,

Diğer yandan, davalı idare tarafından dava konusu düzenleme dayanak alınarak tesis edilecek işlemlerin veya uygulamaların, üst hukuk normlarına aykırı olması veya sendika hakkını ihlal eder nitelikte sonuçlar doğurması halinde bu işlemlerin ayrıca dava konusu edilebileceğinin de tabii olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, söz konusu duyuruda yer alan birtakım düzenlemeler sendikal faaliyetleri engellemenin yolunu açabilecek hükümler ihtiva ettiğinden, bunların sendikal faaliyetlere müdahale niteliği taşıdığı, yapılan düzenleme ile amaçlananın Kanunlar ve uluslararası sözleşmeler ile sendikalara tanınan hakların ortadan kaldırılmaya çalışılması olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkün olduğu belirtilmiş; 4. fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." denilmiş; 50. maddesinin 4. fıkrasında ise, Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu kararı; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/04/2022 tarih ve E:2022/191, K:2022/1197 sayılı bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır.