Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2114 K.2024/1364

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin ''korunması gerekli kültür varlığı'' şerhinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun... tarih ve ... sayılı işleminin ve bu kararın tebliğine dair Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden:

Dava dosyasının ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazın ...

İlçesi-Tarihi Yarımada Kentsel ve Tarihi Sit alanı içinde 3. Derece Koruma Bölgesinde korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli bir taşınmaz olduğu, korunması gereken kültür varlığı şerhinin bulunduğu parsel üzerinde yer alan ahşap evin, 19/02/2006 tarihinde çıkan yangın sonucu yok olduğu ve Belediye tarafından enkazının kaldırıldığı, keşif mahallinde yapılan incelemede de, parselde herhangi bir yapı kalıntısının olmadığının tespit edildiği, davaya konu parselde fiili durumda olmayan, ancak karara esas tescil fişinde iki cepheden görseli bulunan yapı ve yapının bulunduğu kentsel alan özellikleri irdelendiğinde;

davaya konu parselin bulunduğu alanın tarihi yarımada olarak nitelendirilen bölge içerisinde kaldığı ve koruma amaçlı imar planı hükümlerine tabi olduğu, parselin meri koruma amaçlı imar planında 3.derece koruma bölgesi olarak ifade edilen alanda kaldığı,

plan notlarında, geleneksel mimari karakter ile korunması gerekli geleneksel dokunun korunmasının önemine değinilerek 3.derece koruma bölgelerinin, kültür varlığı sivil mimarlık örnekleri ile anıt eserlerin seyrek olarak bulunduğu kentsel alanlar, doğal alanlar, doku özelliğini kısmen korumuş kentsel alanlar şeklinde tanımlandığı ve geleneksel mimari-kültürel-doğal dokusunun canlandırılması yönünde plan hükümlerinin olduğu, parselde tescil fişi ile belgelenen ve konut kullanımında olduğu belirtilen yapının dönemin karakteristik özelliklerini yansıtan nitelikte olduğu,

bu nitelikteki yapıların değerlendirilmesinin/yeniden yapılmasının sadece mülk sahiplerinin iradesi yönünden değil, kente kazandıracağı kimlik açısından kamusal irade yönünden de dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği, 3.derece koruma bölgelerindeki korunacak yapıların sadece cami, türbe, kilise gibi yapılar olmadığı, dönemin sosyal-kültürel kent yaşamına örnek teşkil eden diğer sivil mimarlık eserlerinin de dönemini yansıtan önemli tarihi değerler olduğu,

bu hususlar doğrultusunda davacının itirazına konu olan ... parseldeki tescil kararının devamı yönündeki ilgili kurul kararlarının kültür varlıklarının korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasına hizmet edeceğinden, 2863 Sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre taşınmaz üzerindeki ''korunması gerekli kültür varlığıdır'' şerhinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ...tarih ve ... sayılı Yüksek Kurul Kararında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı,

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden:

Uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu işlemin, taşınmaza yönelik yapılan başvurunun reddine dair ...

Numaralı Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararına karşı yapılan itirazın, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmesine ilişkin işlemin bildirilmesi niteliğinde olduğu, diğer bir ifadeyle, dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin halihazırda dava konusu edilen Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının bildirilmesine ilişkin işlem olduğu, bu bakımdan iptali istenilen işlemin bilgi verici bir mahiyette olması nedeniyle, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunmadığından,

bu kısım yönünden davanın esasının incelenmesine hukuken imkan bulunmadığı gerekçesiyle, davanın, ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden incelenmeksizin reddine, diğer kısım yönünden ise reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 27/04/2022 tarih ve E:2020/1396, K:2022/5193 sayılı kararıyla; Temyize konu kararın, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün 10/08/2010 tarih ve 145103 sayılı yazısına ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisinin bulunmadığı, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden;

Dosyanın ve Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu parselin boş durumda olduğu, ...

Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, ilgili Müze denetiminde plan şemasını araştırmak üzere temel kazısı çalışmasının yapılmasına, çıkacak verilere göre hazırlanacak kalıntı rölövesi, restitüsyon ve rekonstrüksiyon projelerinin Kurula iletilmesine karar verilmiş ise de bugüne kadar böyle bir çalışmanın yapılmadığı, dolayısıyla, somut olayda, rekonstrüksiyona esas teşkil edebilecek tek belgenin tescil fişi olduğu, bu belgede ise, yapının dışarıdan çekilmiş ve sadece iki cephesini gösteren bir adet fotoğrafla, genel özelliklerine ilişkin çok kısa bilgilere yer verildiği,

öte yandan, 2863 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 2. fıkrasında, Devletin imkanları da göz önünde tutularak, örnek durumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eserin korunması gerekli kültür varlığı olarak belirleneceğinin düzenlendiği ve gerek bilirkişi raporuyla gerekse dava konusu işlemde belirtilen 09/06/2016 tarihli uzman raporuyla ortaya konulduğu üzere, dava konusu alanın tamamen yapılaşmış durumda olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, davacının, uyuşmazlık konusu taşınmazla ilgili başvurusunun reddine ilişkin işlemde, diğer bir ifadeyle, davacının,

dava konusu taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkından doğan tasarruf hakkının kısıtlanmasında hukuka ve adil denge (ölçülülük) ilkesine uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle,

... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden onanmasına, diğer kısım yönünden bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; bozulan kısım yönünden, istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu tescilli yapının fiilen yerinde olmadığı, bu yapının yeniden yapımına imkan sağlayacak yeterli bilgi/belge olmadığı için yeniden yapılmasının mümkün olmadığı, dava konusu işleme dayanak teşkil eden uzman raporunda da taşınmazın bulunduğu bölgede çok sayıda yapılaşma bulunduğunun ve taşınmazın geleneksel/tarihi doku içinde yer almadığının belirtildiği, dolayısıyla halihazırda boş durumda olan arsada tescil kaydının devam etmesinde hukuka ve kamu yararına uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının, Danıştay Altıncı Dairesince verilen karar doğrultusunda bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.