Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2165 K.2024/3114

Dava konusu istem: Öncelikli Alanlarda Doktora Eğitimi Yapan Araştırma Görevlilerinin Yurt Dışına Gönderilmesi Halinde Verilecek Desteklere İlişkin Usul ve Esaslar'ın 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 13/04/2023 tarih ve E:2019/4779, K:2023/2025 sayılı kararıyla;Anayasa'nın 130. ve 131. maddeleri, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesi ve 10. maddesinin 2. fıkrası, 7156 sayılı 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na ekli (E) cetvelin 66. sırasının (f) bendi, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 17. maddesi, Öncelikli Alanlarda Doktora Eğitimi Yapan Araştırma Görevlilerinin Yurt Dışına Gönderilmesi Halinde Verilecek Desteklere İlişkin Usul ve Esaslar'ın 1. ve 2. maddeleri ile 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde yer alan kurallar aktarılarak,

Anayasa'nın 130 ve 131. maddeleri ile 2547 sayılı Kanun'da belirlenen amaç, hedef ve ilkeler uyarınca, yükseköğretimde eğitim öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planların hazırlanması ve bu yönde kaynakların etkili bir şekilde kullanılmasının sağlanması görevinin Yükseköğretim Kuruluna ait olduğu,Dava konusu Öncelikli Alanlarda Doktora Eğitimi Yapan Araştırma Görevlilerinin Yurt Dışına Gönderilmesi Halinde Verilecek Desteklere İlişkin Usul ve Esaslar'ın,

2547 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na dayanılarak Devlet yükseköğretim kurumlarında görev yapan ve doktora tez aşamasında olan araştırma görevlilerinin mecburi hizmet yükümlülüğüne ilişkin hükümler uygulanmaksızın en az altı ay veya en fazla bir yıl süreyle yurt dışına burslu ve yol giderleri karşılanarak gönderilmesine ilişkin hususları düzenlemek amacıyla ihdas edildiği,

Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 14/02/2018 tarihli toplantısında uygun bulunan Usul ve Esaslar'da, ''Başvuru tarihi itibarıyla son üç yıl içinde doktora eğitimine başlamış olmak'' düzenlemesine yer verilerek 01/01/2015 tarihi itibarıyla doktora eğitimine başlayıp tez aşamasında olan Devlet üniversitelerindeki araştırma görevlilerinin programa başvurabilmelerine imkanı tanındığı, devam eden süreçte yıllar itibarıyla Merkezi Bütçe Kanunu'na dayanılarak usul ve esasların belirlendiği ve genel bir ifade ile son üç yıl içinde doktora eğitimine başlamış olma şartının arandığı,

01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren dava konusu düzenlemede ise, 01/01/2016 tarihinden itibaren doktora eğitimine başlamış olma şartının arandığı, bu başvuru şartının belirlenmesinde, doktora programının akademik kariyerin önemli bir basamağını oluşturduğu hususu dikkate alınarak akademik başarının ödüllendirilmesi amacının güdüldüğünün anlaşıldığı,

Nitekim, doktora programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlama için Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 2. fıkrasında azami sürelerin öngörüldüğü, azami sürenin tezli yüksek lisans derecesi ile doktora programına kabul edilenler için dört yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için altı yarıyıl olarak belirlendiği, dolayısıyla, doktora programı için gerekli kredili derslerin başarıyla tamamlaması için en fazla üç yılın (altı yarıyıl) öngörüldüğü, aksi takdirde öğrencinin ilişiğinin kesileceğinin belirtildiği,

Bu durumda, öncelikli alanlarda doktora eğitiminin tez aşamasında olan araştırma görevlilerinin, Yurtdışı Araştırma Destek Programına başvurabilmelerine ilişkin dava konusu başvuru şartının, akademik ve bilimsel yetkinliğin teşvik edilerek kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacı taşıdığı, üst hukuk normlarına ve akademik hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 01/01/2016 tarihinden önce doktora eğitimine başlayanlara burs verilmemesini haklı kılacak herhangi bir nedenin bulunmadığı, bu nedenle dava konusu düzenlemenin eşitlik ilkesine ve kamu yararına aykırı olduğu, 2547 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, Yükseköğretim Kurulunun yükseköğretimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemleri alacağının düzenlendiği, dava konusu düzenlemenin 01/01/2016 tarihinden önce doktora eğitimine başlayanlar yönünden fırsat eşitsizliğine neden olduğundan Kanun'un bu hükmüne aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- 7156 sayılı 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na ekli (E) cetvelin 66. sırasının (f) bendinde, Yükseköğretim Kurulunca belirlenmiş öncelikli alanlarda Devlet üniversitelerinin araştırma görevlisi kadrosunda bulunan doktora öğrencilerine, doktora tezi aşamasında ihtiyaç duyulması halinde en fazla bir yıla kadar, mecburi hizmet yükümlülüğüne ilişkin hükümler uygulanmaksızın aylık 4.500 TL'yi geçmemek üzere gittikleri ülkeye göre Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek tutarda yurt dışında araştırma bursu verilebileceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanun hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren Öncelikli Alanlarda Doktora Eğitimi Yapan Araştırma Görevlilerinin Yurt Dışına Gönderilmesi Halinde Verilecek Desteklere İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Başvuru şartları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu (e) bendinde, 01/01/2016 tarihinden itibaren doktora eğitimine başlamış olmak şartına yer verilmiştir.

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 2. fıkrasında, doktora programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlama için azami süreler öngörülmüş, azami sürenin tezli yüksek lisans derecesi ile doktora programına kabul edilenler için dört yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için altı yarıyıl olduğu belirtilmiştir.

Bununla birlikte, Yükseköğretim Genel Kurulunun... tarih ve... sayılı kararının (ç) bendinde, 657 sayılı Kanun'un 104. ve 105. maddelerinde belirtilen mazeret ve hastalık izinleri ile aynı Kanun uyarınca kadın memura doğum yapması halinde verilen ücretsiz izinler ile muvazzaf askerlikte geçen sürelerin lisansüstü eğitimi azami bitirme sürelerine eklenmesine karar verilmiştir.

Dava konusu Usul ve Esaslar'da, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde öngörülen azami üç yıllık süre içinde doktora programının kredili derslerini başarıyla tamamlayarak tez aşamasına gelen öğrencilerin yurt dışı doktora burs programına başvuru yapabileceklerinin kurala bağlandığı, Yükseköğretim Genel Kurulunun... tarih ve... sayılı kararının (ç) bendi uyarınca azami süreye eklenmesi gereken sürelerin ise dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, azami süreye eklenmesi gereken mazeret ve hastalık izinleri ile kadın memura doğum yapması halinde verilen ücretsiz izinler ve muvazzaf askerlikte geçen süreler dikkate alınmaksızın tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka uygunluk görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yolunda verilen temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.