Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2183 K.2023/2686

2-... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesinin 26/04/2023 tarih ve E:2022/3095, K:2023/4099 sayılı kararının aleylerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması taraflarca karşılıklı olarak istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: "Kuzey Marmara Otoyolu (3. Boğaz Köprüsü dahil)" projesi kapsamında listede yer alan taşınmazların Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 04/11/2020 tarih ve 31294 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 03/11/2020 tarih ve 3165 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... sayılı parselde (İfrazla ... parsel ve ... ada, ... parsel) yer alan taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 26/04/2023 tarih ve E:2022/3095, K:2023/4099 sayılı kararıyla;

Davalı idarelerin davada süre aşımı bulunduğu yönündeki itirazları yerinde görülmemiş,

Anayasa'nın 35. maddesi; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi; 2942 sayılı Kanun'un 1., 6. ve 27. maddelerine yer verilerek,

Davalı Karayolları Genel Müdürlüğü vekili tarafından verilen 22/06/2022 tarihli cevap dilekçesinde; dava konusu işlem ile projenin kesin olmayan muhtemel güzergahları baz alınarak, bu güzergahlar üzerinde yer alan muhtelif taşınmazlara yönelik olarak acele kamulaştırma kararının alındığı, uyuşmazlık konusu taşınmazın kamulaştırma sınırı içinde kalan kısmının kamulaştırılması amacıyla ifraz edildiği, ifraz sonucunda ... parsel ve ... ada ... parselin meydana geldiği belirtildiğinden, davaya konu taşınmaz hakkında ... ada ... parsele ilişkin ayrı ... sayılı parsele ilişkin ayrı hukuki değerlendirme yapılması gerektiği,

... ada ... sayılı parsel yönünden;

Davalı Karayolları Genel Müdürlüğünün ...tarihli cevap dilekçesinde, ... ada ... sayılı parselin kamulaştırma sınırı dışında kaldığı ve kamulaştırma sınırının parsel sınırını takip ettiğinin tespit edildiği, anılan parselin kamulaştırma kapsamı dışında olması nedeniyle bu taşınmaza yönelik herhangi bir kamulaştırma (acele kamulaştırma v.b.) işlemi yapılmasına gerek kalmamış olsa da, kamulaştırma sınırını takip ettiğinden yol yapım çalışmaları ile icrai nitelikteki sair işlemler tamamlanıncaya kadar taşınmazın proje kapsamında kalmasında kamu yararının bulunduğu hususunun belirtildiği,

Bu durumda; davalı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından davaya konu taşınmazın ... ada ... sayılı parsele ilişkin kısmının kamulaştırma kapsamı dışında kaldığı ve bu taşınmaza yönelik herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmasına gerek kalmadığı belirtilmiş ise de; ... ada ... sayılı parsel yönünden, dava konusu işlemi tesis eden Cumhurbaşkanlığı tarafından dava konusu işlemin geri alınmadığı dikkate alındığında, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın anılan taşınmaza ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,

1119 sayılı parsel yönünden;

"Kuzey Marmara Otoyolu" güzergahının titizlikle yapılan etüt çalışması üzerine belirlendiği, projenin başlangıçta İstanbul ve civarında oluşan ulaşım ihtiyaçlarını karşılamak için planlandığı, ancak ülkemizdeki ve bölgedeki gelişmelerin çok hızlı olması ve ulaşım ihtiyacının Marmara Bölgesinin kuzey kesiminde yer alan Tekirdağ, İstanbul, Kocaeli ve Sakarya illerinde had safhaya ulaşmaya başlaması ve ayrıca mevcut çevre yollarındaki yoğunluğun gün geçtikçe artması ile gelecekteki ulaşım ihtiyaçlarının karşılanabilmesi amacıyla projenin geliştirildiği,

projenin ulusal ve uluslararası ulaşım taleplerini karşılamanın yanı sıra ülkemizin en büyük metropolü olan İstanbul'un gelecekteki ulaşım ihtiyaçlarını karşılayacak biçimde planlandığı, Kuzey Marmara Otoyolu projesinin transit geçiş yapılacak ikinci bir otoyol ihtiyacından kaynaklandığı, bu projeyle birlikte İstanbul geçişinin oldukça rahatlayacağı, özellikle Kapıkule'den giren araçların tamamına yakınının Karadeniz bağlantılı yeni çevre yolunu ve söz konusu 3. köprüyü kullanmasıyla, İstanbul'daki transit trafik yükünün hafifletilmesi beklendiği,

projenin uluslar arası yol şeklinde düşünüldüğü ve ağır vasıtaların İstanbul trafiğine girmeden transit geçiş yapmasının hedeflendiği, Trans-Avrupa Ağları TINA çalışmasında omurga karayolu ağında olan ve ülkemizin Avrupa Birliği'ne üye olması durumunda TEN-T'nin en önemli koridoru olacak olan bu güzergahın, Türkiye'nin hem yük hem de yolcu taşımacılığında trafik talebinin en yoğun olduğu ana karayolu koridoru olarak kabul edildiği,

Adapazarı'ndan başlayarak Kınalı'ya bağlanan proje dahilinde bulunan 3. Boğaz Köprüsünün, yapılması planlanan İzmit Körfezi ve Çanakkale Boğazı köprüleriyle bütünleşmesiyle Marmara aksının tamamlanmış olacağı, proje ile ulaşım altyapısının hizmet seviyesinin artacağı, ulusal ve uluslararası ulaşım talebinin en üst düzeyde karşılanmış olacağı, araçların kesintisiz, emniyetli ve konforlu bir yol ile zamandan tasarruf edilerek transit geçişin sağlanması ve İstanbul şehir içi trafiğinde yaşanan yoğunluğun azaltılmasının hedeflendiği,

projenin yapılması halinde, Kocaeli ve İstanbul'da yoğunlaşan sanayinin bir bölümünün yeni gelişme bölgeleri olan Tekirdağ, Kocaeli, Yalova ve Sakarya yönüne doğru kaymasının beklendiği, ayrıca Marmara ve Ege Bölgelerini kapsayan "Gebze-İzmir Otoyolu" ve "Kınalı-Çanakkale-Balıkesir Otoyolu" ile entegreli çalışacak olan Kuzey Marmara Otoyolu Projesi ile Marmara, Ege ve Batı Karadeniz Bölgelerinin entegrasyonunu sağlanacak olup bu bölgeler arasındaki dengeli kalkınmanın önü açılacağı hususlarının hedeflendiği anlaşılmış olup, bu haliyle dava konusu edilen acele kamulaştırma kararının dayanağı olan otoyol projesinde kamu yararı bulunduğu,

Bu durumda; otoyol güzergâhı üzerinde kalan uyuşmazlık konusu taşınmazın kamulaştırılmasında kamu yararının bulunması, yer verilen ulaşıma yönelik aksaklıkların bir an önce bertaraf edilmesi için projelendirilen otoyolun bir an önce tamamlanması amacıyla yapılacak kamulaştırmada acelelik halinin bulunduğu sonucuna varıldığından, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın davaya konu 1119 sayılı parsele ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, Dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... sayılı parsele ilişkin kısmının iptaline, ... sayılı parsel yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Kuzey Marmara ana güzergah yollarının açıldığı ve kullanılmaya başlanıldığı, dava konusu parselin bağlantı yolları güzergahında olan bir parsel olup kamu yararı ve acelelik hali bulunmadığı gibi yolun karşı tarafında boş olan Hazine arazilerine güzergahın kaydırılması imkanı varken bunun yapılmayarak, boş yere kamulaştırma bedelinin ödenmesi kamu zararına neden olacağından, Daire kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idareler tarafından, ... ada ... sayılı parselin kamulaştırma kapsamı dışında olması nedeniyle bu taşınmaza yönelik herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmasına gerek kalmamış olsa da, kamulaştırma sınırını takip ettiğinden yol yapım çalışmaları ile icrai nitelikteki sair işlemler tamamlanıncaya kadar taşınmazın proje kapsamında kalmasında kamu yararının bulunduğu belirtilerek, Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, davalı idarelerin; davalı idareler tarafından, davacının isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden tarafların yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.