Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/222 K.2024/796

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 05/10/2022 tarih ve E:2022/3384, K:2022/5405 sayılı kararıyla;

1982 Anayasası'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesi, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun, Birliğin kuruluş amacı ile yapamayacağı faaliyetler ve işlerin gösterildiği 2. ve 6. maddesi, TMMOB Ana Yönetmeliği'nin 24. maddesinin (z) bendi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a bendi, aynı Kanun'un 14. maddesinin 3/d bendi, 15. maddesinin 1/b bendine yer verilerek;

İdari işlemlerin, idarî makamların, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukukî durumlarında değişiklik yapan tek yanlı irade açıklamaları olduğu, buna göre, idari işlemlerin "idari makamlarca tesis edilmiş olma", "tek yanlı olma" ve "icrailik niteliğini taşıma" unsurlarını bünyesinde barındırması gerektiği,

Bir idari işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem sayılabilmesinin; hukuk düzeninde varlık kazanabilmesi için gerekli idarî usulün son aşamasını da geçirmiş bulunmasına, bir başka idari makamın onayına ihtiyaç göstermeksizin hukuk düzeninde değişiklikler meydana getirebilmesine bağlı bulunduğu, ilgililerin hukuki durumları üzerinde etki yaparak, ilgililer için yeni hukuki durumlar doğuran, ilgililerin mevcut hukuki durumlarını değiştiren veya ortadan kaldıran işlemlerin, icrai nitelik taşıyan işlemler olduğu, idarenin belirli konularına ilişkin olarak açıklayıcı ve bilgilendirici mahiyetteki işlemlerinin ise muhataplarının hukuki durumları üzerinde etkide bulunmayan icrailik niteliği taşımayan işlemler olduğu,

TMMOB Ana Yönetmeliği'nin 24. maddesinin (z) bendi dikkate alındığında, odalarla Birlik arasındaki ilişkinin bilgi vermekle sınırlı olmayıp, odaların faaliyetleriyle ilgili olarak hazırladıkları düzenleyici kuralların birbirleriyle uyumu, menfaati ve işbirliği sağlanabilmesi için bir anlamda denetim boyutunu da içerdiğinin anlaşıldığı, anılan düzenleme kapsamında, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı odaların kendi kuruluş amacına uygun olarak yaptıkları Yönetmelik düzenlemelerini Oda Genel Kurulunca kabulünden sonra Birlikçe incelemek ve karara bağlanmak üzere Birliğe gönderilmesi gerektiği,

Olayda ise, 48. Dönem Olağan Genel Kurulunda kabul edilen dava konusu kararlar hakkında TMMOB Ana Yönetmeliği'nin 24/z maddesi kapsamında Birlik tarafından verilmiş bir karar bulunmadığından henüz icrai nitelikte Yönetmelik değişikliğinden bahsedilemeyeceğinden işbu davanın esasının incelenmesi olanağı bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3/d bendi ve 15. maddesinin 1/b bendi uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Dairece verilen kararın delege sıfatından kaynaklı hakkın engellenmesi ve ortadan kaldırılması anlamına geldiği, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan davalı Ziraat Mühendisleri Odasının en üst organının Genel Kurul olduğu, Genel Kurula katılan delegelerin alınan kararlara karşı, kararın alındığı tarihten itibaren 1 ay içerisinde dava açma hakkının bulunduğu, Türk Medeni Kanunu'nun tüzel kişilere ilişkin hükümleri ile diğer mevzuatta da benzer hükümlerin bulunduğu, kendileri tarafından açılan davanın yayımlanacak Yönetmelik maddesinin iptali istemi olmadığı,

olağan genel kurulda Yönetmelik değişikliği için alınan genel kurul kararının iptali istemi olduğu, Yönetmelik değişikliği Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek Yönetmelik maddesinin iptali için dava açılmadığından Dairece verilen kararın hatalı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.