Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2413 K.2024/1950

Dava konusu istem: 2018 yılı Evsel Katı Atık Ücret Tarifesinin belirlenmesine ilişkin Bulancak Belediye Meclisinin ... tarih ... sayılı kararı ve bu karara istinaden belirlenen Evsel Katı Atık Ücret Tarifesi'nin "Restaurant, Market ve Pazarlar" sınıfının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

Dava konusu Tarife belirlenirken Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik'te yer alan hükümlerin ve Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz'un dikkate alındığı, marketlerin alan bilgileri esas alınarak, sabit tarife modeli ile hesaplanan maliyetten çevre temizlik vergisinin düşülmesi suretiyle ücretin belirlendiği,

2018 yılı ücretlerinin belirlenmesinde esas alınan 2017 yılı evsel katı atık ücretleri ile dava konusu Tarifeyle belirlenen ücretler birlikte incelendiğinde, 2017 yılı ücretlerinin belirlenmesinde esas alınan 2016 yılı evsel katı atık ücretlerinin belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bulancak Belediye Meclisi kararına karşı Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında açılan davada, 28/01/2020 tarihinde davanın reddine karar verildiği,

yine 2017 yılı ücretlerinin belirlenmesinde esas alınan 2016 yılı evsel katı atık ücretlerinin belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bulancak Belediye Meclisi kararına karşı Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında açılan davada, Tarife'nin mevzuata ve usule uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığının belirlenebilmesi amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde, davacı şirketin faaliyet alanına ilişkin olarak belirlenen katı atık bertaraf ücretinin objektif kriterlere uygun olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle ...tarih ve K:... sayılı kararla davanın reddine karar verildiği,

dava konusu Tarife belirlenirken hesaplamaya dahil edilen maliyet kalemleri ile diğer gelir-gider unsurlarında herhangi bir farklılık bulunmadığı gibi, bir önceki yılın tarifesine kıyasla fahiş bir artış durumunun da söz konusu olmadığının görüldüğü, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf tesislerinden yararlanan marketlerin büyüklükleri dikkate alınmak suretiyle farklı ücret tarifelerine tabi tutarak nesnel olarak belirlediği 2018 yılı ücret tariflerinin "restaurant, market ve pazarlar" kısmının objektif kriterlere uygun olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

Dairelerince verilen ara kararıyla, davalı idareden dava konusu meclis kararının ve Tarife'nin ilan edilip edilmediği ile davacıdan davanın ilan üzerine mi yoksa anılan Tarife'ye istinaden tesis edilen bir uygulama işlemine istinaden mi açıldığının sorularak ilgili bilgi ve belgelerin istenildiği, davalı idarece sunulan bilgi ve belgelerden, anılan meclis kararının ve Tarife'nin 06/04/2018-06/05/2018 tarihleri arasında ilan panosunda asılarak ilan edildiğinin görüldüğü,

davacı tarafından, adi posta yoluyla 24/07/2019 tarihinde tebliğ edilen meclis kararı ile dava konusu Tarife'nin öğrenildiği ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca bu tarihten itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde dava açıldığının belirtildiği, düzenleyici işlem olan Tarife'ye karşı son ilan tarihi olan 06/05/2018 tarihinden itibaren dava açma süresi içinde ya da bu Tarife'ye bağlı olarak tesis edilen bireysel işlemin tebliği üzerine, düzenleyici işlemlere karşı 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında itiraz edilemeyeceği de gözetilerek,

bireysel işlemin dava açma süresi içinde dava açılabileceğinden, herhangi bir uygulama işlemi üzerine açıldığı belirtilmediğinden ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde açılması gerekirken, bu tarihin üzerinden uzunca bir süre geçtikten sonra 20/09/2019 tarihinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasını incelemeye olanak bulunmadığı anlaşıldığından, davanın esasını inceleyerek reddine karar veren Mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun bu gerekçeyle reddinin gerektiği, öte yandan, dava dilekçesinde ifade edilen ve ...

İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında dava konusu edilen ödeme emrine karşı 24/6/2019 tarihinde dava açıldığı gözetildiğinde, işbu davanın, anılan uygulama işlemi üzerine de süresinde açılmadığı gerekçesiyle, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 18/05/2023 tarih ve E:2021/4759, K:2023/4784 sayılı kararıyla;

Dosyanın incelenmesinden; davalı idare tarafından 2018 yılına ilişkin evsel katı atık ücretinin tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin davacı şirkete 17/06/2019 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirket tarafından davalı idareye keşide edilen İstanbul 4. Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, talep edilen katı atık ücretlerinin dayanağı belgeler tebliğ edilmediğinden hesaplamaların dayanağının bilinmediği ve nasıl oluşturulduğunun anlaşılamadığı belirtilerek katı atık ücretine itiraz edildiği,

anılan ihtarnameye davalı idarenin 18/07/2019 tarih ve E:3480 sayılı yazısı ile cevap verilmek suretiyle yazı ekinde dava konusu Belediye Meclisi kararının gönderildiği, davalı idarenin anılan yazısının davacı şirkete 24/07/2019 tarihinde tebliğ edildiği ve davanın 20/09/2019 tarihinde açıldığı, ayrıca UYAP üzerinden yapılan incelemede davacı şirket tarafından ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan davada ise, dava konusu Belediye Meclisi kararının davacı şirkete ... tarihinde davalı idarenin birinci savunma dilekçesi ile birlikte tebliğ edildiğinin anlaşıldığı,

Bu durumda; düzenleyici işlemlere karşı uygulama işlemi üzerine ve bu işlemin süresine tabi olarak dava açılabileceğinden, 2018 yılına ilişkin evsel katı atık ücretinin tahsili amacıyla düzenlenen 12/06/2019 tarih ve 6 takip numaralı ödeme emrinin içeriğinde katı atık ücretinin dayanağı dava konusu Belediye Meclisi kararına ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği, başka bir ifadeyle ödeme emrinden, talep edilen katı atık ücretinin dayanağı Belediye Meclisi kararının anlaşılamadığı,

12/06/2019 tarih ve 6 takip numaralı ödeme emri ile davacı şirketten talep edilen 2018 yılına ilişkin evsel katı atık ücretinin dayanağı Belediye Meclisi kararının, davacı şirket tarafından, 24/07/2019 tarihinde tebliğ edilen davalı idarenin yazısı üzerine öğrenildiği görüldüğünden, 24/07/2019 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde bulunan 20/09/2019 tarihinde açılan işbu davanın süresinde olduğu ve davanın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığı,

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, davanın süre aşımı nedeniyle esasını incelemeye olanak bulunmadığı gerekçesiyle reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Daires'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan başvurunun gerekçeli reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin tebliği üzerine ücretin yasal dayanağı ile neye göre hesaplandığının bildirilmesi için davalıya başvuruda bulunulduğu, ödeme emrinde yer alan ücretin yasal dayanağının gösterilmediği ve meclis kararının davacıya tebliğ edilmediği, davalıya yaptıkları başvuru üzerine dava konusu meclis kararının 24/07/2019 tarihinde tebliğ edildiği, dava konusu işlemin öğrenme tarihinden itibaren süresi içinde davanın açıldığı, davalı idarenin herhangi bir katı atık bertaraf tesisinin bulunmadığı, davacı şirketin atıklarının ambalaj atığı olduğu, katı atık olarak nitelendirilebilecek herhangi bir atığının bulunmadığı, Tarife'nin Yönetmeliğe uygun olarak belirlenmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Samsun Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının Daire kararı doğrultusunda bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş, aynı maddenin 4. fıkrasında da, "İlânı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilân tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak, bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'da, dava açma süresine ilişkin kurallar ile düzenleyici işlemlere karşı iki ayrı yol izlenerek dava açma imkanı tanınmıştır. Buna göre, Kanun'un 7. maddesi uyarınca düzenleyici işlemin ilanı üzerine altmış gün içinde dava açılabileceği gibi, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine, uygulama işleminin tebliğ tarihinden itibaren yine altmış gün içinde düzenleyici işleme veya düzenleyici işlemle birlikte uygulama işlemine karşı dava açılabilecektir. Bu şekilde, düzenleyici işlemin ilanı üzerine düzenleyici işleme karşı dava açmamış bulunan ilgililere, dava konusu edebilecekleri bir uygulama işleminin varlığına bağlı olarak, düzenleyici işleme karşı da dava açma imkanının sağlanması amaçlanmıştır.

Uyuşmazlıkta; dava konusu 2018 yılı Evsel Katı Atık Ücret Tarifesi'nin Bulancak Belediye Meclisinin ... tarih ... sayılı kararı ile belirlendiği, anılan Tarife'nin 07/05/2018 tarihli tutanağa göre 06/04/2018-06/05/2018 tarihleri arasında ilan panosunda asılarak ilan edildiği, ilân tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan altmış günlük dava açma süresi içinde anılan karara ve Tarife'ye karşı dava açılmadığı, devamında 2018 yılına ilişkin evsel katı atık ücretinin tahsili amacıyla düzenlenen ve uygulama işlemi niteliğinde olan 12/06/2019 tarih ve 6 takip numaralı ödeme emrinin davacıya 17/06/2019 tarihinde tebliğ edildiği,

davacı tarafından davalı idareye keşide edilen İstanbul 4. Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile katı atık ücretine itiraz edildiği, anılan ihtarnameye davalı idarenin ... tarih ve E:... sayılı yazısı ile cevap verilmek suretiyle yazı ekinde dava konusu Belediye Meclisi kararının gönderildiği, davalı idarenin anılan yazısının davacıya 24/07/2019 tarihinde tebliği üzerine 20/09/2019 tarihinde işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, UYAP üzerinden yapılan incelemede davacı tarafından, uygulama işlemi niteliğinde olan ...tarih ve ... takip numaralı ödeme emrine karşı 24/06/2019 tarihinde ... İdare Mahkemesi nezdinde E:... sayılı dosyasında dava açıldığı görülmüştür.

Düzenleyici işlemin, ilan tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmemesi durumunda, uygulama işlemi tesis edilmesi sonrasında düzenlemenin dava konusu edilebilmesi için, uygulama işleminin tebliğ tarihinden itibaren dava açma süresinin geçmemiş olması gerekmektedir.

Buna göre, dava konusu Belediye Meclis Kararı ve 2018 yılı Evsel Katı Atık Ücret Tarifesi'nin uygulama işlemi niteliğinde olan ödeme emrinin davacı şirkete tebliğ tarihi olan 17/06/2019 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 20/09/2019 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasını inceleme olanağı bulunmamaktadır.

Bu itibarla, temyizen incelenen ısrar kararı, sonucu itibarıyla usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar bu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- Temyize konu ısrar kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 18/05/2023 tarih ve E:2021/4759, K:2023/4784 sayılı kararında yer alan gerekçeler doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.