Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2664 K.2024/942

Dava konusu istem: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun … tarih ve … sayılı İlke Kararı ile Zonguldak İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı kararına karşı yapılan 25/10/2016 tarihli itirazın cevap verilmeyerek zımnen reddi işleminin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 28/11/2022 tarih ve E:2018/5157, K:2022/5528 sayılı kararıyla;

Davalı idarenin usule ilişkin itirazı yerinde görülmemiş,

Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini, temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik 15/07/2016 tarihli darbe girişimi nedeniyle; kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasa’nın 120. maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu çerçevesinde; Milli Güvenlik Kurulunun 20/07/2016 tarih ve 498 sayılı kararı ile Hükümete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesi üzerine, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verildiği, Türkiye Büyük Millet Meclisinde onaylanan kararın 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği,

Olağanüstü hâli gerekli kılan konu, OHAL ilanının ardından çıkarılan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile bunu takip eden diğer OHAL KHK'lerinde düzenlenen tedbirlerin kapsamı ve mahiyeti birlikte değerlendirildiğinde, anılan tedbirler vasıtasıyla başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kişilerin kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılarak Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korunmak istendiğinin anlaşıldığı,

Buna göre, OHAL KHK'lerinde öngörülen meslekten veya kamu görevinden çıkarmanın; adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak, terör örgütleri ile milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen diğer yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan, geçici olmayan ve nihai sonuç doğuran “olağanüstü tedbir” niteliğinde olduğu,

15 Temmuz 2016 tarihinde olduğu gibi Devlet ve millet bekasının gerçek ve yakın bir tehlike altına girdiği durumlarda Anayasa ve Uluslararası Hukukun çizdiği sınırlar çerçevesinde gerekli tedbirlerin alınmasının zorunlu olduğu,

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 14. maddesinde, “Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.” hükmünün yer alıdğı,

Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas Ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin 25. maddesinde de, “Kurul; bilgi edinme başvurusuyla ilgili olarak yapılacak itirazlar üzerine, verilen kararları inceler ve karara bağlar; kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar verir. Kurul, bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin hususları düzenlemeye yetkilidir.” hükmüne yer verildiği,

Söz konusu maddelerden, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun, bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek amacıyla kurulduğu, dolayısıyla bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin ilkeleri belirleyen kararlar almaya yetkili bulunduğunun anlaşıldığı,

4982 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, kurum ve kuruluşların, bu Kanun'da yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olduklarının belirtildiği.

15 ila 28. maddeleri arasında da bilgi edinme hakkının sınırlarının belirlendiği, bilgi edinme hakkı kapsamı dışında tutulan konular arasında Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler, idari soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler ile adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgelere de yer verildiği, dava konusu İlke Kararı'nın da OHAL KHK'leri uyarınca kamu görevinden çıkarılan kişilerle ilgili işlemler ile bu kapsamda yürütülen adli ve idari soruşturmalara ilişkin bilgi ve belgelerin bilgi edinme hakkı kapsamı dışında olduğu değerlendirilmesine dayanmakta olduğu,

anılan kararın dayanağı kanuni düzenlemelere aykırı bir yönü bulunmadığı,

Dava konusu Zonguldak İl Emniyet Müdürlüğünün ret kararına karşı 25/10/2016 tarihinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin incelenmesinden;

Davacı tarafından, adına düzenlenen pasaport ve silah ruhsatlarının iptal edilip edilmediğini, hakkında yurt dışına çıkış yasağı konulup konulmadığını ve eğer bu yönde işlemler mevcutsa işlemlerin tesis edildiği tarihleri öğrenme talebiyle yaptığı başvurusunun dava konusu İlke Kararı ile bilgi edinme hakkı kapsamı dışında bırakılan konular arasında yer almadığı, daha açık bir anlatımla, Devlet sırrı, idari ve/veya adli soruşturmaya ilişkin herhangi bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından,

davacının bu başvurusundaki talebine uygun olarak bilgi verilmesi gerekirken, anılan İlke Kararı'na dayanılarak talebinin reddine ilişkin işleme karşı yapılan itirazın cevap verilmeyerek zımnen reddine ilişkin işlemde hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, İlke Kararı yönünden davanın reddine, zımnen ret işleminin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının konuya ilişkin herhangi bir başvurusunun kurum kayıtlarına girmediği, dolayısıyla davaya konu edilebilecek nitelikte idari bir işlem bulunmadığı gibi davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun (Kurul) 04/08/2016 tarih ve 2016/1 sayılı İlke Kararı ile davacı tarafından Zonguldak İl Emniyet Müdürlüğünün 08/09/2016 tarih ve 8070 sayılı kararına karşı yapılan 25/10/2016 tarihli itirazın cevap verilmeyerek reddedildiğinden bahisle söz konusu zımni ret işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Üst makamlara başvuru" başlıklı 11. maddesinin davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvuru tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı hüküm altına alınmıştır.

Davalı idarece, kurum ve BİMER kayıtlarının tetkikinden, davacı tarafından Zonguldak İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı kararına karşı yapılmış bir itiraz başvurusunun bulunmadığının anlaşıldığı, davaya konu edilebilecek bir zımni ret işleminin bulunmadığı, bu nedenle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davacının Cumhuriyet savcısı olarak görev yapmakta iken, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla, FETÖ/PDY örgütü ile iltisak ve irtibatı olduğu gerekçesiyle 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname uyarınca meslekten çıkarıldığı; bunun üzerine davacı tarafından, Zonguldak İl Emniyet Müdürlüğünden adına düzenlenen pasaport ve silah ruhsatlarının iptal edilip edilmediği, yurt dışına çıkış tahdidi konulup konulmadığı,

iptal edilmiş ya da tahdit konulmuş ise hangi tarih ve saatte bu işlemlerin yapıldığına ilişkin Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında talepte bulunulduğu; söz konusu talebinin Zonguldak İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı kararı ile Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun … tarih ve … sayılı İlke Kararı gerekçe gösterilerek reddedilmesi üzerine bu karara karşı 25/10/2016 tarihinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz başvuru dilekçesi hazırlanarak Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderilmek üzere Kocaeli 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne sunulduğu,

anılan dilekçenin kurum kayıtlarına alınarak 25/10/2016 tarihinde Cezaevi Savcılığına gönderildiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamındaki bilgi belgeler ile davalı idarece ileri sürülen hususlar bir arada değerlendirildiğinde, dava hakkında bir karar verilebilmesi için davacı tarafından 25/10/2016 tarihinde Kocaeli 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne sunulan dilekçenin, başvurunun yapıldığı tarihte Başbakanlık bünyesinde yer alan Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderilip gönderilmediğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Bu itibarla, … Cumhuriyet Başsavcılığı ve Kocaeli 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü nezdinde gerekli araştırma yapılmaksızın verilen kararda eksik inceleme nedeniyle usul ve yasaya uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.