Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2952 K.2024/1755

Dava konusu istem: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Sosyometri Ana Bilim Dalında öğretim üyesi olarak görev yapan davacı tarafından.

"Bilimsel Yazım Teknikleri" (Sosyal Bilimlerde Araştırma ve Yazım Teknikleri) ve "Din Sosyolojisi" lisans dersleri ile "Sömürgecilik ve Irkçılık" ve "Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma" doktora derslerinin kendisi tarafından verilmek üzere yeniden 2015-2016 yılı ders programına dahil edilmesi istemiyle yapılan 21/06/2015 tarihli başvurunun reddine ilişkin işlemin, bu derslerden "Bilimsel Yazım Teknikleri" lisans dersinin Yrd. Doç.

Dr. ...'a ve "Din Sosyolojisi" lisans dersinin Yrd. Doç. Dr. ...'a verilmesine ilişkin işlemin ve "Sömürgecilik ve Irkçılık" ve "Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma" doktora derslerinin programdan çıkarılması işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 13/b, 16/b, 17/b ve 18/b maddelerinde yer alan kurallar aktarılarak,

Dosyanın incelenmesinden.

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesinde öğretim üyesi olarak görev yapan davacının 01/10/2014-30/09/2015 tarihleri arasında geçici görev izni ile Almanya'da çalıştığı, söz konusu dönemde Üniversitede veremediği "Bilimsel Yazım Teknikleri" (Sosyal Bilimlerde Araştırma ve Yazım Teknikleri) ve "Din Sosyolojisi" lisans dersleri ile "Sömürgecilik ve Irkçılık" ve "Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma" doktora derslerini görevine döneceği tarih itibarıyla yeniden verme istemiyle 17/05/2015 tarihinde Sosyometri Ana Bilim Dalı Başkanlığına başvurduğu,

Sosyometri Ana Bilim Dalı Başkanlığı tarafından Sosyoloji Bölüm Başkanlığına iletilen bu talebin ders programlarının kesinleştiği gerekçesiyle 04/06/2015 tarihli işlemle reddedildiği, davacının bu defa 21/06/2015 tarihli başvurusu ile bahse konu derslerin tekrar ders programına dahil edilmesi talebinde bulunduğu, bu talebin de reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı,

Uyuşmazlıkta; davalı idare tarafından, mezkur derslerin ders programlarından çıkarılması işlemi ile hangi dersin hangi öğretim üyesi tarafından verileceğinin belirlenmesi hususunun idarelerinin takdir yetkisi kapsamında kaldığı, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmüş ise de;

profesör unvanına sahip olan davacının, 03/09/2012 tarihinde davalı üniversite bünyesinde Sosyometri Ana Bilim Dalı Başkanlığı yaptığı, "Bilimsel Yazım Teknikleri" (Sosyal Bilimlerde Araştırma ve Yazım Teknikleri) isimli lisans dersinin, davacının Sosyometri Ana Bilim Dalı Başkanlığı görevine geldikten sonra kendisinin teklifi ile ders proğramına dahil edildiği, "Bilimsel Yazım Teknikleri" lisans dersinin Yrd. Doç. Dr. ...'a ve "Din Sosyolojisi" lisans dersinin Yrd. Doç.

Dr. ...'a verilmesine ilişkin işlem ile "Sömürgecilik ve Irkçılık" ve "Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma" doktora derslerinin de programdan çıkarılmasına ilişkin işleme yönelik olarak, 11/06/2015 tarihinde Sosyometri Ana Bilim Dalı Başkanlığı tarafından, Sosyoloji Bölüm Başkanlığına görüş bildirilerek, bahse konu derslerin davacı tarafından verilmek istendiği ve bu derslerin davacı tarafından verilmesinin uygun olduğu ve ders programından çıkarılan derslerin yeniden ders programına konulması gerektiği görüşünün belirtildiği,

bütün idari işlemlerin, biçimi ve konusu ne olursa olsun, kamu yararı için yapılacağı, davalı idare tarafından dava konusu edilen işlemler tesis edilirken bu işlemler hakkında herhangi bir açıklama yapılmadığı, davacının görevinde başarısız olduğu veya disiplin hükümlerine aykırı davrandığı konusunda herhangi bir tespit yapılmadığı,

gerek kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden makul ve haklı görülebilecek objektif-genel nitelikte nedenler ile gerekse de, davacıya özgü subjektif (başarısızlık, disiplin, branş yetersizliği v.s gibi) nitelikte hukuken itibar edilebilir somut nedenlerin ortaya konulamadığı anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle bu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/11/2017 tarih ve E:2016/13435, K:2017/8388 sayılı kararıyla; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 13/b ve 16/b maddelerinde yer alan kurallar aktarılarak,

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesinde öğretim üyesi olarak görev yapan davacının 01/10/2014-30/09/2015 tarihleri arasında bir yıl süre ile yurt dışında görevlendirildiği, söz konusu dönemde Üniversitede veremediği "Bilimsel Yazım Teknikleri" (Sosyal Bilimlerde Araştırma ve Yazım Teknikleri) ve "Din Sosyolojisi" lisans dersleri ile "Sömürgecilik ve Irkçılık" ve "Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma" doktora derslerini görevine döneceği tarih itibarıyla yeniden verme istemiyle 17/05/2015 tarihinde Sosyometri Ana Bilim Dalı Başkanlığına başvurduğu,

Sosyometri Ana Bilim Dalı Başkanlığı tarafından Sosyoloji Bölüm Başkanlığına iletilen bu talebin ders programlarının kesinleştiği gerekçesiyle 04/06/2015 tarihli işlemle reddedildiği, davacının anılan derslerin tekrar ders programına dahil edilmesi istemiyle yaptığı 21/06/2015 tarihli başvurusunun reddine ilişkin işlem ile bu derslerden "Bilimsel Yazım Teknikleri" lisans dersinin Yrd. Doç. Dr. ...'a ve "Din Sosyolojisi" lisans dersinin Yrd. Doç.

Dr. ...'a verilmesine ilişkin işlemin ve "Sömürgecilik ve Irkçılık" ve "Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma" doktora derslerinin programdan çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığının anlaşıldığı,

İdarelere takdir yetkisi tanınan hallerde idarenin bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı, diğer bir ifadeyle idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği, ancak bu takdir yetkisinin de mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, takdire dayanan işlemlerin sebep ve maksat bakımından yargı denetimine bağlı bulunduğu hususunun idare hukukunun bilinen ilkelerinden olduğu,

Olayda, davacının 30/09/2014 tarihli dilekçe ile bir yıl süreyle görevli olarak yurt dışında bulunacağından 2014-2015 güz dönemi ve 2015 bahar döneminde Sosyometri doktora programında verdiği "Irkçılık ve Sömürgecilik" ve "Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma" doktora derslerinin programdan çıkarılmasını Sosyoloji Ana Bilim Dalı Başkanlığından talep ettiği, anılan doktora derslerinin davacının 30/09/2014 tarihli dilekçesindeki talebi üzerine Sosyoloji Ana Bilim Dalı Başkanlığının 20/04/2015 tarih ve 25 sayılı işlemi ile kaldırıldığı, "Bilimsel Yazım Teknikleri" ile "Din Sosyolojisi" lisans derslerine ilişkin davalı idare tarafından yeni görevlendirmelerin yapıldığının anlaşıldığı,

Bu durumda, davalı idarenin kamu hizmetinin devamlılığı ilkesi uyarınca anılan lisans derslerine ilişkin yeni görevlendirmeler yaptığı ve anılan doktora derslerinin programdan çıkarılmasına karar verdiği ve dava konusu işlemlerin tesis edilmesi hususunda davalı idarenin takdir yetkisini hukuka uygun olarak kullandığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; aynı gerekçelerle dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

Kurulumuz kararının özeti: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 15/05/2019 tarih ve E:2018/1457, K:2019/2417 sayılı kararıyla;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 61. ve 63. maddelerinde yer alan kurallar aktarılarak,

Olayda, davacı tarafından, "Bilimsel Yazım Teknikleri" lisans dersinin Yrd. Doç. Dr. ...'a ve "Din Sosyolojisi" lisans dersinin Yrd. Doç. Dr. ...'a verilmesine ilişkin işlemin de iptalinin istenildiği anlaşılmakta olup, bu davanın sonucunda ... ve ... isimli kişilerin menfaatinin etkileneceğinin açık olduğu,

Bu itibarla, İdare Mahkemesince, davanın, bu davanın sonucundan doğrudan etkilenecek olan ... ve ...'a ihbarı yapıldıktan sonra bir karar verilmesi gerekirken, adı geçen şahıslara davanın ihbarı yapılmadan uyuşmazlığın esasına girilerek karar verilmesinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:.... sayılı ısrar kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca davanın ihbar yönünden bozulması üzerine, Kurulumuzca verilen bozma kararına uyularak Mahkemelerince 22/01/2020 tarihli kararla davanın ihbarına karar verildiği ve ihbar edilenler tarafından davaya müdahale isteminde bulunulmadığı belirtildikten sonra Danıştay Sekizinci Dairesinin bozma kararına uyulmayarak dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, "Irkçılık ve Sömürgecilik" ve "Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma" doktora derslerinin davacının 30/09/2014 tarihli dilekçesi üzerine programdan kaldırıldığı, "Bilimsel Yazım Teknikleri" ile "Din Sosyolojisi" lisans derslerine ilişkin olarak da, ders yükü, verimlilik ve etki kriterleri doğrultusunda yeni görevlendirmelerin yapıldığı, derslerin tek bir öğretim üyesine özgülenmesinin mümkün olmadığı, takdir yetkisinin hukuka uygun olarak kullanıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, ... İdare Mahkemesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile ... İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Sosyometri Ana Bilim Dalında öğretim üyesi olarak görev yapan davacı, 01/10/2014-30/09/2015 tarihleri arasında bir yıl süre ile yurt dışında görevlendirilmiştir.

Yurt dışına gitmeden önce Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümünde Bilimsel Yazım Teknikleri ve Din Sosyolojisi lisans derslerini, Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Ana Bilim Dalında da Sömürgecilik ve Irkçılık ile Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma doktora derslerini vermiştir.

Yurt dışına giderken 30/09/2014 tarihinde Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne verdiği dilekçesinde, bir yıl süreyle yurt dışında olacağından vermiş olduğu iki doktora dersinin programdan çıkarılmasını istemiştir.

Davacının bu talebi üzerine söz konusu iki doktora dersi programdan çıkarılmış ve yerlerine başka iki ders konulmuştur.

Ayrıca, davacının Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümünde verdiği "Bilimsel Yazım Teknikleri" lisans dersi Yrd. Doç. Dr. ...'a, "Din Sosyolojisi" lisans dersi de Yrd. Doç. Dr. ...'a verilmiştir.

2014-2015 öğretim yılında dersler alınan bu kararlar doğrultusunda verilmiştir.

Davacı henüz yurt dışında iken Sosyometri Ana Bilim Dalı Başkanlığına gönderdiği 17/05/2015 tarihli dilekçesinde, halen yurt dışında olduğunu ancak 01/10/2015 tarihinde Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümünde tekrar görevine başlayacağını belirterek yurt dışına gitmeden önce vermiş olduğu derslerin 2015-2016 öğretim yılında tekrar kendisine verilmesini istemiştir.

Bu başvuru, 2015-2016 öğretim yılı ders programının Dekanlıkça talep edilen tarihlerde ilgili komisyon ve kurullarda görüşülerek oluşturulduğu ve kesinleştiği gerekçesiyle Sosyoloji Bölüm Başkanlığının 04/06/2015 tarihli işlem ile reddedilmiştir.

Bunun üzerine, davacı 21/06/2015 tarihinde Edebiyat Fakültesi Dekanlığına ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne yaptığı başvurularda Sosyoloji Bölümü Başkanlığının ilgili kararının iptalini ve söz konusu derslerin 2015-2016 öğretim yılından itibaren tarafına verilmesini istemiştir.

Söz konusu başvuruların reddedilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Fakülte Kurulu" başlıklı 17. maddesinde, "a. Kuruluş ve işleyişi: Fakülte kurulu, dekanın başkanlığında fakülteye bağlı bölümlerin başkanları ile varsa fakülteye bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden ve üç yıl için fakültedeki profesörlerin kendi aralarından seçecekleri üç, doçentlerin kendi aralarından seçecekleri iki, doktor öğretim üyelerinin kendi aralarından seçecekleri bir öğretim üyesinden oluşur.

Fakülte kurulu normal olarak her yarı yıl başında ve sonunda toplanır.

Dekan gerekli gördüğü hallerde fakülte kurulunu toplantıya çağırır.

b. Görevleri: Fakülte kurulu Fakülte kurulu akademik bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar:

(1) Fakültenin, eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ve bu faaliyetlerle ilgili esasları, plan, program ve eğitim - öğretim takvimini kararlaştırmak,

(2) Fakülte yönetim kuruluna üye seçmek,

(3) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır."; 19. maddesinin (a) fıkrasında, "Enstitünün organları, enstitü müdürü, enstitü kurulu ve enstitü yönetim kuruludur."; (e) fıkrasında ise, "Enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulu, bu kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş görevleri enstitü bakımından yerine getirirler. " hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdarelere takdir yetkisi tanınan hallerde idarenin bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı, diğer bir ifadeyle idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği, ancak bu takdir yetkisinin de mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, takdire dayanan işlemlerin sebep ve maksat bakımından yargı denetimine bağlı bulunduğu hususu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Sosyometri Ana Bilim Dalında öğretim üyesi olarak görev yapan davacının, 01/10/2014-30/09/2015 tarihleri arasında bir yıl süre ile yurt dışında görevlendirildiği, yurt dışına gitmeden önce Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümünde Bilimsel Yazım Teknikleri ve Din Sosyolojisi lisans derslerini, Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Ana Bilim Dalında da Sömürgecilik ve Irkçılık ile Toplumsal Eşitsizlik ve Dışlanma doktora derslerini verdiği,

henüz yurt dışında iken Sosyometri Ana Bilim Dalı Başkanlığına gönderdiği 17/05/2015 tarihli dilekçesinde, 01/10/2015 tarihinde Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümünde tekrar görevine başlayacağını belirterek yurt dışına gitmeden önce vermiş olduğu derslerin 2015-2016 öğretim yılında tekrar kendisine verilmesini istediği, söz konusu başvurunun, 2015-2016 öğretim yılı ders programının Dekanlıkça talep edilen tarihlerde ilgili komisyon ve kurullarda görüşülerek oluşturulduğu ve kesinleştiği gerekçesiyle reddedildiği,

davacının aynı istemle Edebiyat Fakültesi Dekanlığı ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne yaptığı 21/06/2015 tarihli başvuruların da reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; davacının yurt dışına giderken 30/09/2014 tarihinde Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne verdiği dilekçesinde, bir yıl süreyle yurt dışında olacağından vermiş olduğu iki doktora dersinin programdan çıkarılmasını talep etmesi üzerine söz konusu derslerin programdan çıkarıldığı, yurt dışına gitmeden önce Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümünde verdiği lisans derslerine ilişkin olarak da davalı idare tarafından yeni görevlendirmelerin yapıldığı, 2014-2015 öğretim yılında derslerin alınan bu kararlar doğrultusunda verildiği, görevlendirilen öğretim üyelerinin anılan dersleri başarılı bir şekilde vermesi ve öğrencilerden olumlu dönüşler alınması nedeniyle davacının başvurusundan önce kesinleşen 2015-2016 öğretim yılı ders programının da aynı şekilde oluşturulduğu görülmektedir.

Bu durumda, davacının yurt dışına gitmeden önce Sosyal Bilimler Enstitüsünde verdiği doktora derslerinin davacının talebi üzerine programdan çıkarıldığı, Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümünde verdiği lisans derslerine ilişkin olarak da davalı idare tarafından yeni görevlendirmelerin yapıldığı ve görevlendirilen öğretim üyelerinin anılan dersleri başarılı bir şekilde verdiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, idarenin sahip olduğu takdir yetkisini, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullandığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.