Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/3035 K.2024/62

Dava konusu istem: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararı ile verilen idarî para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, 394.184,00-TL tutarlı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; kamu alacağının tarh ve tahakkukuna ilişkin işlemde olabilecek hukuka aykırılıkların ödeme emrine karşı açılan davada "borcum yoktur" iddiası kapsamında değerlendirilmesinin olanaklı olmadığı, 394.184,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin Kurul'un ... tarih ve ... sayılı kararının davacıya 04/12/2013 tarihinde tebliğ edildiği, yasal süre içerisinde dava açılmaması ve ödeme yapılmaması üzerine de alacağın tahsili amacıyla Gökalp Vergi Dairesi Müdürlüğünce dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği,

ödeme emrinin dayanağını oluşturan idarî para cezasına karşı dava açılmadığından, kesinleşen amme alacağının tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 20/01/2021 tarih ve E:2015/1454, K:2021/192 sayılı kararıyla; davacıya idarî para cezası uygulanmasına ilişkin Kurul kararına karşı dava açılmadığı, ödeme emrinin dayanağı olan tahakkuk işlemine karşı dava açılmamasının, 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı yolundaki itirazlarının yargısal incelemesinin yapılmasına engel teşkil etmediği,

ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davaların, 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesi gereğince davacının "böyle bir borcu olmadığı" şeklindeki itirazı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu kapsamda, ödeme emrinin dayanağını teşkil eden kamu alacağının maddi kaynağına ilişkin hukuka uygunluk denetiminin yapılması ve borcun tahakkukundan önceki aşamaya ilişkin hukuka aykırılık iddialarının incelenmesi gerektiği,

Mahkeme tarafından ödeme emrine karşı açılan işbu davada ileri sürülen iddiaların "böyle bir borcunun olmadığı" itirazı kapsamında değerlendirilerek işin esasının değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılarak ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla;

Ödeme emrine karşı açılan davada, 6183 sayılı Kanun'un "Ödeme emrine itiraz" başlıklı 58. maddesinin, "Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında... itirazda bulunabilir..." hükmü uyarınca sınırlı bir inceleme yapılabileceği, maddede belirtilen "böyle bir borcu olmadığı" itirazı kapsamında ise, süresinde dava açılmayarak hukuk aleminde idari yönden kesinleşmiş işlemin yeniden dava edilmesi sonucunu doğuracak şekilde hukukilik denetimi yapılması mümkün olmayıp,

yalnızca dayanak işlemin tesisinden sonraki aşamalara ilişkin olarak ileri sürülen iddialar (borcum yoktur kapsamında; adına düzenlenen ödeme emrine dayanak işlemin kendisi hakkında tesis edilmediği, başkası adına tahakkuk ettirilip ondan tahsil edilmeyen/edilemeyen/edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağından kendisinin sorumlu tutulamayacağı, dayanak işlemin kendisine usulüne uygun tebliğ edilmediği, ödeme emrine konu alacağın 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsili mümkün bir kamu alacağı olmadığı, ödeme emrinin alacağın vadesinden önce düzenlendiği,

ödeme emri ile tahsil edilmek istenilen miktarın alacağı oluşturan dayanak işleme konu miktarla uyuşmadığı, dayanak işlemin idarece geri alındığı veya açılan dava sonucu iptal edildiği gibi örneklenebilecek)ın incelenebileceği,

Bu nedenle; ödeme emrinin dayanağını oluşturan idari işlemin hukuka uygunluk denetimi ancak bu işleme karşı açılmış bir davada mümkün olduğundan, kamu alacağını oluşturan dayanak işlemde olabilecek hukuka aykırılıkların ödeme emrine karşı açılan davada "borcum yoktur" iddiası kapsamında değerlendirilmesinin olanaklı olmadığı,

Öte yandan, aksi bir düşüncenin kabulü ile ödeme emrine karşı açılan davada dayanağı işlemin hukuka uygunluk denetiminin yapılması sonucunu doğuracak bir yaklaşımın; çoğu durumda ödeme emrinin dayanağı işlemi tesis eden idare ile tahsil idaresinin farklı olması nedeniyle hasım mevkiinde tahsil idaresinin olmasından ötürü, hukuka uygunluk denetiminin, dayanak işlemi tesis eden ve savunma durumunda olan idarenin taraf olarak dahil edilmediği bir davada dayanak işlem yönünden taraf sıfatı olmayan tahsil idaresinin husumetiyle yapılması durumunu ortaya çıkaracağı, bu durumun da, yargılama usulüne uygun düşmeyeceği gibi dayanak işlemi tesis eden idare yönünden adil bir yargılama yapılmaması neticesini doğuracağı,

Davacının Diyarbakır ili, Merkez, Şanlıurfa Yolu Üzeri 30. Km'de işlettiği ... isimli iş yerinde 10/12/2012 tarihinde gerçekleştirilen denetimde araçlarda bulunan yakıt ve bu yakıtın boşaltıldığı tankerden alınan numunelerin analiz raporuna göre jet yakıtı satışı yapıldığı ve istasyon otomasyon sistemine bağlı olmayan yer altı tankının piyasa faaliyetine konu edildiği gerekçesiyle davacıya Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla 394.184,00-TL idari para cezası verildiği ve bu işlemin 04/12/2013 tarihinde tebliğ edildiği, yasal süre içerisinde dava açılmaması ve ödeme yapılmaması üzerine alacağın tahsili amacıyla Gökalp Vergi Dairesi Müdürlüğünce dava konusu ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin düzenlendiği,

Olayda, davacıya ödeme emrinin dayanağı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin 04/12/2013 tarihinde tebliğ edildiği ve davacının söz konusu idari para cezasının iptali istemiyle 60 gün içerisinde 5010 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca dava açmadığı anlaşılmış olup, düzenlenen idari idari para cezasının hukuka uygunluğunun bu aşamada "borcum yoktur" itirazı kapsamında incelenme imkanı bulunmadığından kesinleşen idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ve tebliğ edilen dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi eklenmek suretiyle davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ödeme emrine konu borcun likit olmadığı, davalı kuruma karşı ödeme emrinde belirtilen tutarda bir borcunun veya ödeme emrine dayanak teşkil edecek herhangi bir ticari faaliyetinin bulunmadığı gerekçeleri ile dava açıldığı, bu bakımdan yapılan bu itirazın borca itiraz kapsamında değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.