Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/3109 K.2024/952

Dava konusu istem:. Denetim Limited Şirketinin denetim sorumluluğunda bulunan …, … ve. YİBF numaralı yapıları 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine uygun şekilde denetlemeyerek görev aldığı yapı denetim kuruluşunun üç defa idari para cezası almasına neden olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (inşaat mühendisi, uygulama denetçisi) olan davacının,

aynı Kanun'un 8. maddesinin 8. fıkrası uyarınca denetçi belgesinin iptal edilmesi ve 3 (üç) yıl süre ile herhangi bir yapı denetim ve laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 11/12/2019 tarih ve 30975 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve … tarih ve … sayılı yazı ile Batman Valiliğine bildirilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarih ve … işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, dava konusu işlemin 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca tesis edildiği, söz konusu maddede 23/04/2015 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yapılan değişiklikle somut olay açısından daha ağır yaptırımlar getirildiği, denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgelerinin iptal edileceği öngörüldüğü gibi faaliyetten men cezasının da üç yıl olarak belirlendiği,

mülga Kanun maddesinde geçici durdurma ve bir yıla kadar faaliyetten men cezası verileceğinin öngörüldüğü dikkate alındığında ve uyuşmazlık konusu Kanun'a aykırı fillerin 23/04/2015 tarihinden önce gerçekleştiğinin anlaşılması karşısında, cezai yaptırımlara ilişkin mevzuatta yapılan değişikliklerde lehe olan hükümlerin ilgililer hakkında uygulanması gerektiği, bu durumun hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğu;

bu durumda, davacının denetçi belgesinin iptali, 3 yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 09/11/2022 tarih ve E:2022/5600, K:2022/9352 sayılı kararıyla;

23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklikte, öncelikle Kanun maddelerini ihlal ettiği tespit edilen yapı denetim kuruluşlarının cezalandırılmasının esas alındığı, denetçiler için yalnızca 4708 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 5. fıkrasının 2. cümlesi hükmüne aykırı hareket eden mimar ve mühendislere idari para cezası verileceği, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari para cezası almasına sebep olan mimar ve mühendislerin belgelerinin iptal edileceği düzenlemelerine yer verildiği,

20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikte de, denetçiler için, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari müeyyide almasına sebep olan mimar ve mühendislerin üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamayacağı, başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağı düzenlemelerine yer verildiği, bunun dışında denetim sorumluluğu altında bulunan bir yapıda tespit edilen ruhsata aykırılıklar vb. hususlarda denetçi mimar ve mühendislere denetim faaliyetinin belli bir süre ile yasaklanması cezası verilebileceğine yönelik bir ifadeye yer verilmediği,

Kanun değişikliklerinden sonra, 4708 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasına aykırılık hallerinde idari yaptırım kararlarına ilişkin denetçi açısından lehe sonuçlar doğduğunun görüldüğü, eylem tarihi itibarıyla uygulanması gereken yaptırımın işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere nazaran aleyhe olması sebebiyle idare tarafından işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre yaptırım uygulandığı,

Bu durumda, dava konusu işlemin esası incelenmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, eylem tarihi itibarıyla lehe olan Kanun hükmünün davacı hakkında uygulanması gerekirken aleyhe olan hükmün uygulandığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, önceki dilekçe ve beyanlarındaki iddialar tekrar edilerek dava konusu işlemde hukuka aykırılık, bu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Batman Teknik Yapı Denetim Limited Şirketinin denetim sorumluluğunda bulunan …, … ve. YİBF numaralı yapıları 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine uygun şekilde denetlemeyerek görev aldığı yapı denetim kuruluşunun üç defa idari para cezası almasına neden olduğundan bahisle sorumlu denetim elemanı (inşaat mühendisi, uygulama denetçisi) olan davacının,

aynı Kanun'un 8. maddesinin 8. fıkrası uyarınca denetçi belgesinin iptal edilmesi ve 3 (üç) yıl süre ile herhangi bir yapı denetim ve laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kaydının tutulmasına ilişkin 11/12/2019 tarih ve 30975 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve … tarih ve … sayılı yazı ile Batman Valiliğine bildirilen … tarih ve … sayılı dava konusu işlem tesis edilmiş, bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

Batman İl Yapı Denetim Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararında … YİBF numaralı yapıya ilişkin aykırılıkların 14/10/2014-27/11/2014 tarihleri arasında, … tarih ve … sayılı kararında … YİBF numaralı yapıya ilişkin aykırılıkların 15/11/2014-13/12/2014 tarihleri arasında ve … tarih ve … sayılı kararında ise … YİBF numaralı yapıya ilişkin aykırılıkların 14/09/2014-20/11/2014 tarihleri arasında gerçekleştiği belirtilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

13/07/2001 tarih ve 24461 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un "Yapı denetim kuruluşları ve görevleri" başlıklı 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde, "Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür: c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek. g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek." hükmüne yer verilmiştir.

4708 sayılı Kanun'un "Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, "Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır.

Durdurma kararı, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir. Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar." düzenlemesine yer verilmiştir.

23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 32. maddesi ile 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 8. maddesinde değişiklik yapılmış, başlığı "İdari müeyyideler ve teminat" olarak değiştirilen ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan maddenin 8. fıkrasında, "Yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgeleri, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ile iptal edilir.

Bu suretle belgesi iptal edilen denetçi mimar ve denetçi mühendisler, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz." hükmüne yer verilmiştir.

20/02/2020 tarih ve 31045 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 25. maddesi ile 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinde yeniden değişiklik yapılmış, maddenin 8. fıkrasında, "Yapı denetim kuruluşlarına üç ayrı teknik inceleme raporu kapsamında üç adet idari müeyyide uygulanmasına sebebiyet vererek kayıtları tutulan denetçi mimar ve denetçi mühendisler ile diğer teknik personel, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ve Bakanlığın onayı ile üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 23/04/2015 tarihli değişiklikten önceki halinde, bu Kanun'a aykırılık tespit edilmesi halinde, yapı denetim kuruluşlarına bir yıla kadar denetim faaliyetinin durdurulması ve belgelerinin geçici olarak alınması yönünde yaptırım uygulandığı ve denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşu mimar ve mühendislerinin, yapı denetim kuruluşunun faaliyetinin durdurulduğu süre zarfında başkaca bir denetim faaliyetinde bulunmasına izin verilmediği, bir diğer ifadeyle yapı denetim kuruluşunca Kanun'da sayılan görevlerinin herhangi birinin ihlali halinde, denetim faaliyetinin bir yıla kadar durdurulabildiği ve kuruluş ile beraber aynı anda/doğrudan denetim elemanlarının da faaliyetinin durdurulduğu görülmektedir.

Maddenin önceki halinde, idari para cezası yaptırımına yer verilmediği halde 2015 yılında yapılan değişiklik ile yapı denetim kuruluşlarının bazı fiillerinin öncelikle idari para cezası ile cezalandırılması, bazı hallerde yeni iş almaktan men cezası verilmesi yönünde yaptırımlara yer verildiği; ancak yapı denetim kuruluşlarına idari para cezası verilmesi halinde, kuruluş bünyesinde görevli denetçiler açısından da aynı anda idari yaptırım uygulanmadığı ve denetçilerin denetim faaliyetlerine devam edebildikleri, üç defa idari para cezası verilmesine neden olan denetçilerin yaptırım ile karşı karşıya kalabildiği anlaşılmaktadır.

2020 yılında yapılan değişiklikte ise, yapı denetim kuruluşlarına üç adet idari müeyyide uygulanmasına sebebiyet veren denetçi mimar ve denetçi mühendislere yaptırım uygulanabilmesi için bu müeyyidelerin üç ayrı teknik inceleme raporu kapsamında uygulanmış olmasının gerekli kılındığı ve yaptırımın da üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik bir görev alamama ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamama şeklinde yeniden düzenlendiği, 2015 yılında yapılan değişiklikte yer alan idari görev alamama şeklindeki yaptırımın yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, 4708 sayılı Kanun'da 2015 yılında yapılan değişiklikten sonra, Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine aykırılık hallerinde denetçi mimar ve mühendislere uygulanacak yaptırımlarla ilgili olarak lehe sonuçlar doğduğu, eylem tarihi itibarıyla uygulanması gereken hükümlerin işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere nazaran aleyhe olması sebebiyle idare tarafından işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre yaptırım uygulandığı;

ancak 2020 yılında yapılan değişikliğin denetçi mimar ve mühendislere yaptırım uygulanabilmesi için, bünyesinde çalıştıkları yapı denetim kuruluşuna uygulanan müeyyidelerin üç ayrı denetim raporu kapsamında verilmiş olmasını gerekli kılması ve önceki düzenlemeye göre yaptırım kapsamında yer alan "herhangi bir yapı denetim kuruluşunda idari bir görev alamama"nın yaptırım kapsamından çıkartılmış olması nedeniyle daha da lehe olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, yukarıda açıklanan hususlar göz önünde bulundurularak uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden idari yaptırıma konu fiillerin işlendiği tarihlerde yürürlükte olan Kanun hükmüne dayalı olarak işlem tesis edilmediğinden bahisle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.