Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/18 K.2024/38

İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 19/03/2024 tarih ve E:2024/20, K:2024/20 sayılı kararıyla; ... vekili Av. ... tarafından, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 24/01/2024 tarih ve E:2023/2092, K:2024/91 sayılı kararı ile İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 20/06/2018 tarih ve E:2018/2467, K:2018/3046 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle, aykırılığın, davanın kısmen süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri,

İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ... Kuyumcu'nun açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'a 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun ile eklenen 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine,

istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek" bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış.

17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik 5. fıkrasında ise, dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemlerin, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletileceği; ilgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verileceği; aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu kurala bağlanmıştır.

Anılan maddenin gerekçesinde de, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi ve İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi kararları arasında ortaya çıkmış olup, söz konusu aykırılığın, zabıta görevlerini yerine getiren ve koruma ve güvenlik görevlisi olan davacıların, kendilerine fazla çalışma ücreti ödenmediğinden bahisle yaptıkları başvuruların idarelerce farklı gerekçelerle reddedilmesi üzerine, parasal hak istemlerinde süre aşımı bulunup bulunmadığı hususundan kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Aykırılığın giderilmesi talebine yönelik İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu kararında aykırılığın, geçmişe yönelik ödemeler yönünden farklı kararlar verilmesinden kaynaklandığı, belli bir uygulama tarihi esas alınarak istekte bulunulan davalarda, dava davacının idareye başvurduğu tarihten itibaren 90 gün içinde açılmış ise, ilgiliye, davanın açıldığı tarihten geriye doğru 90 günü geçmemek üzere, başvuru tarihinden geriye doğru 60 günlük süre içindeki ilk uygulama tarihi esas alınarak parasal hakların verilmesi;

idareye başvuru tarihinden itibaren 90 günlük ya da idarenin cevabının tebliğ tarihinden itibaren 60 günlük süre geçtikten sonra açılmış olan davalarda ise, ancak dava tarihinden geriye doğru 60 günlük süre içinde kalan ilk uygulamadan doğan parasal hakların ödenmesinin mümkün olduğu belirtilerek, aykırılığın İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 24/01/2024 tarih ve E:2023/2092, K:2024/91 sayılı kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Uyuşmazlık konusu maddi olaylar incelendiğinde; İstanbul dosyasında zabıta hizmetlerinde görev yapan davacının, 04/06/2015-15/04/2023 tarihleri arasında mahrum kaldığı fazla çalışma ücretinin ödenmesi isteminin idarece reddi üzerine, ret işleminin iptali ile anılan döneme ilişkin parasal haklarının ödenmesi istemiyle dava açtığı; İzmir dosyasında ise koruma ve güvenlik görevlisi olan davacının 2013 yılından beri ödenmeyen fazla çalışma ücretinin ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddi işleminin iptali ile o tarihten beri süregelen parasal kayıplarının ödenmesi istemiyle dava açtığı anlaşılmaktadır.

İstanbul Bölge İdare Mahkemesince, her ne kadar davacının parasal hak isteminin süregelen parasal kayıplarına ilişkin olduğu yorumu yapılmak suretiyle dava açma süresi hesaplanmış ve davacının talep etmediği döneme ilişkin olan (16/04/2023 sonrası) parasal hak istemi yönünden davanın süresinde olduğu, öncesine ilişkin ise davada süre aşımı bulunduğu sonucuna varılmış ise de, anılan uyuşmazlık, davacının süregelen parasal haklarının değil belirli bir döneme ilişkin parasal haklarının ödenmesi isteminden kaynaklanmaktadır.

Davacı, başvurusunda açıkça 04/06/2015-15/04/2023 tarihleri arasında mahrum kaldığı fazla çalışma ücretinin ödenmesini talep ettiğini belirtmiş, dava açarken de bu başvurunun reddi işlemini dava konusu etmiştir. Aralarında aykırılık olduğu öne sürülen İzmir Bölge İdare Mahkemesi kararından ise davacının, belirli bir döneme ilişkin parasal haklarını değil, 2013 yılından başlayarak dava açtığı tarihte ve devamında ödenmeyen fazla çalışma ücretini talep ettiği anlaşılmaktadır.

Belirli bir döneme ilişkin parasal ödemeler ve kesintilerin ödenmesi istemleri ile süreklilik arz eden parasal ödemeler veya kesintiler ile ilgili olarak belli bir uygulama tarihi esas alınarak istekte bulunulan davalarda, dava açma süresinin hesaplanması yönteminin farklı olduğuna kuşku bulunmamaktadır.

2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde; aykırılığın giderilmesi koşulları içinde "benzer olay" şartı da sayılmış ancak yasa koyucu tarafından bu koşulun tanımı ve kapsamına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Bu durumda, aykırılığın giderilmesine ilişkin talepler incelenirken, görevli merci tarafından "benzer olay" koşulunun kapsamı, bu müessesenin getiriliş amacı, isteme konu davaların konusu ve kararlar arasında hukuki anlamda istikrarı bozan bir çelişkinin bulunup bulunmadığı gibi objektif kriterler çerçevesinde belirlenmesi gerekmektedir.

Aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlarda; davaların açılmasına neden olan maddi olayın aynı (fazla çalışma ücretinin ödenmemesi), ancak davacıların taleplerinin ve dava konusu işlemlerin, parasal hakkın talep edildiği süre aralığı, belirli bir döneme ilişkin olup olmaması ya da süregelen olup olmaması yönlerinden, farklı olması karşısında, aynı olay nedeniyle farklı işlemlerin yargı mercileri tarafından yapılacak hukuki denetimin de farklılık arz edeceği, bu nedenle aykırılığın giderilmesi müessesesinin amacı dikkate alındığında, dava açma süresi açısından "benzer olay" koşulunun olayda gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesine karar verilebilmesi için 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde öngörülen benzer olay koşulu gerçekleşmediğinden istemin reddi gerekmektedir.