Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/434 K.2024/3597

Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda mevcut ruhsatsız yapıya 1. normal ve 2. normal katlar ile çatı arasının ilave edilerek yapının tamamlandığının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. ve 6. fıkrası uyarınca 137.844,00 TL ve aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca 2.000,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Sarıyer Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi kapsamında tekerrür hükmü uygulanmak suretiyle para cezası verilebilmesi için öncelikle yapının inşa süreci içerisinde tespit edilen aykırılıklar sebebiyle daha önce ilgilisinin para cezası ile cezalandırılmış olması gerektiği,

davalı idarece dosyaya ibraz edilen bilgi ve belgelerden 1 nolu ve 2 nolu yapı tatil tutanakları üzerine para cezası ile cezalandırılmadığı anlaşılan davacının 3 nolu yapı tatil tutanağı ile belirlenen aykırılıklar sebebiyle tekerrür hükmü uygulanarak 137.844,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısım yönünden dava konusu encümen kararında hukuka uygunluk görülmediği, öte yandan, söz konusu yapıda ruhsatsız olarak inşaata devam edilmesi üzerine düzenlenen 02/06/2017 tarihli üçüncü tutanakta;

daha önce düzenlenen yapı tatil tutanaklarında belirtilen ruhsatsız imalatlar dışında kaç metrekare ilave imalat yapıldığı ve yapı sınıfının açık ve net biçimde ortaya konulmadığı, para cezasına esas alınan 500 metrekare imalatın ne şekilde hesaplandığının ve yapı sınıfının anlaşılamaması sebebiyle yasal koşullara uygun olmayan bu tutanak esas alınarak verilen 137.844,00 TL'lik para cezasında bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı, dava konusu ruhsatsız yapılaşmanın 02/06/2017 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği,

bu tarihten itibaren bir ay geçmeden davacının 2.000,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu encümen kararının alındığı, yani davacının 42. maddenin 3. fıkrası uyarınca cezalandırılması ön koşulu olan bir aylık süre tanınması şartının yerine getirilmediği anlaşıldığından, dava konusu encümen kararının davacıya 2.000,00-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmında da hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin davacıya 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca tekerrür hükmü de uygulanmak suretiyle 137.844.00 TL verilmesine ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddialar söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine, kararın,

3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasına göre verilen 2.000,00 TL para cezasına ilişkin kısmı yönünden ise, dava konusu yapı ile ilgili yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Kanun'un 11. ve 12. maddesi uyarınca düzenlendiği, bu nedenle davacının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen yükümlülüğü yerine getirmediğinden söz edilemeyeceği gibi 2960 sayılı Kanun'un anılan maddelerinde ruhsat alınması ya da ruhsata uygun hale getirilmesi için herhangi bir süre ve yükümlülük öngörülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 17/11/2022 tarih ve E:2020/8810, K:2022/9890 sayılı kararıyla; Kararın; 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca verilen para cezası ve aynı maddenin 6. fıkrası uyarınca tekerrür nedeniyle verilen para cezasına ilişkin kısmı yönünden;

İdare Mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmelerinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkün olduğu,

Kararın, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezası ve 2. fıkrasının (c) bendinin 1., 4., 5., 7., 8., 12. ve 13. alt bentleri uyarınca temel para cezasına eklenen para cezasına ilişkin kısmı yönünden;

... tarih ve ... sayılı Sarıyer Belediye Encümeni kararının, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca verilen para cezası verilmesine ilişkin kısmının esası incelenerek, para cezasının, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasında yer verilen kriterlere uygun olarak hesaplanıp hesaplanmadığı konusunda değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin bu kısmının iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının belirtilen kısmında hukuki isabet görülmediği,

Belirtilen nedenlerle, davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezası ve 2. fıkrasının (c) bendinin 1., 4., 5., 7., 8., 12. ve 13. alt bentleri uyarınca temel para cezasına eklenen para cezasına ilişkin kısmının bozulmasına, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca verilen para cezası ve aynı maddenin 6. fıkrası uyarınca tekerrür nedeniyle verilen para cezasına ilişkin kısmının onanmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

Dairelerinin 26/02/2020 tarih ve E:2018/1783, K:2020/379 sayılı kararının, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca verilen para cezası ve aynı maddenin 6. fıkrası uyarınca tekerrür nedeniyle verilen para cezasına ilişkin kısmının onanarak kesinleştiği anlaşıldığından, istinaf incelemesinin, İdare Mahkemesi kararının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezası ve 2. fıkrasının (c) bendinin 1., 4., 5., 7., 8., 12. ve 13. alt bentleri uyarınca temel para cezasına eklenen para cezasına ilişkin kısmı ile sınırlı olarak yapıldığı,

İstinaf incelemesine konu ilk derece mahkemesi kararının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezası ve 2. fıkrasının (c) bendinin 1., 4., 5., 7., 8., 12. ve 13. alt bentleri uyarınca temel para cezasına eklenen para cezasının (68.922,00 TL) iptaline ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu, istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususların kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun reddi, dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı, bu nedenle davanın reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak ise, eksik inceleme sonucu verilen temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu belirtilerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda mevcut ruhsatsız yapıya 1. normal ve 2. normal kat ile çatı arasının ilave edilerek tamamlandığının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 500 metrekare aykırılıktan etkilenen alan üzerinden, 3/B yapı sınıf ve grubunda olan yapıya dair temel para cezası hesaplandığı ve hesaplanan temel para cezasına aynı maddenin 2. fıkrasının (c) bendinin 1., 4., 5., 7., 8., 12. ve 13. alt bentleri üzerinden arttırım uygulandığı,

6. fıkrası uyarınca tekerrür hükmü de uygulanmak suretiyle 137.844,00 TL ve aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca 2.000,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Sarıyer Belediye Encümeni kararının tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bunun üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinin 1. alt bendinde;

hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30 oranında arttırılacağı, 4. alt bendinde; ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalatın mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise temel para cezasının %100 oranında arttırılacağı, 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20 oranında arttırılacağı, 7. alt bendinde; özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50 oranında arttırılacağı, 8. alt bendinde;

aykırılığa konu yapı ruhsatsız ise cezanın %180 oranında arttırılacağı, 12. alt bendinde; inşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20 oranında arttırılacağı, 13. alt bendinde ise; ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalatın çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet vermesi halinde temel para cezasının %20 oranında arttırılacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezası ve 2. fıkrasının (c) bendinin 1., 4., 5., 7., 8., 12. ve 13. alt bentleri uyarınca temel para cezasına eklenen para cezasına ilişkin olarak;

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ... tarih ve ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağı ile mevcut ruhsatsız yapıya 1. normal ve 2. normal kat ile çatı arasının ilave edilerek tamamlandığının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 500 metrekare aykırılıktan etkilenen alan üzerinden, 3/B yapı sınıf ve grubunda olan yapıya dair temel para cezası hesaplandığı ve bu cezaya aynı maddenin 2. fıkrasının (c) bendinin 1., 4., 5., 7., 8., 12. ve 13. alt bentleri üzerinden artırım uygulanarak 68.922,00 TL para cezası verildiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta; söz konusu yapıda ruhsatsız olarak inşaata devam edilmesi üzerine düzenlenen 02/06/2017 tarihli tutanakta; daha önce düzenlenen yapı tatil tutanaklarında belirtilen ruhsatsız imalatlar dışında kaç metrekare ilave imalat yapıldığı ve yapı sınıfının açık ve net biçimde ortaya konulmadığı, para cezasına esas alınan 500 metrekare imalatın ne şekilde hesaplandığının ve yapı sınıfının anlaşılamaması sebebiyle yasal koşullara uygun olmayan yapı tatil tutanağı esas alınarak verilen para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle para cezasının iptaline karar verilmiş ise de.

02/06/2017 tarihli tutanakta söz konusu yapının taban alanının 20x10 m olarak belirtildiği, davalı idare tarafından zemin kat için para cezası verilmediğinin ve 1. normal ve 2. normal kat ile çatı arasının 500 m2 olduğunun beyan edildiği, ayrıca dosyada yer alan para cezası hesaplama raporunda; yapının tür, sınıf ve grubunun belirlenerek hesaplama yapıldığı ve para cezasının verilmesine dayanak olan yapı tatil tutanağının usulüne uygun olarak düzenlendiği görülmüştür.

Bu durumda, ... tarih ve ... sayılı Sarıyer Belediye Encümeni kararının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca verilen para cezası verilmesine ilişkin kısmının esası incelenerek, para cezasının, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasında yer verilen kriterlere uygun olarak hesaplanıp hesaplanmadığı konusunda değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, dava konusu işlemin belirtilen kısmının iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı davalının istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.