Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/661 K.2024/766

Dava konusu istem: Özelleştirme kapsam ve programında bulunan Maliye Hazinesi adına kayıtlı ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel numaralı, 113.940,59 metrekare yüzölçümlü taşınmazın satışı için 03/08/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile iptaline ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 24/10/2023 tarih ve E:2022/4391, K:2023/4284 sayılı kararıyla;

4046 sayılı Kanun'a göre, Özelleştirme Yüksek Kurulunca belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde, Kanun'da "kuruluş" olarak sayılan genel ve katma bütçeli idarelerin gördükleri kamu hizmetleri ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının ekonomide verimlilik artışı ile kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazların kamuya gelir elde etmek için özelleştirilmelerinin mümkün olduğu, Kurulun söz konusu özelleştirmeler kapsamında yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylama yetkisini haiz olduğu,

Kurulun hizmetin ifası için yarar gördüğü hâllerde parasal sınırları ile usul ve esaslarını açıkça belirlemek kaydıyla ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylama konusunda Özelleştirme İdaresi Başkanlığına yetki verebileceği, nitekim 13/01/1998 tarih ve 98/03 sayılı Kurul kararıyla bedeli 1.000.000,00-ABD Dolarına kadar olan ihalelere ilişkin onay yetkisinin Özelleştirme İdaresi Başkanlığına devredildiği, ihale şartnamesinde yer alan kurallar uyarınca da ihale komisyonu kararının ilgili makam tarafından onaylanmasından sonra kesinleşeceği,

Özelleştirme ihalelerinde, Kurulun veya yetkisini devrettiği Özelleştirme İdaresi Başkanlığının ihale komisyonunca verilen nihaî kararları onaylayıp onaylamama konusunda takdir yetkisine sahip olduğu, idareye ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan bu yetkinin, ihale işlemlerinin sırf mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığı konusunda yerindelik denetimi yapılarak idarenin menfaatininin korunması amacıyla düzenlendiği,

Hem hukuka uygunluk ve hem de yerindelik denetimi yapılarak bu konuda alınan idarî kararın yargısal denetiminin de özellik gösterdiği, başka bir anlatımla, 4046 sayılı Kanun'da ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, idareye tanınan yetkinin onaylamama yönünde kullanılması hâlinde, bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluğun bulunmadığı,

dolayısıyla, ihale iptali işleminin idarî davaya konu edilmesi hâlinde, gerek davalı idarenin yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise işlemde, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka aykırılıktan söz edilemeyeceği,

Öte yandan, ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusundaki bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması ve işlemin yapılıp yapılmaması noktasında makûl ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği, söz konusu takdir yetkisinin denetiminde, 4046 sayılı Kanun'da yer alan temel ilkelerin gözetilmesi gerektiği gibi idare hukukuna hâkim olan hukukî güvenirlilik, idari istikrar gibi ilkelerin de dikkate alınmasının gerektiği,

Dairelerinin 19/12/2022 tarihli ara kararı ile, davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığından, diğer hususların yanında, dava konusu ihalede idarenin takdir yetkisini ihale komisyonu kararının onaylanmaması yönünde kullanmasının somut gerekçesinin (ihale bedelinin düşük olması, ihaleye katılımın yetersiz olması vb. sebeplerin bulunup bulunmadığının) bildirilmesinin istenildiği; davalı idare tarafından ara kararına verilen cevapta, 03/08/2022 tarihinde 7 (yedi) yatırımcının katılımı ile gerçekleştirilen nihai pazarlık görüşmelerinde bir elemesiz tur ve iki elemeli tur yapıldığı,

elemeli turlarda 2 (iki) teklif sahibinin elenmesiyle geriye kalan 5 (beş) teklif sahibinin katılımıyla açık artırma yapıldığı, yapılan açık artırma sırasında 3 (üç) teklif sahibinin 2. (ikinci) tur sonunda çekildiği, geriye kalan 2 (iki) teklif sahibi ile açık artırmaya 3 (üç) tur daha devam edildiği, açık artırma neticesinde en yüksek teklifin 6.000.000,00-(altımilyon) TL ile davacı tarafından verildiği, idarece yapılan değerlendirmede, ihalede her ne kadar değer tespitinin üzerinde teklif alınmış olsa da nihai pazarlık görüşmelerinde gereken rekabetin sağlanmadığı kanaatine varıldığı ve ihalenin iptaline karar verildiğinin ifade edildiği,

Bunun üzerine Dairelerinin 22/02/2023 tarihli ara kararı ile, davalı idareden, dava konusu ihalede gereken rekabetin sağlanmadığı kanaatine varılmasının sebebini oluşturan olgu ve gerekçelerin somutlaştırılmak suretiyle açıklanmasının istenildiği; davalı idare tarafından ara kararına verilen cevapta, 5 (beş) teklif sahibinin katılımıyla gerçekleştirilen açık artırma sürecinde 3 (üç) teklif sahibinin 2. (ikinci) tur sonunda açık artırmadan çekilmesi ve geriye kalan 2 (iki) teklif sahibi ile de ancak 3 (üç) tur daha açık artırmaya devam edilmesi dikkate alınarak ihalenin iptal edilmesi kanaatine varıldığının belirtilmekle yetinildiği,

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından Dairelerinin 19/12/2022 ve 22/02/2023 tarihli ara kararlarına verilen cevaplar ile dava dosyasına sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; ... ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel numaralı, 113.940,59 metrekare yüzölçümlü taşınmazın satış yöntemi ile özelleştirilmesini teminen 03/08/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalede en yüksek teklifin 6.000.000,00-TL ile davacı tarafından verildiği ve taşınmazın davacıya satışına ilişkin ihale komisyonu kararının Başkanlık makamı Oluru ile onaylanmayarak ihalenin iptal edilmesine karar verildiği, idarece ihalenin iptal edilmesine ilişkin sebebin rekabetin sağlanmaması olarak gösterildiği, ancak ihalede nihaî pazarlık görüşmelerinin 7 (yedi) yatırımcının katılımı ile gerçekleştirildiği,

elemeli turlarda 2 (iki) teklif sahibinin elenmesi üzerine 5 (beş) teklif sahibinin katılımıyla açık artırma yapıldığı, yapılan açık artırma sırasında 3 (üç) teklif sahibinin 2. (ikinci) tur sonunda çekildiği, geriye kalan 2 (iki) teklif sahibi ile açık artırmaya 3 (üç) tur daha devam edilerek toplamda 5 (beş) tur açık artırma ile teklif alındığı,

açık artırma görüşmeleri sırasında teklif sahipleri tarafından verilen teklif bedelleri ile açık artırma sonucunda en yüksek teklifi veren davacının teklif ettiği 6.000.000,00-TL'lik bedelin, taşınmazın 23/05/2022 tarih ve 38-4/19 sayılı Değer Tespit Komisyonu kararında belirlenen satış değeri bedelinin çok üzerinde olduğu dikkate alındığında, ihalede rekabetin sağlanmadığına ilişkin herhangi bir somut gerekçenin veya takdir yetkisinin ihalenin iptal edilmesi yolunda kullanılmasına ilişkin başkaca geçerli bir hukukî sebebin davalı idare tarafından ortaya konulamadığının anlaşıldığı,

Bu itibarla, özelleştirme kapsam ve programında bulunan Maliye Hazinesi adına kayıtlı ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel numaralı, 113.940,59 metrekare yüzölçümlü taşınmazın satışı için 03/08/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile iptaline ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, İhale Şartnamesi'nde, ihale komisyonu kararının onaylanmaması veya gecikerek onaylanması durumunda, taşınmazın devrinin gecikmesi ya da yapılmaması veya başka sebeplerle teklif sahiplerince herhangi bir talepte bulunulmayacağı, özelleştirme ihalelerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na tabi olmadığı ve idarenin ihaleyi yapıp yapmama konusunda serbest olduğu düzenlemesine yer verildiği; bu çerçevede ihale komisyonu kararının 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi gereğince, ihalenin iptaline karar verildiği,

ihale sürecinin ihale dokümanı ve ilgili mevzuata uygun bir şekilde yürütüldüğü, ihalenin onayla kesinleşeceği hususunun davacı tarafından da bilindiği belirtilerek, Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasında, Kurulun görevleri sayılarak, (d) bendinde, özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylama yetkisinin, Kurulun görevleri arasında olduğu belirtilmiştir.

09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesi ile Kanun'a eklenen Geçici 29. maddede, "Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir.

Dava konusu taşınmazın özelleştirilmesine ilişkin İhale Şartnamesi'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 21. ve İhale İlanı'nın 11. maddesinde, idarenin, ihale işlemlerini 4046 sayılı Kanun çerçevesinde yürüttüğü, ihalenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na tâbi olmadığı ve idarenin ihaleyi yapıp yapmamakta veya dilediğine yapmakta serbest olduğu kurala bağlanmıştır.

4046 sayılı Kanun'a göre, Kanun'da "kuruluş" olarak sayılan genel ve katma bütçeli idarelerin gördükleri kamu hizmetleri ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının, Cumhurbaşkanınca, belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlamak için özelleştirilmesi yoluna gidilebileceği, genel bütçeli idarelerin gördükleri kamu hizmeti ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının mülkiyet devri suretiyle özelleştirilmesinin mümkün olduğu, Cumhurbaşkanının veya yetkilendireceği makamın yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonunca verilen nihaî kararları onaylama yetkisini haiz olduğu, ihale şartnamesi uyarınca ihale komisyonu kararlarının yetkili makam tarafından onaylanmasından sonra kesinleşeceği anlaşılmaktadır.

Buna göre, özelleştirme ihalelerinde, söz konusu yetkili makamın ihale komisyonunca verilen nihai kararları onaylama/onaylamama ile ilgili olarak hukuken geçerli seçenekler arasında tercihte bulunma hususunda geniş bir takdir yetkisi bulunmaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazlığa konu ihalede idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif ve keyfi amaçlar doğrultusunda kullandığına ilişkin dosya içerisinde herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı gözetildiğinde, ihalenin onayla birlikte kesinleşeceğini öngören İhale Şartnamesi'nin yukarıda yer verilen hükmü karşısında, 4046 sayılı Kanun'un tanıdığı takdir yetkisi kapsamında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu kararda ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulmasına ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.