Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/871 K.2024/2884

Dava konusu istem: Polis Meslek Eğitim Merkezinden mezun olan davacının, eğitim sonu sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; soru hazırlama komisyonu ile sınav komisyonunun ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak oluşturulduğu, sınav komisyonunun her bir üyesi tarafından ayrı ayrı olmak üzere yine ilgili Yönetmelik uyarınca, mesleki bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu konularında değerlendirme yapılarak toplamda 56 puan takdir edilmek suretiyle davacının başarısız sayıldığı,

sözlü sınavın objektif yapılmadığına ilişkin somut bilgi ve belgenin de bulunmadığı, bu durumda, davacı hakkında yapılan değerlendirmenin subjektif ya da usul ve mevzuata aykırı olduğuna yönelik herhangi bir durumun tespit edilmediği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıya eğitim sonu sözlü sınavında sorulan 323 numaralı sorunun ''Hukuki bir ilişkide taraflar arasında eşitlik varsa bu hangi hukuku ilgilendirir?'' olduğu, idarece düzenlenen cevap anahtarında, sorunun cevabının "özel hukuk" olarak belirtildiği, buna göre cevabın tek, net ve yoruma açık olmayan nitelikte olduğu, olağan bir değerlendirmede, söz konusu soru için, davacı tarafından soruya hiç cevap verilmemesi veya yanlış cevap verilmesi durumunda bütün komisyon üyeleri tarafından sıfır; soruya doğru cevap verilmesi durumunda ise, kırk (tam) puan verilmesinin beklendiği,

ancak davacıya 20, 15, 20, 15, 20 şeklindeki puanların verildiği, bu hali ile takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna ulaşıldığı, bu nedenle davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 03/05/2023 tarih ve E:2022/3906, K:2023/2375 sayılı kararıyla; davacıya kura yöntemi ile çektirilerek yöneltilen 323 numaralı sorunun, "Hukuki bir ilişkide taraflar arasında eşitlik varsa bu hangi hukuku ilgilendirir?" şeklinde olduğu, davalı idare tarafından dava dosyasına sunulan cevap anahtarında sorunun cevabının, "Kişilerin birbirleriyle ve Devletin kamu tüzel kişilerinin, özel hukuk gerçek ve tüzel kişileri ile eşitler arası ilişkiler kurulması durumunda, bir egemenlik hakkının kullanılmasından bahsedilemez.

Bu tür ilişkileri düzenleyen kuralların tamamına özel hukuk kuralları, hukuk alanına da özel hukuk denir. Mesela alım satım sözleşmesi ilişkisinde, tarafların eşitliğinden dolayı özel hukuk işlemidir. Ancak Devletle vergi mükellefi arasındaki ilişki de Devlet üstün konumda olduğu için ilişki kamu hukukunu ilgilendirir.

Bu tür ölçütlere göre ayrıma tabi tutulan hukukta, ayrımı kabul etmeyen görüşler de vardır." şeklinde belirtildiğinin görüldüğü, dosyada bulunan ve metnine yer verilen cevap anahtarında sorunun cevabı olan "özel hukuk"a dair açıklama ve örneklendirmenin de beklendiği, bu durumun, 100 puan üzerinden 40 puan gibi yüksek bir puanlamayı gerektiren adayın mesleki bilgisinin ve bilgisini yorumlama yeteneğinin ölçülmesi açısından sözlü sınav mantığına uygun olduğu,

dolayısıyla cevabı tek, net ve yoruma açık şekilde değerlendirilemeyeceği cevap anahtarından anlaşılan soruya, davacı tarafından verilen cevabın, sözlü sınav komisyonu üyelerince puan değerlendirme karar formunda belirtilen şekilde değerlendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı, bu itibarla davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf isteminin kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, mevzuat hükümleri doğrultusunda düzenlenen sınava ilişkin belgeler incelendiğinde işlemde hukuka aykırılık bulunmadığının anlaşılacağı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı; okulu başarıyla bitirdiği; sözlü sınavda soruyu doğru yanıtladığı ve sınavın çok kısa sürdüğü; akabinde apar topar okuldan ilişiğinin kesildiği; tutanaklardaki rakamların tek bir kişinin elinden çıkmış gibi göründüğü; aldığı eğitimin sorulan soruyu yanıtlamasına evleviyetle yeterli olduğu; verilen puanların gerekçelerinin belli olmadığı; konuyla ilgili emsal kararlar bulunduğu; her üyenin tutanağında ayrı ayrı gerekçeler yazılması gerektiği; verilen puanlar ile gerekçenin ve ilgili kriterlerin çeliştiği; işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Polis Meslek Eğitim Merkezinden mezun olan davacı, katıldığı eğitim sonu sözlü sınavında başarısız olmuştur. Davacı tarafından, başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun ek 1. maddesinin 3. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte öğrenime devam edenler dahil, bu Kanun ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu gereğince, polis eğitim kurumlarında ya da Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı rütbelerine aday memur olarak atanmaları için öğrenim süresini başarıyla tamamlamaları ve eğitim sonunda Polis Akademisi Başkanlığınca yapılacak sınavda başarılı olmaları şarttır." hükmüne yer verilmiştir.

03/06/2015 tarih ve 29375 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği'nin 5. maddesinde, "(1) Polis eğitim kurumları ve Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla tamamlayan öğrenciler, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atanmalarından önce sınava tabi tutulur." kuralı yer almış.

7. maddesinde, soru hazırlama komisyonu, sınav komisyonu ve merkezi sınav komisyonunun oluşturulması ve görevleri düzenlenmiş. 8. maddesinde ise "(1) Soru Hazırlama Komisyonu tarafından bastırılan sorular arasından adaylara soru kartı çektirilerek cevaplaması istenir. Komisyon tarafından adaya konu ile ilgili ilave sorular sorulabilir.

(2) Sınav komisyonları tarafından yapılacak sözlü sınavda adaylar; a) Mesleki bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, yönlerinden yüz tam puan üzerinden değerlendirilirler.

(3) Adaylar, Sınav Komisyonu üyeleri tarafından ikinci fıkranın (a) bendi için kırk puan, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri için yirmişer puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı puan değerlendirme karar formuna işlenir. Komisyon üyelerinin ayrı ayrı vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sınav puanı tespit edilir. (4) Adayın sınavda başarılı olabilmesi için yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir.

Başarısız olan adayın aldığı puan ve gerekçesi puan değerlendirme karar formuna işlenir. Sınav sonuçları merkezi sınav komisyonuna bildirilir. ..." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.

Bu itibarla, davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.

Davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerince verilmiş puanlara ilişkin tutanak ve sınav sonuçlarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden, sözlü sınavın yukarıda açıklanan şekilde nesnel olarak yapıldığı ve yargısal denetim için aranan bütün koşulları sağladığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının girdiği sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.