Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/2274 K.2025/3047

2- ... 3- ... Derneği 4- ...Derneği 5- ...Derneği 6- ... Derneği 7- ... Derneği 8-...Derneği 9- ...Derneği 10- ...

VEKİLİ

Av. ... (Kendi adına asaleten, diğer davacılara vekaleten)

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Onuncu Dairesinin 26/02/2025 tarih ve E:2025/159, K:2025/1230 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 14/09/2023 tarih ve 32309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik'in iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 26/02/2025 tarih ve E:2025/159, K:2025/1230 sayılı kararıyla;

Maddi olay ve hukuki süreç ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendine, 14. maddesinin 3. fıkrasına, 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi ile 5. fıkrasına yer verildikten sonra,

Dava dosyasının ve dava dilekçesinin incelenmesinden; Danıştay Onuncu Dairesinin 11/09/2024 tarih ve E:2024/1269, K:2024/2868 sayılı kararıyla, Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik'in iptali istenen kısım/kısımların açık, net ve tereddüte mahal vermeyecek bir şekilde açıklanması, maddelerin hangi kısımları veya cümleleri yönünden hukuka aykırılık iddiasında bulunulduğu hususunun menfaat bağı kurulmak suretiyle ayrı ayrı gösterilmesi, istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle dava açılması gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar verildiği,

Anılan karar üzerine yenilenen dilekçede ise, yine bir önceki dava dilekçesinde olduğu gibi "talep konusu" ile "sonuç" kısmında yetki ve şekil unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülen Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik'in tamamının iptalinin istenildiği; dilekçe içeriğinin ise reddine karar verilen önceki dilekçeyle benzer şekilde oluşturulduğu, yalnızca anılan dilekçeden farklı olarak bahse konu Yönetmelik'in 13. ve 15. maddesinin metinlerine yer verilmediği, buna rağmen anılan maddelere yönelik yine aynı iddiaların ileri sürüldüğü,

dilekçenin "talep konusu" ile "sonuç" kısımlarında bu iki maddenin hangi kısımlarının iptalinin istenildiğinin belirtilmediği, önceki dilekçe ret kararına konu olan Yönetmelik'in 7. ve 20. maddesi ile ilgili hukuka aykırılık iddialarının bir kısmına yer verilmesine rağmen herhangi bir iptal isteminde bulunulmadığı, sonuç olarak yenilenen dilekçede de aynı yanlışlıkların yapıldığı,

Bu durumda; Danıştay Onuncu Dairesinin 11/09/2024 tarih ve E:2024/1269, K:2024/2868 sayılı dilekçe ret kararı üzerine, davacı tarafından yenilenen dava dilekçesinde aynı yanlışlıkların yapıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrası uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, temyize konu kararın Anayasa'nın 36. maddesinde yer verilen hak arama hürriyetini ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkını ihlal ettiği, dava konusu Yönetmelik'in yetki ve şekil unsurları yönünden tamamının iptal edilmesi gerektiğine yönelik iddialarının dava dilekçelerinde açıkça ortaya konulmuş olduğu, dava dilekçelerinde yer verilen bahse konu Yönetmelik hükümlerine ilişkin açıklamaların bu iddialarının somutlaştırılması amacına hizmet ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükümleri yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari davaların açılması" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde dava dilekçelerinde davanın konu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği kuralına,

"Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında,

"Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:

...

g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları,

Yönlerinden sırasıyla incelenir." düzenlemesine,

"İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinde,

"1. Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;

...

d) 3/g bendinde yazılı halde otuzgün içinde 3 ve 5 inci maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılmış ise otuzgün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine,

...

Karar verilir. ..." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru usulü kapsamında vermiş olduğu kararlarda, mahkemeye erişim hakkının bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına geldiği ifade edilmiştir. Mahkemelerin usul kurallarını uygularken yargılamanın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde katı şekilcilikten kaçınmaları gerektiği gibi kanunla öngörülmüş usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak ölçüde aşırı esneklikten de kaçınmaları gerektiği vurgulanmıştır. (Özkan Şen Başvurusu, B.No:2012/791; Kamil Koç Başvurusu, B.No:2012/660)

Dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından, dava konusu Yönetmelik ile tarımsal üretimin ve satışının izne tabi tutulduğu, dolayısıyla temel hak ve özgürlüklere sınırlama getirildiği, temel hak ve özgürlüklerin ancak kanun ile sınırlanabileceği, bu nedenle dava konusu Yönetmelik'in yetki ve şekil yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek tamamının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, dava dilekçesinin içeriğinde yer verilen Yönetmelik'in 13. ve 15. maddelerine yönelik açıklamaların ise bitkisel ve hayvansal üretimin izne tabi tutulduğu iddiasını somutlaştırmak amacıyla yapıldığı ve bir belirsizlik oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, mahkemeye erişim hakkına ilişkin yargısal içtihatlar ve idari yargıda egemen olan resen araştırma ilkesi göz önünde bulundurulduğunda, davacıların dilekçesinde 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken dava dilekçesinde aynı yanlışlıklar yapıldığı gerekçesiyle verilen davanın reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.