Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/2656 K.2025/1952

Dava konusu istem: Hatay ili, Dörtyol ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ruhsatsız 9320 m²'lik antrepo yapıldığından bahisle, anılan yapının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkımına ve aynı Kanun'un 42. maddesi uyarınca davacı şirkete 1.431.750,39-TL idari para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... sayılı Dörtyol Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idare elemanlarınca düzenlenen 02/10/2017 tarihli yapı tatil tutanağı ile 9320 m²'lik antrepo alanının ruhsatsız yapıldığının tespiti yapılmış ise de, davacının dosyaya sunduğu 23/09/2016 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatlarında işyeri kullanım alanının 50.000 m², kapalı alanın 33.925 m², açık alanın 16.075 m² olduğunun belirtildiği, davalı idarenin savunmasında, davacının iki parselini tevhid için başvuruda bulunduğu, işlemler tamamlandığında yapının ruhsatlı hale gelebileceğinin ifade edildiği,

iki parselin tevhidinden sonra düzenlendiği anlaşılan yeni yapı ve tadilat ruhsatlarının incelemesinden, alanda ruhsatlı yapıların da bulunduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla yıkıma konu ruhsatsız antrepo alanının yapının tamamını değil, bir kısmını oluşturduğu halde bu kısmının yapı tatil tutanağında açıkça belirtilmediği gibi yapı sınıfının da belirlenmediği, bu zabıt varakasının yapı yerine asılmadığı ve muhtara da bırakılmadığı,

bu haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde belirlenen usule uygun düzenlenmeyen yapı tatil tutanağına dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 25/12/2024 tarih ve E:2022/5484, K:2024/8084 sayılı kararıyla;

Ruhsat alınmadan veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapıların yıkımına karar verilebilmesi ve yapı sahipleri hakkında 3194 sayılı Kanun'da öngörülen yaptırımların uygulanabilmesi için; idarenin ilgili fen elemanları tarafından düzenlenen yapı tatil tutanağının, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıları, ölçüleri ile birlikte somut ve ayrıntılı olarak belirtecek şekilde düzenlenmesinin gerektiği,

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin dayanağı yapı tatil tutanağında 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca düzenlendiğine ilişkin bir ifadeye yer verilmesi halinde anılan maddede yazılan prosedürlerin (asılması vs.) yerine getirildiğinin kabul edilmesi gerektiği, yapının sınıf ve grubu gibi sonradan dosya üzerinde yapılacak inceleme ile anlaşılabilecek ve açıklığa kavuşturulacak hususların tutanakta yer almamasının işlemi kusurlandırmayacağı, anılan Kanun'un 32. maddesi uyarınca düzenlenen yapı tatil tutanağının yapı yerine asılarak tebliğ edilmiş sayılacağı, tutanağın muhtara bırakılmasının asli bir unsur olmadığı ve muhtara bırakılmamasının bu tutanak dayanak alınarak tesis edilen işlemi sakatlamayacağı sonucuna varıldığı,

Bu durumda, dava konusu işlemin dayanağı 02/10/2017 tarihli yapı tatil tutanağının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesine uygun olarak düzenlendiği ve ruhsatsız yapının o andaki inşaat durumunu somut olarak tespit ettiği görüldüğünden işin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, işlemin dayanağı yapı tatil tutanağının usul ve yasaya uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, davalı idare elemanlarınca düzenlenen 02/10/2017 tarihli yapı tatil tutanağında, "... ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel üzerinde bulunan ... Lojistik ve Tic.

AŞ'ye ait 9320 m² alana sahip inşaatı tamamlanan antrepo alanının ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği" hususuna işaret edilmekle birlikte, dosyadaki bilgi belgelerin incelenmesinden, alanda ruhsatlı yapıların da bulunduğu, yıkıma konu ruhsatsız antrepo alanının, yapının tamamını değil, bir kısmını oluşturduğunun anlaşıldığı, yapı tatil tutanağında ise, alanın ruhsatsız olduğu belirtilen kısmının neresi olduğuna dair yapının mevcut maddi durumunu resim, kroki ile ortaya koyacak açık ve somut tespitlere yer verilmediğinin görüldüğü,

bu durumda, 3194 sayılı Kanun'da belirlenen usule uygun düzenlenmeyen yapı tatil tutanağına dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hatay ili, Dörtyol ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar hakkında davalı idare elemanlarınca 02/10/2017 tarihinde 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca düzenlenen yapı tatil tutanağında (zabıt varakası), ruhsatsız 9320 m²'lik antrepo yapıldığının tespit edilmesi üzerine tesis edilen, anılan yapının aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkımına ve aynı Kanun'un 42. maddesi uyarınca davacı şirkete 1.431.750,39-TL idari para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... sayılı Dörtyol Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde. "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir.

Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur, durdurma yapı tatil zaptının yapı üzerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok 1 ay içinde yapı sahibi yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonucunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir. Ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmü yer almıştır.

Anılan Kanun'un 42. maddesinin birinci fıkrasında ise; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında;

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış,

anılan fıkranın devamında temel ceza miktarının hesaplanmasına ve cezaya uygulanacak artırımların belirlenmesine ilişkin esaslar hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre, ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılarla ilgili olarak düzenlenecek yapı tatil tutanaklarında, ihtilaf konusu imalatların neler olduğunun gösterilmesi, inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı, kullanılıp kullanılmadığı gibi niteliği gereği yerinde tespiti gerektiren hususlara açıkça yer verilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, Hatay ili, Dörtyol ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar hakkında davalı idare elemanlarınca 02/10/2017 tarihinde 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca düzenlenen yapı tatil tutanağında (zabıt varakası), bu taşınmazlar üzerinde davacı şirkete ait 9320 m²'lik alana sahip inşaatı tamamlanan antreponun ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiğinin tespit edilmesi üzerine, anılan yapının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkımına ve aynı Kanun'un 42. maddesi uyarınca davacı şirkete 1.431.750,39-TL idari para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... sayılı Dörtyol Belediye Encümeni kararının tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesince, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; taşınmazlar üzerinde ruhsatlı yapıların da bulunduğu ve yıkıma konu ruhsatsız antrepo alanının, taşınmazlar üzerindeki yapının bir kısmını oluşturduğunun anlaşıldığı, yapı tatil tutanağında ise, ruhsatsız olduğu belirtilen alanın neresi olduğuna dair yapının mevcut maddi durumunu resim, kroki ile ortaya koyacak açık ve somut tespitlere yer verilmediği belirtilmiş ise de, sonradan dosya üzerinde yapılacak inceleme ile anlaşılabilecek ve açıklığa kavuşturulacak hususların tutanakta yer almamasının işlemi kusurlandırmayacağı, yapı tatil tutanağının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesine uygun olarak düzenlendiği ve ruhsatsız yapının o andaki inşaat durumunu somut olarak tespit ettiği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, işin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, işlemin dayanağı yapı tatil tutanağının usul ve yasaya uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.