Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/268 K.2025/1672

2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay İkinci Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2021/9668, K:2024/3636 sayılı kararının, aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması davacı tarafından ve davalı idarelerden İçişleri Bakanlığınca karşılıklı olarak istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... olarak görev yapan davacı tarafından, 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 8, 27, 28 ve 42. maddelerinin; 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin; 20. maddesinin 1 ve 3. fıkralarının; 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2021/9668, K:2024/3636 sayılı kararıyla;

Dava konusu Yönetmelik'in 8. maddesi yönünden,

Emniyet hizmetinin gereklerine ve üst norm olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun (6638 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik) "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin aynı yöndeki amir hükmüne uygun olduğundan, anılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı,

12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi yönünden,

3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca, yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmanın kurullarda personelin üst rütbeye terfisinin görüşülebilmesi için aranan şartlardan olduğu dikkate alındığında, düzenlemenin üst norm olan 3201 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemeyle aynı nitelikte olduğu ve hukuka aykırılık görülmediği,

20. maddesinin 1. fıkrası yönünden,

Üst norm olan 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin rütbe terfileri ile ilgili kuralları bir bütün halinde dikkate alındığında, söz konusu düzenlemenin, dayanağı olan Kanun hükmüne uygun olarak belirlenmiş olduğu, rütbe terfileri bakımından herhangi bir hak kısıtlanmasının söz konusu olmadığı, üst norm olan Kanun hükümlerini aşan nitelikte bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmediği,

20. maddesinin 3. fıkrası yönünden,

Dairelerinin 19/01/2023 tarih ve E:2021/1196, K:2023/266 sayılı kararında, düzenlemenin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/10/2023 tarih ve E:2023/1905, K:2023/2116 sayılı kararıyla onandığı ve kesinleştiği görüldüğünden, anılan düzenleme yönünden bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek görülmediği,

27. maddesi yönünden,

Düzenleme ile üst rütbeye terfi edecek personelin mesleki bilgi ve genel kültür düzeyini ölçmek üzere yapılacak yazılı sınavlara ilişkin temel kriterlerin belirlendiği, emniyet hizmetlerinin kamu düzeni ve güvenliğin sağlanması açısından taşıdığı önem dikkate alındığında, mevzuat hükümlerini uygulayarak kendisine verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü olan bir emniyet mensubunun, üst rütbeye terfisi için, polis meslek mevzuatının yanı sıra hukuk, insan hakları, Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi ile genel kültür konularında da belli oranda bilgi birikimine sahip olması gerektiği,

nitekim ülkemizde yapılan ve görevde yükselme niteliği taşıyan tüm sınavlarda da benzer bir sistemin uygulandığı, idarenin bu tür sınavlarda sorulacak soruların konularını ve oranlarını belirlemede takdir yetkisine sahip olduğunun kabulü gerektiği, bu bakımdan, dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin, hizmetin en iyi şekilde ve en uygun kişiler eliyle yürütülmesinin sağlanması amacıyla ve mesleğin gerekleri gözetilerek düzenlendiği görüldüğünden, kamu yararı, hizmet gerekleri ile üst hukuk normlarına uygun olarak hazırlanan Yönetmelik düzenlemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı,

28. maddesinin 1. fıkrası yönünden,

Dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. fıkrasında, "Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur." kuralının yer aldığı; Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla anılan düzenlemede yer alan "Yazılı sınava giren adaylar," ibaresinin iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 tarih ve E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği,

Öte yandan söz konusu kuralın, 05/05/2016 tarih ve 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/04/2016 tarih ve 2016/8770 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile değiştirildiği,

Buna göre, fıkranın "Yazılı sınava giren adaylar," ibaresi dışında kalan kısmının iptali istemine yönelik olarak davanın konusuz kaldığı, bu itibarla davacının iptalini talep ettiği düzenleme yürürlükte olmadığından ve düzenlemenin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer bulunmadığından anılan düzenleme yönünden karar verilmesine gerek görülmediği,

28. maddesinin 2. fıkrası yönünden,

Söz konusu düzenleme uyarınca sözlü sınava çağrılan adayların yeterliliğinin tespiti amacıyla yapılan sınavda görevlendirilen personelin sınava girenlere göre daha üst rütbede olmasının, sınava girecek personelin objektif değerlendirilmesi bakımından memur güvencesine hizmet ettiği gibi değerlendirmeyi yapacak personel açısından da kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olduğu,

Öte yandan, idarenin 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca kendisine verilmiş olan sözlü sınav yapma görev ve yetkisini yerine getirebilmesi amacıyla anılan Kanun'a uygun olarak yönetmelikle düzenleme yapma konusunda takdir yetkisi bulunduğu, bu kapsamda söz konusu yönetmelik hükmü ile sınava girenlere göre daha üst rütbedeki kişilerin sınavda görevlendirilmesi öngörülmek suretiyle takdir yetkisinin objektiflik ilkesine uygun olarak kullanıldığı,

Bu nedenle Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı,

28. maddesinin 3. fıkrası yönünden,

Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla fıkranın iptal edildiği ve kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 tarih ve E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görüldüğünden, anılan düzenleme yönünden bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek görülmediği,

42. maddesi yönünden,

Dava konusu Yönetmelik'in Resmi Gazete'de yayımlandığı 10/05/2015 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş olmasının, terfiye tabi olan emniyet personeli açısından herhangi bir hak ihlaline yol açmadığı anlaşıldığından, Yönetmelik'in yürürlüğüne ilişkin madde hükmünde hukuka aykırılık bulunmadığı,

Davacının 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin 2015/3 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı yönünden,

Davacının rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan Yönetmelik hükümlerinin Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararı ile hukuka aykırılığı tespit edilerek iptal edilmiş olması karşısında, söz konusu hukuka aykırı düzenlemelere dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin davacıya ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı,

Davacının yoksun kaldığı parasal haklarının işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemi yönünden,

Davacının sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin hukuka aykırı olduğuna ilişkin gerekçenin davacının sözlü sınavda başarılı olduğu sonucunu doğurmayıp, yeniden yapılacak sözlü sınavda değerlendirilmesine yönelik olması nedeniyle bu aşamada davacının maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesine hükmedilmesi istemine ilişkin karar verilmesine yer olmadığı gerekçesiyle,

Kısmen iptale, davanın kısmen reddine, kısmen dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hatalı olarak emekliye sevk edildiği; mağdur edilerek görevden uzaklaştırıldığı; Daire kararının idarece uygulanmadığı; beş yıllık terfi süresinin idarece kötüniyetli olarak yanlış hesaplandığı; disiplin cezalarının yargı kararıyla iptal edildiği; başarılı bir meslek hayatı bulunduğu ve liyakat yönünden herhangi bir sorununun bulunmadığı; emsallerine göre terfide mağduriyet yaşadığı; hukuka aykırı olduğu iddiasıyla hakkındaki işlemlerin iptali istemiyle çeşitli davalar açtığı belirtilerek Daire kararının aleyhine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı tarafından, iptali istenen idari işlemlerin ve dayanağı Yönetmelik hükümlerinin Anayasa ve kanunlara uygun olduğu, bahse konu Yönetmelik'te, dayanağı 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun amir hükümleri uyarınca rütbe terfiinde yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olunması şartının arandığı, adayların değerlendirme kriterlerinin Yönetmelik'te açıkça ortaya konulduğu, dolayısıyla, dava konusu Yönetmelik hükümleri ile bu hükümlere dayanılarak tesis edilen idari işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı hakkında 2014 yılı değerlendirmesinde "terfi etmez" kararı verildiği ve dava açmadığı,

ilgili kurul kararının hukuka uygun olduğu, davacının 2019 yılında 3. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiği belirtilerek, Daire kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı ile davalı idarelerden Cumhurbaşkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir. Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin reddi, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü ve kısmen reddi ile Daire kararının kısmen onanması ve kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, ... olarak görev yapmakta iken bir üst rütbeye terfiinin görüşülebilmesi için ilgili kurul gündemine alınma şartları arasında bulunan ve başarılı olma şartı öngörülen yazılı ve sözlü sınavlara katılmıştır. Davacının 2015 yılı rütbe terfi yazılı sınav sonucu 87,50, sözlü sınav sonucu 80, ortalaması 83,75 ve hizmet içi kurs sonu sınav sonucu 97,50 puandır. Buna göre davacı söz konusu yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olmuştur. Akabinde, davacı 2015 yılı terfi incelemesi için ilgili kurul gündemine alınmış, ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile davacı hakkında "terfi etmez" kararı verilmiştir. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle,

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinde; "... Rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakate göre yapılır. ... Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için; a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması, b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması, c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması, d) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitiminde başarılı olunması, şarttır ..." hükümlerine yer verilmiştir.

10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için; a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması, b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,

c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması, ç) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması, ... şarttır. ..." kuralı. 29. maddesinin birinci fıkrasında ise "... Başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalamasının elli ve üstü olması şarttır. ..." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının temyiz istemi ile davalı idarelerden İçişleri Bakanlığının düzenleyici işlem bakımından temyiz istemi yönünden;

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay İkinci Dairesi kararının düzenleyici işlem bakımından kısmen davanın reddi, kısmen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığının, bireysel işlem ile davacının yoksun kaldığı parasal haklarının işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemi bakımından temyiz istemi yönünden;

Yukarıda "Maddi Olay" başlıklı bölümde de aktarıldığı üzere, davacı, emniyet amiri olarak görev yapmakta iken bir üst rütbeye terfiinin görüşülebilmesi için ilgili kurul gündemine alınma şartları arasında bulunan ve bu sebeple katıldığı yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olmuş; bunun üzerine 2015 yılı terfi incelemesi için ilgili kurul gündemine alınmış; 2015/3 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile davacı hakkında "terfi etmez" kararı verilmiştir. Dava, bu işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Temyizen incelenen Daire kararının, "Davanın Konusu" bölümünde, davacının "katıldığı sözlü sınavda başarısız" sayıldığı ibaresine yer verilmiş olup iptali istenen bireysel işlemin incelendiği başlık altında da, dava konusu Yönetmelik'in yargı kararıyla iptal edilen hükümlerinden bahisle davacının rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan Yönetmelik hükümlerinin yargı kararı ile iptal edilmiş olması karşısında, söz konusu hukuka aykırı düzenlemelere dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin davacıya ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği,

buna bağlı olarak da söz konusu gerekçenin davacının sözlü sınavda başarılı olduğu sonucunu doğurmadığı, davacının yeniden yapılacak sözlü sınavda değerlendirilmesine yönelik olduğu, bu nedenle bu aşamada davacının maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesine hükmedilmesi istemine ilişkin karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği görülmektedir.

Maddi olayda, davacı yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olup hakkında "terfi etmez" kararı verilmiş ve dava, bu işlemin incelenerek iptali istemiyle açılmış; Daire kararında ise davacı sözlü sınavda başarısız olmuş ve bu işlemin iptali istemiyle dava açmışçasına, bu vakıa değerlendirilmek suretiyle bir karara varılmıştır.

Buna göre, davacının talebi ile davaya ilişkin maddi gerçeklikle Daire kararında incelenen ve muhakeme edilen olguların birbirinden farklı olduğu, Daire kararının doğru maddi vakıa üzerine kurgulanmadığı, davanın hakiki vaziyeti yerine farklı bir değerlendirme yapılarak neticeye ulaşıldığı, dolayısıyla kurulan hükmün de gerçek duruma uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Dairece, gerek bireysel işlem gerekse de buna bağlı olarak parasal ve özlük hakkı taleplerine yönelik olarak, davacının talepleri ile maddi vakıa doğru bir şekilde değerlendirilerek yargılamanın bu çerçevede yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.